Loading ...
Sorry, an error occurred while loading the content.
 

RIMEKEMBJA 11 / 12/ 2001 [ i ]

Expand Messages
  • rimekembja .
    PËR CILIN KOMB KUIT NIKOLL LESI ? Dukuria e “grabitjeve (cubnisë) politike” në Shqpëri po merr përpjestime githnjë më të gjëra. Përveç votave,
    Message 1 of 1 , Dec 12, 2001
      P�R CILIN KOMB KUIT NIKOLL LESI ? 

      Dukuria e �grabitjeve (cubnis�) politike� n� Shqp�ri po merr p�rpjestime githnj� m� t� gj�ra. P�rve� votave, pushtetit, t� drejt�s p�r formimin e qeveris� grabiten e blihen edhe poste partiake, madje edhe parti t� t�ra. K�to dit� n�p�r gazeta �sht� shkruar mjaft p�r rastin e �botuesit t� pavarur� Nikoll Lesi q� ka vendosur t� b�het kryepartiak i demokristian�ve, duke ia rr�mbyer k�t� post kryetarit t� deritanish�m Zef Bushati,

      N� dat�n 8 dhjetor 2001 n� gazet�n �Dita� t� Pre� Zogajt, nj�rit nga politikan�t e �grupit t� Lezh�s�, �sht� botuar nj� intervist� e Lesit me titull �Nuk e b�j p�r karrige por p�r filozofin� demokristiane�. Nikolla me mburrje shpall �un� e b�j k�t� l�vizje p�r t�u kujtuar edhe t� tjer�ve q� komuniteti im, prej nga vij, nuk mund t� jet� shtojc� e liderve q� kam frik� se e urrejn� gjenetikishit komunitetin tim. Ndon�se nuk flitet hapur, n�n rrogoz luftohet filozofia e k�saj partie demokristiane, e cila mbetet e till� vet�m p�r nga filozofia, por jo nga drejtimi aktual�.

      K�to mendime t� Lesit, q� gazeta e Zogajt i ka theksuar n� m�nyr� t� ve�ant� zbulojn� at� q� demokristian�t jan� munduar ta fshehin deri tani, se jan� parti me baz� e orientim fetar katolik. Nikolla �sht� kund�r Bushatit sepse ky nuk e paska v�n� sa duhet mbi baza t� �filozofis� kristiane� veprimtarin� partiake. Nikolla n� fjalit� e m�sip�rme �sht� paraqitur si �p�rfaq�sues komuniteti�, jo i ndonj� rryme politike dhe synon t� afirmohet si prij�s �i komunitetit nga ka ardhur�, i shqiptar�ve t� besimit katolik. Nikolla paska zbuluar se �komuniteti i tij urrehet gjenetikisht�, pa e th�n� qart� se nga kush �urrehet�. Nikoll Lesi q�llimisht e ka ngritur n� nj� shkall� m� lart ankes�n absurde q� b�nte para pak muajsh nj� tjet�r shkrues mirditor, Gjet Kola, n� revist�n e p�rdyjavshme �Koha�, p�r �persekutimin e pakivc�s katolike� n� Shqip�ri.

      Po n� dat�n 8 dhjetor �sht� v�n� n� qarkullim numri 415 i t� p�rjavshmes �Intervista�, q� u p�rket datave 10-16 dhjetor 2001, ku �sht� botuar nj� intervist� tjet�r nga Nikoll Lesi. N�p�rmjet k�saj inteviste t� dyt�, t� servirur n� publik brenda t� nj�jt�s dit�, Nikolla �sht� p�pjekur t� shpjegoj� edhe m� me inat e me ton m� provokues p�rse ai ka vendosur t� dal� nga pozicioni i �t� pavarurit� t� vjerrur n� gazetari e politik� dhe t� kthehet n� nj� t� varur prej t� dyja k�mb�sh n� �engelin partiak, si kryetar i Partis� Demokristiane, pasi nga ky ofiq t� flak� me marifetet e intrigat q� di, kryetarin e deritanish�m problematik , Zef Bushatin.

      Fillimisht ky avaz i ri me Nikoll�n u mor vesht nga nj� sherr q� kishte plasur midis demokristian�ve t� Lezh�s ( n� Lezh� nisin shpesh sherre q� shtrihen deri n� Tiran�. N� Lezh� nisi gazeta antikombtare �Koha Jon��, grupi i intelektualve q� p�rdhosin politik�n shqiptare prej 10 vitesh etj). K�shtu, n� nj� mbledhje t� deg�s s� PDK kishte plasur grushti midis mb�shtet�sve t� Zef Bushatit dhe atyre q� donin t� fusnin Nikoll Lesin pa qen� asnj�her� an�tar n� k�t� parti, ta b�nin menj�her� kryetar dege e ta p�rgatisnin t� z�r� vendin e Bushatit.

      Zefi me nj� udh�heq�s tjet�r qendror u nis me nxitim nga Tirana p�r n� Lezh� q� t� vinte situat�n e r�nduar n�n kontroll. Por atje dy t� rinj �t� panjohur� i prit�n me k�c�nime me arm�, madje godit�n dhe politikanin demokristian q� ishte me Zefin. K�t� t� dytin duket e kursyen sepse e kishin nga �komuniteti i tyre�, nd�rsa ai tjetri ishte i p�rkat�sis� tradicionale myslimane, por i p�rshtatur n� demokristian p�r karrieriz�m partiak.

      Tani kemi edhe nj� skandal tjet�r politik p�r t� cilin proteston t�r� opozita dhe k�rkon q� policia t� zbuloj� e nd�shkoj� fajtor�t, q� si p�rher� do t� mbeten t� pazbuluar. K�shtu, pa i kaluar ende mir� dhimbjet trupore nga dajaku q� i dha Hasanbelliu n� Hotel �Rogner� n� Tiran�, Nikolla b�het s�rish personazh i nj� tjet�r romani policesk me rrahje, ve�se k�t� her� Nikolla nuk �sht� m� viktima, por personi i tret� q� nxjerr dobi nga historia e rrahjes p�r motive politike me gryk� revoleje. N� raste intrigash e skandalesh politike t� k�saj natyre n� Shqip�ri duhen k�rkuar gjurm�t e Nikoll Lesit, ose t� gazet�s s� tij �Koha Jon��.

      N� intervistat e tij, sidomos n� at� tek �Intervista�, Nikoll Lesi e ka p�rshkruar Zef Bushatin si nj� �p�rbind�sh� politik brenda �l�vizjes demokristiane� n� Shqip�ri q� p�r p�rfitime t� ngushta personale e paska rr�nuar k�t� l�vizje, aq sa Nikoll Lesit i ka pikuar gjak n� zem�r dhe ka vendosur t� dal� nga �beqaria� e tij partiake, madje edhe nga konkubinazhi politik me Partin� Socialiste, e t� v�r� kuror� civile e fetare me Partin� Demokristiane q� t� b�het shp�timtar i saj. Nikolla i ka b�r� Zefit akuz�n e r�nd� se at� n� krye t� PDK-s� e ka v�n� si kukll�n e vet Sali Berisha q� e transferoi nga n�nkryetar i Partis� Republikane ( ku Zefi nuk shkonte dhe aq mir� me kryetarin Godo).

      Vendimin e tij p�r t� marr� p�rsip�r nj� mision t� ri politik partiak, krahas atij t� botuesit dhe t� deputetit socialist �t� pavarur� t� caktuar me vota t� grabitura Nikolla e ka shpjeguar me m�nyr� e tij tipike provokuese e megallomane . Sipa tij PS e PD asnjeher� nuk i kan� l�n� demokristian�t n� Shqip�ri t� luajn� rolin q� u takuaka, nuk kan� l�n� �l�vizjen demokristiane� t� forcohet e t� b�het faktor i tret� dhe ekulibrues n� jet�n politike t� Shqip�ris�. Prandaj Nikolla k� vendosur t�ia vej� gjoksin k�saj pune, ta b�j� natyrisht edhe gazet�n �Koha jon�� nga e �pavarur� sherrxhije n� partiake bela�ije, tani q� gazeta t� tjera t� �pavarura� si �Korrieri� ( Blendi Fevziu), �Dita� ( Pre� Zogaj), �Ballkani� ( nuk merret ende vesht mir� se kush e kurdis), �Gazeta Shqiptare� ( majtisto-mafioze italiane n� gjuh�n shqipe e Karlo Bolinos) ia kan� ngushtuar shum� sfer�n e spekullimit t� �pavarur�s� s� Lesit �Koha Jon�� q� drejtohet nga Ki�o Blushi.

      �sht� e qart� se m� shum� se p�r t� shp�tuar �l�vizjen demokristiane� nga rruga pa krye ku e paska futur Zef Bushati, Nikoll Lesi ka vrar� mendjen si t� manovroj� q� t� sigurojn� nj� pedan� t� re k�rcimi p�r akrobacit� e tij politike e gazetareske tani q� e sheh se parlamenti i paligjsh�m po e merr t� tat�pjet�n, se nga PS e Nano nuk mund t� pres� m� l�mosha politike, se roli i gazet�s �KJ� po bie vazhdimisht. Nikoll�s i duhet t� kapet diku p�r t� mbetur n� sip�rfaqe t� k�net�s politike ku ka notuar deri tani. Dhe ka zgjedhur si d�rras� shp�timi kryetarll�kun e demokristian�ve n� nj� koh� kur duket se zhvillimet nd�rkomb�tare krijojn� m� shum� terren t� favorsh�m p�r nisma politike katolikocentriste edhe n� Shqip�ri.

      Me hilet e tij tipike fshatareske Nikolla turfullon demokristian�e ( m� sakt� me fanatiz�m katolikocentrist pragmatist) : � Filozofia q� mbart n� program PDK-ja, por q� nuk e manifeston n� praktik�, �sht� nj� ur� drejt Europ�s dhe jo drejt stepave t� Azis�, ku na �oi Berisha kur ishte president, me aktin fatal p�r kombin duke na futur n� Konferenc�n e vendeve islamike�. Kur lexon k�to fjal� t� duket sikur po rilexon ndonj� shkrim torollak nga ata t� katolikocentristit Mark Bregu n� gazetat �Ora e Shqip�ris� � (e Zef Bushatit) dhe �Shqip�ria Etnike� e �pavarur� n� Shkod�r, si puna e �KJ-s�� dikur n� Lezh�.

      Pastaj Nikolla hiqet se ai �sht� kund�r q� Shqip�ria t� marr� pjes� n� ndonj� Konferenc� vendesh katolike apo ortodokse n� rast se krijohen t� tilla. Por pastaj n� fjal�t vijuese tradhton p�rs�ri mend�sin� dhe q�llimin e vet, sepse shprehet se ai �sht� p�r t� shkuar vet�m drejt Europ�s �pasi atje drejton filozofia kristiane q� �sht� filozofi e nj� tolerance p�r mir�kuptim edhe fetar�. Sesa tolerante �sht� kjo filozofi kristiane dhe politika e mb�shtetur mbi t� po e shohim mir� k�to dit� kur Per�ndimi i ka v�n� kryq t� drejt�s nd�rkombtare klasike e moderne dhe kur nj� drejtues i lart� i mekanizmit politiko-klerikalist t� Sh�n Exhidios ankohet se deri m� sot Papa i Vatikanit � fiton mbi Marksin, por humbet me Islamin�. (Intervist� e profesor Rikardit, themeluesit t� San Exhidios dh�n� gazetarit Antonio Galdo, botuar n� �Panorama�, Itali dhe ribotuar n� dart�n 21 n�ntor 2001 n� gazet�n e Tiran�s �55� n� faqen e rezervuar p�r shkrimet e marra nga �Panorama�). Por nuk synimi i k�saj polemike t� shtjellohet nj� problem i till�.

      Tani le t� vem� n� dukje se si Nikoll Lesi, si shum� intelektuale apo gjys�m analfabet� t� gazetaris� e politik�s para tij, rreshtohet publikisht n�n flamurin e politik�s e t� propagand�s katolikocentriste n� Shqip�ri dhe madje k�rkon t� b�het edhe bajraktari i par� i saj. Ja dhe nj� prov� se kemi patur t� drejt� kur shkruanim se pas Mark Bregut, Agron Prebibajt e t�r tjer� katolikocentrist�ve n� gazetarin� shqiptare q�ndronin njer�z m� t� rrafinuar. Nikolla doli nga strofkulla e vet. Ka edhe t� tjer� m� specialist� se Nikolla q� rrin� ende t� strukur.

      Nikoll Lesit i takon m� pak se gjithkujt e drejta morale t� hiqet se po i qan hallet kombit kur kemi parasysh at� veprimtari t� f�lliqur antikombtare q� ka b�r� p�r 10 viite gazeta �Koha Jon�� kund�r shqiptarizmit dhe n� sh�rbim t� strategjive politike dhe propagandimit t� tezave t� shovinizmit sllavo-grek. Nikoll Lesi duhet t� laj� goj�n shum� her� para se t� flas� p�r an�tarsimin e Shqip�ris� n� Konferenc�n e vendeve islamike, sepse nga ajo goja e Nikoll�s kan� rrjedhur lumenj fjal�sh t� ndyra n� p�rmbabtje e q�llime antishqiptare. Kombi shqiptar q� p�rb�het n� 90 % nga njer�z t� p�rkat�sis� fetare islame ka arsye t� shumta ta quaj� zhvillim politik e diplomatik fatlum dhe jo �akt fatal� p�r t� pranimin e Shqip�ris� n� Konferenc�n e vendeve islamike, nj� organizat� e r�nd�sishme nd�rkombtare ku an�tarsohen 57 shtete dhe p�rfaq�sohet nj� e pesta e njer�zimit.

      N�se Nikolla ka nd�rmend ndonj� komb tjet�r kur shprehet k�shtu dhe jo kombin shqiptar q� ekziston e njihet si i till� n� bot� �sht� pun� p�r t�. N�se Nikolla sipas shembullit t� katolikocentrist�ve t� tjer� t� fandaksur p�r komb shqiptar do t� paraqes� vet�m �komunitetin nga ka ardhur�, popullsin� katolike dhe �l�vizjen demokrakristiane�, ose m� sakt� vet�m ata shqiptar� q� pranojn� t� zvarrisen pas apologjet�ve t� katolikocentrizmit, p�rs�ri �sht� pun� p�r t�. Por t� mos na �aj� kok�n m� me spekullimet e b�r� bajate, as me sharje e mallkime p�r Konferenc�n islamike. An�tar�simin n� k�t� konferenc� tani pas 10 vitesh po e quajn� veprim me mend e me vend edhe ata q� kan� qen� e jan� shprehur edhe m� eg�rsisht e m� posht�rsisht se Nikolla kund�r k�tij an�ta�simi dikur, socialist�t , socialdemokrat�t, grekofil�t e PD-s�, cekist�t e PAD-s�, Godo i republikan�ve e t� tjer�. Vet�m shkruesit gjys�m analfabet� t� disa botimeve katolikocentriste dhe klerikalist�t e �Internacionales s� zez�� vazhdojn� t� turfullojn� kund�r an�tarsimit t� Shqip�ris� n� Konferenc�n e vendeve islamike.

      Pra, nuk ka mbetur asgj� e re ta thot� tani Nikolla. Ai vet�m p�rs�rit papagall�e ato gj�ra q� jan� b�r� boz�. Madje zbulon dhe injoranc�n e vet se bot�n islamike e lidh me stepat e Azis�, kur dihet se stepat e Kazakistanit e t� Vollg�s s� mesme n� Rusi ku ka mysliman�, apo shkret�tira e Karakorumit e deri n� Sinkiang (Kin�) �sht� vet�m nj� periferi veriore e shtrirjes s� hap�sir�s s� madhe t� vendeve e popullsive t� besimit islam nga Atlantiku deri n� Indonezi, Brunei, Malajzi e Filipine; nga ishujt e Oqeanit Indian e Afrika Qendrore deri n� Ballkan, Krime e Kazanj t� Federat�s Ruse. Mang�sit� n� formimin e p�rgjithsh�m politik e kulturor e pengojn� sigurisht Nikoll�n t� dij� se edhe n� Europ�n Per�ndimore, ku ai sheh vet�m njer�z t� �filozofis� kristiane�, tashm� ka popullsi t� r�nd�sishme t� besimit islam.

      Vet�m n� vendet e Bashkimit Europain tani banojn� 12 000 000 mysliman�. N� Gjermani 3% e popullsis� �sht� myslimane, n� Greqi 3.7%, Belgjik� 8%, n� Holland� 4.6%, n� Franc� 7%. N� Bruksel q� quhet kryeqyteti i Bashkimit Europian 12.6% e banor�ve jan� mysliman�, n� Berlin 10.8%. N� Ballkan p�rve� vendeve me shumic� ose m� gjysm�n e popullsis� myslimane Bosnje, Sanxhak, Kosov�, Shqip�ri, Maqedoni, Turqi edhe Bullgaria ka 13% t� banor�ve mysliman�. ( Shih Felis Daseto � T� dh�na mbi popullsit� myslimane t� Europ�s� botuar n� p�rmbledhjen e studimeve t� b�ra nga �Celula Prospektiv�� e Komisionit Europian titulluar � Konvergjenca myslimane. Aspekte bashk�kohore t� Islamit n� Europ�n e zgjeruar�, 2001).

      Nga marr�dh�niet me vendet e kombet e shumta islamike n� bot�, shqiptar�ve, edhe pse jan� komb i vjet�r europian, madje europian� m� shum� e m� par� se europian�t q� mburren sot, u kan� ardhur e do t�u vijn� vet�m t� mira e kurr� t� k�qia. K�t� nuk e ndryshon dot as Nikolla, kur t� z�r� vendin e Zef Bushatit, as ai grusht katolikocentrist�sh shqiptar� t� v�n� n� sh�rbim t� kristosllavizmit, q� kan� nj� d�shir� kryene�e t� quajn� p�r safi shqiptar� vet�m nj� pakic� n� gjirin e popullsis� shqiptare, pjes�n katolike t� saj, ku p�rfshihen jo m� shum� se dy ose tre p�rqind e t�r� shqiptar�ve q� jetojn� n� Ballkan.

      �sht� provokim q�llimkeq edhe ai q� ka b�r� para disa koh�sh nj� tjet�r katolikocentrist, Gjet Kola, n� nj� shkrim t� botuar n� revist�n �Koha� (q� nuk ka t� b�j� me Nikoll Lesin), ku flet p�r pakic� katolike, madje t� persekutuar n� Shqip�ri. Shteti shqiptar qysh n� fillim ka njohur barazin� e tri bashk�sive fetare, myslimane, otodokse dhe katolike dhe nuk ka shpallur fe zyrtare. Kjo vler� e madhe duhet mbrojtur dhe jo p�rdhosur, madje dhe n� politik�n shqiptare nuk duhet t� kishte organizime partiake mbi baza fetare, si� kan� b�r� demokristian�t. Prandaj Nikoll Lesi nuk ka p�rse t� kuis� p�r ndonj� fatkeq�si kombtare nga pranimi i Shqip�ris� n� Konferenc�n islamike.

      Katolikocentristi Nikoll Lesi b�n thirrje t� mendojm� vet�m p�r t� shkuar n� Europ� dhe vet�m p�r hir t� �filozofis� kristiane� q� na pret atje ( me siguri ai as nuk e di se �far� do t� thot� q� shqiptar�t t� shkojn� n� Europ�, gj� q� n� fakt �sht� nj�soj sikur njeriu t� thot� po shkoj n� sht�pi kur kalon nga dhoma e fjetjes n� at� t� pritjes). Nikoll�s me sa duket i fanepset se �sht� n� stepat e Azis� meqen�se Shqip�ria �sht� n� Konferenc�n islamike. Nikolla k�to gj�ra i koncepton sipas propagand�s s� kish�s greke e katolikocentrizmit; sipas politik�s s� Janullatosit, demagog�ve t� Sh�n Exhidios dhe atyre reparteve q� n� literatur�n bot�rore cil�sohen si �Int�rnacionalja e zez�� apo �Gestapo e Vatikanit� ( Shih �Nikolla M. Nikollov �Komploti bot�ror� bortuar n� SHBA n� vitin 1991, p�rk�thim e botim privat n� gjuh�n shqipe n� Tetov�). Veprimtarit� e k�tyre reparteve jan� gjall�ruar mjaft edhe n� Shqip�ri.

      Sado t� rritet pjes�marrja e Shqip�ris� n� konferenc�n e vendeve islamike nuk i vjen ndonj� d�m as Europ�s dhe as �filozofis� kristiane� t� Per�ndimit. Kjo konferenc� nuk mund t� luaj� ndonj� rol qendre bot�rore aq t� centralizuar sa �sht� Kisha katolike n�n komand�n e Vatikanit e t� Pap�s, q� k�to t� ken� ndonj� konkurent t� pap�rballuesh�m fetare politik n� Europ�, apo edhe n� Shqip�rin� me shumic� myslimane. Dihet se m� t� rrezikshme jan� nd�rhyrjet nga jasht� kur b�hen nga mekanizma rrept�sisht t� centralizuara. Edhe aktivizimi i Nikoll�s tani si demokristian mund t� jet� pjes� marifetesh t� reja q� gazeta �Koha Jon�� t� vihet m� haptazi n� sh�rbim t� katolikocentrizmit, pasi �Ora e Shqip�ris� � e gazetar�ve t� Zef Bushatit mbeti gjithnj� anemike. Nuk dim� a do t� hidhet tani n� sulm kund�r Nikoll Lesit Agron Prebibaj me redaksin� e gazet�s p�r t� mbrojtur idhullin e tyre, Zef Bushatin, q� gjat� fushat�s elektorale na e b�n� si burrin e politikanin m� t� zgjuar e m� t� zotin n� Shqip�ri dhe gati figur� nd�rkomb�tare t� demokracis� kristiane. Nikoll Lesi pa ua shan e denigron tani Zefin n� m�nyr�n me skandaloze. Apo ata q� dikur i thurnin l�vdata p�r Zefin ia kthejn� tani shpin�n q� t� p�rgj�rohen p�r Nikoll�n?

      Nikolla k�rkon q� shqiptar�t t� shkojn� n� Europ� vet�m p�r hir t� filozofis� kristiane. Nikolla, q� e quan veten si �njeri i sfidave� (n� fakt �sht� njeri i ngat�rresave), sfidon k�shtu nd�rgjegjen kombtare t� shqiptar�ve q� nuk jan� kristian�, sfidon filozofin� gjith�njer�zore, b�n thirrje q� Europ�n ta konceptojm� si n� mesjet�, n� frym�n e fanatizmit fetar. Nikolla pra k�rkon t� b�het n� politik�n shqiptare nj� sfidues p�r hir t� prapambetjess e t� fanatizmit fetar katolik q� ka sjell� inkuizicionin, rikonkuist�n, Nat�n e Sh�n Bartolomeut, kur fanatik�t katolik� ther�n n� Franc� 100 000 hugenot�. Nikolla pra n� krye t� demokristian�ve d�shiron t� vihet jo p�r t� b�r� politik� moderne e p�rparimtare, por p�r t� kthyer mrapa zhvillimet. Duhet t� ket� marr� ndonj� frym�zim t� ri nga propaganda q� po b�jn� n� gazetat tona koh�t e fundit demagog�t e ktuq�zatave t� reja.

      Zef Buishati n� politik� �sht� nj� figur� ( n�se mund taquajm� t� till�) mjaft e konsumuar dhe anemike. Por Nikoll Lesi po i bie n� qaf� paturp�sisht me komentet e tij dhe intrigat e tij. Kjo natyriosht �sht� e keqja m� e vog�l q� mund t� b�j� Nikolla me ngat�rresat ( jo sfidat) e veta. E keqja m� e madhe �sht� se kuisjet e Nikoll�s p�r kombin q� e k�rc�nuaka �myslimanizmi i stepave t� Azis�� na neversin shum� n� nj� koh� kur shqiptar�t jan� p�rsri n� vorbull�n e rreziksshme t� zhvillimeve ballkanike e europiane. Duke angullir� nga frika para �rrezikut islamik� Nikoll Lesi do t� hap� edhe m� shum� shtegun p�r dep�rtim n� Shqip�ri t� ujkut �akallit t� ballkanik.  

      12 dhjetor 2001 Abdi Baleta 

      "SHQIP�RIA VENDI I GJITH� KONTRADIKTAVE" 

      Duke u endur rrug�ve t� Tiran�s, n� k�t� fund tetori, m� shkoi mendja tek ai mendim i shprehur nga nj� politikan i sot�m bullgar: �Duhet ta kthejm� faqen e librit, por pasi m� par� ta kemi lexuar at��. Ne e kishim lexuar faqen e Shqip�ris� gjat� 4 viteve, n� koh�n e revolucionit kulturor. Ajo ka ndryshuar, duhet harruar gjith�ka, sepse edhe peisazhi ka ndryshuar.

      Me p�rjashtim t� atyre tokave pjellore, t� lehta p�r t�u punuar t� Maliqit ose t� Myzeqes�, fshati shqiptar po shkretohet. Popullsia e qyteteve rritet. Kryeqyteti �sht� zmadhuar tri her�. Por �do dit� nd�rpritet rryma elektrike deri n� 6 or� n� dit�. Uji mungon. Njer�zit p�rshtaten. Por makinerit� ndalen. Vet�m institucionet publike ose hotelet kan� gjenerator�.

      I gjith� rrjeti hidraulik duhet rind�rtuar. Liqeni i mrekulluesh�m i Pogradecit pjes�risht �sht� ndotur p�r shkak t� derdhjes s� pand�rprer� n� t� t� ujrave t� zeza t� vendbanimeve.

      Disa banor� jan� b�r� fatalist�, si ai shoferi i taksis� me t� cilin guxuam t� zinim me goj� spastrimet e m�dha t� viteve 1980. Ai vet� kishte q�n� shofer i nj� funksionari t� lart nga ata q� u pushkatuan n� at� koh�, me urdh�r t� Enver Hoxh�s. Ai i dha fund bised�s me k�t� mendim: �Ata pushkatonin sipas radh�s, kjo ishte puna e tyre�., por ne shofer�t, t� nes�rmen mbeteshim pa pun�, ishim �. T� papun�!�. Me t� v�rtet�, Enver Hoxha duhej t� mendonte edhe p�r k�t�!

      Shqip�ria e sotme �sht� vendi i gjith� opozitave, kontradiktave, sikurse gjith� vendet q� dalin nga totalitarizmi.

      K�tu sheh nd�rtesa e pallate q� ngrihen, d�gjon zhurm�n e p�rhershme e shurdhuese t� matrapik�ve, kompresor�ve, atje, n� mes t� kryeqytetit jan� buldozer�t q� �zg�rlaqin� sht�pit� dhe kioskat t� cilat i kishte l�n� qeveria e m�parshme t� nd�rtoheshin � pa leje, duke krijuar rrezikun e shp�rfytyrimit t� kryeqytetit.

      Nganj�her� gjen pritjen e ngroht� t� njer�zve t� cil�t edhe pse nuk ju njohin, n� rrug�, ju ftojn� p�r nj� kafe. Nganj�her� ndeshesh me k�shillat n�n z� t� ndonj� profesori t� d�gjuar q� ju thot�: �kontrollojeni sjelljen tuaj spontane�.

      Ka zgjedh�s t� s� djatht�s q� p�r zgjedhjet parlamentare t� muajit qershor ju thon�: �4 ture zgjedhore jan� shum� �. Tep�r shum�. Ishte nj� manipulim i plot�. E djathta duhej t� fitonte�. E majta p�rgjigjet: ��sht� e v�rtet� se n� disa vende pati �gabime� por kjo nuk mund t� ndryshonte prirjen e p�rgjithshme, dhe sidoqoft� e majta duhej t� fitonte�.

      Nj� vend i v�shtir� p�r t�u kuptuar ku shoq�ria civile largohet gjithnj� e m� shum� nga klasa politike, ku prind�rit q� munden i d�rgojn� f�mij�t t� studiojn� jasht� vendit se nuk shohin t�ardhme p�r ta aty.

      Siguria mbret�ron. Ka polic� n� �do qoshe rruge, por edhe kur nj� individ nd�rton sht�pi, v�llez�rit, motrat, kush�rinjt� e kushurirat e tij b�jn� nd�rtime aty pran�. Klani rikrijohet dhe siguria garantohet vetvetiu.

      Edhe nd�rmarrjet e m�dha private q� veprojn� jan� familjare n� kuptimin e gjer� t� k�saj fjale: hotelet, sh�rbimet, bankat, dyqanet e fotografive. Ka sip�rmarr�s t� rinj q� guxojn� dhe sh�nojn� arritje p�rrallore, ka edhe t� tjera q� fundosen.

      Jan� rikthyer disa tradita. Ceremonit� e nd�rlikuara e t� lodhshme mortore frym�zohen gjithnj� nga �Kanuni� i Lek� Dukagjinit, k�tij feudali t� madh katolik shqiptar q� marksist�t e kan� luftuar gjat� 50 viteve� kot s� koti.

      Familja �sht� univers i mbyllur dhe i ngroht�. Sht�pia �sht� vendi i pushimit, i qet�simit, e rregulluar me shije, me kujdes e past�rti, me dinjitet dhe vullnet t� duksh�m p�r t� nderuar t� huajin, i cili prej andej largohet gjithnj� me nj� dhurat�, nj� shishe raki, nj� kuk�ll me veshje folklorike, nj� flamur shqiptar, nj� statuj� t� vog�l t� Sk�nderbeut, heroit komb�tar.

      Prania franceze �sht� e d�shirueshme, por shum� pak sip�rmarr�s rrezikojn� t� investojn�. Kjo prani kufizohet me disa shoq�ri q� gjithmon� k�rkojn� nj� legjislacion m� t� mir� p�r investimet. Kurse gjerman�t, italian�t, grek�t, amerikan�t jan� atje. Edhe p�r ata duhet t� ket� nj� legjislacion. Qendra e madhe kulturore franceze q� financohet vazhdimisht nga Franca vazhdon t� luaj� pjes�n �Arlezianja�. Funksionon vet�m �Aleanca franceze�. Kor�a p�r fat t� mir� mban lart nderin me liceun e saj francez, me Alenc�n e saj franceze dhe marr�dh�niet e p�rhershme q� ka ditur t� nd�rtoj� me Normandin�, n�p�rmjet shoqat�s �Konoko� (bashk�punimi Normandi-Kor��) dhe Komitetit t� binjak�zimit me Balerua (Normandi) q� vepron qysh prej 20 vitesh�

      Kisha katolike po rifiton terrenin e humbur gjat� sundimit t� marksist�ve. N� qendr�n saleziane t� Don Boskos, q� sapo �sht� ngritur n� Tiran�, mund t� takosh shpesh murgeshat (motrat) e N�n� Terez�s. Pjes�marrja n� mesh�n e s� djel�s na u duk e r�nd�sishme dhe kishte shum� t� rinj.

      Islami �sht� i pranish�m 70% me xhamin� e mrekullueshme t� Et�hem Beut n� Tiran�, shkoll�n kuranore n� Elbasan dhe shum� shkolla t� tjera konfeksionale turke.

      Nga pik�pamja strategjike shqiptar�t nuk na duken t� shqet�suar. Malet zen� � e sip�rfaqes s� vendit. 10 deri 15 �erdhe natyrore shqiponjash si Peza, Petrela, Kruja, Berati nga 400 deri n� 1000m lart�si kontrollojn� tani nga 10 pista rrug�sh, shumica t� asfaltuara. Shqiptar�t jan� t� vetdijsh�m se vendi �sht� �Kalaja e pamposhtur� p�r t� cil�n fliste Enver Hoxha. �sht� e v�rtet� se atje ne nuk ndjejn� obsesionin e s�mur� t� disa vendeve per�ndimore pas 11 shtatorit dhe r�nies s� �Qendr�s Bot�rore t� Tregtis��. Qielli �sht� gjithnj� i kalt�r, deti �sht� aty, i ngroht� e mikprit�s. Europa m� s� fundi, �ndrra e vjet�r e shqiptar�ve qysh nga ndarja e Perandoris� s� Lindjes.

      Vet�m e ardhmja �sht� e pasigurt��. Por cili �sht� i sigurt� p�r t� ardhmen? 

      (NB) Vini Re � Falenderojm� n� m�nyr� t� ve�ant� profesori Bino nga Kor�a dhe gjith� miqt� tan� me k�t� qytet dhe n� Tiran�, p�r v�mendjen e jasht�zakonshme q� kan� treguar ndaj nesh gjat� k�tij q�ndrimi t� shkurt�r n� Shqip�ri. 

      An�-Mari dhe Emil Ginar 

      (Sh�nim: Emil Ginari, autori i librit �E paharrueshmja Shqip�ri� botuar n� Franc� dhe n� Shqip�ri n� vitin 1998 n� muajin tetor 2001 bashk� me zonj�n An�-Mari vizituan s�rish p�r disa dit� Shqip�rin�. �sht� interesant p�r lexuesin t� njihet me p�rshtypjet q� ka patur gjat� k�tij udh�timi �ifti ish-diplomat�ve francez� n� Tiran� n� vitet 1960). 

      TEMA AKTUALE N� GJERMANI 

      P�RDIT�SHM�RIA N� JET�N E MYSLIMAN�VE N� GJERMANI 

      N� studimin e botuar n� muajin prill t� k�tij viti nga Instituti gjerman �Friedrich � Ebert � Stiftung� me seli n� Bon i autor�ve dr. Des. Thomas Lemmen dhe z. Melanie Miehl me titull: � Perdit�shm�ria n� jet�n e musliman�ve n� Germani� jan� p�rfshir� shum� ��shtje dhe tema t� cilat kan� t� b�jn� me statusin dhe rregullimin ligjor t� Fes� islame n� k�t� shtet, t� drejtat e komunitetit musliman sipas Kushtetut�s, ku n� pikat m� kryesore jan� pasqyruar ��shtjet dhe problemet me t� cilat ballafaqohet ky komunitet n� shoq�rin� gjermane filluar nga shprehja e lir� e ndjenjave fetare, nd�rtimi i xhamive, vendbanimi, leja e qendrimit, ��shtja e nd�rtimit t� minareve, thirrja me z� e ezanit p�r namaz, lutjet, agjinimi gjat� koh�s s� shkollimit ose gjat� orarit t� pun�s, ��shtja e festave islame, t� drejtat me rastin e kalimit n� Islam, t� drejtat e f�mij�ve me rastin e shkurorizimeve midis bashk�short�ve, Islamizmi dhe t� drejtat civile t� gruas, ��shtja e vorrosjes s� musliman�ve n� Gjermani, ajo e ushqimit, prerja e bag�tive (kurbanit) sipas normave islame, ��shtja e veshjes dhe e bartjes s� garderob�s islame, ndikimi i saj tek femrat tjera, lirimi i vajzave muslimane nga l�nda e sportit dhe gjimnastik�s gjat� shkollimit n� shkollat gjermane, bartja e shamis� tek femrat muslimane n� vende publike si dhe vende t� pun�s, kujdesi shpirt�ror p�r musliman�t e pun�suar n�p�r institucionet politiko-shoq�rore, njohja e Besimit islam, kalendari islam, net�t e sh�jta (net�t e m�dha), kryerja e ritualeve islame n� m�nyr� individuale dhe kolektive si� �sht� falja e namazit, si dhe shum� ��shtje tjera t� cilat kan� t� b�jn� me jet�n dhe fush�veprimtarin� e besimatr�ve islam� n� Gjermani.

      Qysh n� fillim t� k�tij studimi autor�t v�jn� n� dukje se shteti gjerman, me vet� faktin se u detyrua t� pranoj� pun�tor� t� huaj nga vende t� ndryshme t� bot�s bashk� me ta edhe an�tar�t e familjeve t� tyre, vetvetiu i gjend n� situat� q� si rrjedhoj� e k�saj t�a ndihmoj� ngritjen e pakic�s muslimane brenda shoq�ris� germane. Kjo, natyrisht do t� zhvillohet n� kuad�r t� ligjeve t� aprovuara shtetrore me t� cilat t� huajve (�Ausl�nders�) u garantohen t� drejtat njer�zore dhe fetare. K�to t� drejta pas reform�s s� b�r� n� ligjin p�r t� huajt do t� zgjerohen, sidomos ato q� kan� t� b�j� me marrjen e n�nshtetsis� germane, akt i cili t� huajve u mundsoi integrim t� shpejt� n� mjedisin dhe shoq�rin� gjermane p�r tu b�r� m�pastaj pjes� p�rb�r�se e saj. Pik�risht kjo u mundsoi atyre pjes�marrje aktive dhe t� drejtp�rdrejt� n� jet�n politike dhe shoq�rore t� shtetit gjerman.

      Pavar�sisht nga niveli i t� drejtave t� tyre juridike, pyetje ky�e n� kuad�r t� nd�rtimit t� komunitetit t� pakic�s muslimane k�tu, mbetej gjith�nj� ��shtja se sa dhe si do t� kuptohet n� mjediset e shoq�rive p�rendimore vet� ��shtja e Besimit islam dhe perspektiva e tij k�tu, posa��risht �far� do t� ishte hapsira �adaptuese� e normave islame dhe vlerave t� tij fetare n� nj� rreth per�ndimor tep�r t� sekularizuar dhe me rregulla fikse shoq�rore t� moderuara. Pasatj ��shtja e mbrojtjes s� pakic�s muslimane nga ana e shumic�s vendase, zbatimi i vendimeve ligjore dhe pranimi i tyre nga ana e pal�s s� kund�rt, etj, etj, q� t� gjitha ishin ��shtje me prioritet t� cilat duhej kristalizuar mir�, sepse me injorimin e tyre eventual nuk mund t� arrihej asgj� pozitive dhe as t� zgjidheshin problemet n� k�t� relacion, mendojn� autor�t, dhe kjo natyrisht, kusht�zonte dialogun konstruktiv midis dy pal�ve si dhe mbrojtjen e pozicioneve secili duke u nisur nga interesat e veta.

      M� posht� autor�t b�jn� shpjegimin e q�llimeve t� tyre t� cilat i kan� shtyr� ata q� t� merren me k�to analiz�-studim duke numruar midis tjerash m� kryesor�t si� jan�; ravijzimet esenciale rreth Isalmit, ve�antia e ritualeve fetare islame, format dalluese gjat� praktik�s dhe sh�rbimeve fetare duke potencuar nevoj�n e domosdoshme q� �konfliktet� midis k�tyre dy pal�ve, asaj vendase dhe komunitetit musliman, mund dhe duhet t� sqarohen drejt� tek shumica e shoq�ris�, andaj nisur nga k�to postullate erdh�m tek ideja, thon� autor�t, q� opinionit gjerman t�i ofrojm� mund�sin� q� t� njoftohet m� p�r s� af�rmi me itinirarin e jet�s s� besimtar�ve musliman� t� cil�t jetojn� n� Gjermani, duke d�shiruar q� me k�t� pun� t�a b�jm� pasqyrimin e drejt� t� raporteve t� krijuara brenda shoq�ris� gjermane n� gjirin e s� cil�s jeton dhe vepron �minoriteti� fetar musliman�. E gjith� kjo duke i pasur parasysh dallimet n� vlerat themelore morale dhe fetare t� cilat qendrojn� p�rball� nj�ra tjetr�s, gj� q� mu p�r k�t� shkak �sht� dashur q� k�to mar�dh�nie t� p�rcaktohen me ligj, si� �sht� e drejta p�r ushtrimin e lir� t� fes� edhe brenda komunitetit islam, ngase ka raste t� shumta kur disa t� drejta t� tyre �sht� dashur t� mbrohen para gjyqeve vendore p�r t�a b�r� ndarjen e kontesteve t� ndryshme sipas dispozitave kushtetuese t� cilat k�tij komuniteti i garantojn� t� drejta fetare br�nda shoq�ris� gjermane.

      Gjat� k�saj analize autor�t kan� b�r� p�rpjekje q� konfliktet dhe dallimet ekzistuese midis vlerave t� k�tyre dy kulturave t�ia sqarojn� opinionit sa m� mir� si dhe disa prapavija t� tyre shoq�roro-politike, duke pasur me k�t� rast si qellim primar tejkalimin e kqekuptimeve t� mundshme nga t� dyja pal�t, por p�r t�a iniciuar edhe nj� dialog t� r�nd�sish�m me komunitetin musliman n� Gjermani.

      N� parath�njen e k�tij studimi t� dy autor�t bashkarisht dhe ve� e ve�, po ashtu i kan� numruar shkaqet t� cilat kan� ndikuar n� nd�rrimin e hart�s fetare t� Gjermanis� duke e rradhitur n� rend t� par� numrin e fuqis� puntore t� musliman�ve, t� cil�t me d�shir� kan� vendosur q� t� jetojn� n� Gjermani, bashkimin e familjeve t� tyre, gj� e cila ka bartur me vete edhe shum� pyetje tjera t� cilat kan� patur t� b�jn� posa��risht me gjeneratat e reja muslimane t� cilat kan� lindur dhe jan� rritur k�tu, pastaj pyetja se �far� ishte rruga q� zgjodh�n ata n� mjedisin �e ri� i cili n� nj� apo m�nyr� tjet�r ka ndikuar tek ata n� gjetjen e normave fetare dhe shoq�rore n� jet�n e muslimanit, qoft� si individ i cili duke jetuar me t� tjer�t �sht� i obliguar q� t�i ofroj� t� mira rrethit ku jeton, qoft� kur �sht� fjala p�r rolin e tij konstruktiv q� duhet t�a luaj� br�nda shoq�ris� pjes� e s� cil�s �sht� b�r� me d�shir� ?!

      N� shpjegimin e tyre t� m� posht�m, si� thon� k�ta autor�, si nj�ra nd�r ��shtjet aktuale para tyre �sht� shtruar edhe shqyrtimi i numrit t� musliman�ve n� Gjermani, ku sipas sh�nimeve q� kan� sjellur numri i tyre sillet diku rreth 3.milion sish (nd�rsa, sipas sh�nimeve q� jan� dh�n� nga organet zyrtare gjermane n� shtator t� k�tij viti n� Gjermani ka tani rreth 3,4 milion musliman�) q� jetojn� sot n� k�t� shtet, nga t� cil�t mbi 2 milion kan� prejardhje nga Turqia, kurse pjesa tjet�r kryesisht vije nga bota arabe. Edhe m� shum� se kjo �sht�, gjithashtu, njohja m� af�r me karakteristikat e musliman�ve t� cilat i ve�ojn� ata nga t� tjer�t si� �sht� ��shtja e konceptit t� Besimit n� Zot, Lutjet, Agjinimi, M�shira, Haxhill�ku, q� krahasuar me traditat fetare judo-kristiane u sh�rbejn� p�raf�rsisht qellimeve t� nj�jta shpirt�rore. Gjithashtu, n� k�t� analiz� shtrohet edhe ��shtja e fesatve fetare islame t� cilat sh�nohen br�nda vitit, sidomos ajo e Bajramit t� madh dhe Kurban-bajramit, duke shtruar natyrisht edhe aspektin e jet�s s� individit musliman filluar nga akti i lindjes, kastrimi, nus�ria dhe vdekja n� kuptimin e normave t� parapara sipas sheriatit islam. Poashtu jan� shtjelluar n� m�nyr� t� ve�ant� edhe rregullat e marrjes s� ushqimit, ��shtja e rrobave (garderob�s islame) t� cilat duhet t� p�rdor�n gjat� lutjeve, etj, q� paraqesin padyshim nj� segment me r�nd�si n� p�rditshm�rin� e muslimanit.

      T� nxjerrish p�rfundime konkrete nga secila l�mi e jet�s s� muslimanit n� Gjermani ve� e ve� nuk �sht� pun� fare e leht� thon� autor�t, ngase k�to ��shtje jan� mjaft� komplekse duke filluar nga leja p�r nd�rtimin dhe funksionimin e xhamive, agjinimi n� vendet e pun�s, bartja e shamive e grave muslimane n� pun�, prerja e kafsh�ve sipas normave islame e deri tek pyetja; sa dhe ��far� �sht� kujdesi i shoq�ris� gjermane ndaj shqetsimeve t� tyre shpirt�rore n� aspektin fetar dhe shoq�ror, pastaj si duk�n t� gjitha k�to rrethana n� syrin e vet� muslimanit, sa shkaktojn� t� gjitha k�to konflikte brendap�rbr�nda jet�s s� tij n� Gjermani, etj..?!

      N� fund t� k�saj hyrjeje thuhet se sipas rregullave q� vlejn� n� Gjermani p�r t� gjitha komunitet fetare dhe qe kan� t� b�j� me t� drejtat themelore p�r shprehje t� lir� t� ndjenjave fetare, autor�t mendojn� se p�r komunitetin musliman ato nuk jan� rregulluar deri n� fund, sepse k�to t� drejta qendrojn� n� varshm�ri t� madhe nga normat ligjore t� cilat nominalisht jan� rrjedhoj� e p�rcaktimeve kushtetuese t� cilat duhet rishikuar mir� e mir� p�r t� qen� n� gjendje q� ta fitojm� nj� pasqyr� m� reale se ku �alojn� ato dhe pse nuk mund t� zbatohen plot�sisht disa t� drejta. Artikulimi i ��shtjeve jetike n� jet�n e muslimanit b�h�t kryesisht n� harmoni me t� drejtat standarde, por shum� nga k�to t� drejta nuk ka mundur t�i zgjedh as gjyqi, sepse disa prej tyre jan� n� lidh�shm�ri t� ngusht me rrjedhat shoq�rore k�tu, q� k�rkojn� debate dhe sqarime m� detale, meq� gjykatat nuk mund t� jen� kompetente p�r shum� ��shtje fetare islame t� cilat kan� tretman dhe kuptim t� till� q� dalin jasht� natyr�s s� t� drejtave civile juridike nd�rkob�tare si dhe t� disa ��shtjeve tjera nga p�rdit�shm�ria e jet�s s� muslimanit. Sa i p�rket asaj se si ndjeh�n musliman�t kundrejt� lirive t� tyre fetare dhe sa bien ata ndesh� me interesat e t� tjer�ve k�tu n� Gjermani, �sht� v�shtir� t� nxjerr�n p�rfundime konkrete, jan� kategorik autor�t, sepse zbatimi shpirt�ror dhe praktik i fes� islame ka ende status t� padefinuar plot�sisht, ku respektimi i normave islame nuk do duhej t� ishte kontraproduktiv, posa��risht n� raport me t� drejtat e komuniteteve jo muslimane, dhe derisa do t� zgjas� kjo situat� k�shtu do t� ket� mjaft� pun� edhe p�r gjykatat vendase, t� cilat n� raste t� kontesteve t� ve�anta jan� mbrojt�set e vetme t� t� drejtave t� musliman�ve k�tu.

      P�r derisa nuk ka ndonj� zgjidhje adekuate p�r shum� ��shtje q� kan� t� b�jn� me p�rditshm�rin� e jet�s s� muslimanit brenda shoq�ris� gjermane dhe derisa nuk aprovohet nj� status shoq�ror i p�rbashk�t p�r organizatat islame, deri at�her� do t� ngelin edhe shum� gj�ra vet�m n� kuad�r t� t� drejtave ligjore t� cilat sado kudo iu mund�sojn� n� nj� mas� zbatimin praktik dhe shpirt�ror t� ritualeve dhe obligimeve fetare, por p�r fat koh�ve t� fundit jan� disa ��shtje q� kan� z�n� t� rregullohen n� nivel lokal si� �sht� rasti me lejen qe iu jipet ose q� iu refuzohet musliman�ve nga ana e banor�ve lokal p�r ngritjen e minareve dhe thirrjen e ezanit p�r namaz me z� t� lart� nga ana muezinit, etj, por e keqja �sht� se shum� ��shtje do mbeten gjithnj� t� varura nga kushtet dhe d�shirat e mjedisit lokal jomusliman. Kjo nuk ndodh gjithkund nj�soj, por �sht� m� r�nd�si p�r shoq�rin� gjermane q� komunitetit musliman t�i ofroj� sa m� shum� liri p�r ushtrimin e fes� n� nivel t� nj�jt� dhe me t� drejta t� barabarta q� i g�zojn� k�tu vet� kristian�t, thuhet n� fund t� hyrjes t� k�tij studimi mjaft� serioz.

      N� studimin e autor�ve Dr. Des. Thomas Lemmen dhe Melanie Miehl me titull: �P�rdit�shmeria n� jet�n e musliman�ve n� Gjermani� t� botuar nga Instituti � Friedrich-Ebert-Stiftung me seli n� Bon n� vijim shkruajn�:

      Prezenca e musliman�ve n� Gjermani �sht� e pandar� nga historia e migracionit dhe pun�s s� t� huajve n� k�t� shtet, sidomos duke filluar q� nga mesi i shekullit t� kaluar e deri m� sot. Sipas vlersimeve m� reale sot n� Gjermani jetojn� diku rreth tre milion musliman�, kryesisht si fuqi pun�tore e huaj (�Gastarbeiter�), t� ardhur nga Turqia, Maroku, Tunisi dhe ish Jugosllavia.

      Musliman�t e par� q� u vendos�n n� Gjermani ishin t� burgosurit e luft�s nga koha e luftrave turko-pruse (1689-1691) dhe kjo �sht� vertetuar nga gur�t e varrezave t� tyre t� gjetur n� vendin e quajtur Brake af�r Lemgos dhe n� Hanover, por dhe nga sh�nimet e nxjerra kishtare.

      Po ashtu, n� baz� t� dh�nave t� marra nga literatura e shkruar del� se komuniteti i par� musliman i themeluar n� Gjermani ka qen� ai n� vitin 1731 n� qytetin Postdam, nd�rsa n� vitin 1763 n� Berlin p�r her� t� par� hapet P�rfaq�sia diplomatike e P�randoris� turke, q� pas vdekjes s� p�rfaq�suesit turk Ali Aziz Efendiut me 1798 mbreti i Prusis� u jep musliman�ve n� disponim nj� pjes� e tok�s p�r ngritjen e varrezave t� ve�anta muslimane t� cilat edhe sot ekzistojn� si varreza turke n� Columbiadamm af�r Berlinit.

      Me t� filluar Lufta e Par� Bot�rore n� fshatin ��nsdorf dhe Zossen af�r Berlinit nga forcat ushtarake aleate jan� ngritur dy kampe p�r t� burgosurit musliman� t� luft�s, ku p�r her� t� par� me 1915 n� kampin e ashtuquajtur �Gjys�mh�n�� ngritet faltorja e par� (xhamia) p�r musliman�t mbi truallin gjerman e cila n� vitin 1920 rr�nohet nga pasojat e luft�s, por edhe sot rruga ku gjendej ajo quhet �Moscheestrasse�. Jeta dhe ardhja e musliman�ve n� Gjermani n� mes dy luftrave bot�rore zhvillohet kryesisht p�rmes student�ve musliman q� vijn� p�r t� studjuar si dhe p�rmes ti ikur�ve politik, t� cil�t p�r t�i kryer aktivitetet e tyre fetar n� vitin 1924 n� Berlin e themelojn� Klubin e par� musliman� i cili numronte af�r dy mij� an�tar�, ku m� pas me ndihm�n e L�vizjes islame �Ahmedije� nga Lahori nd�rtojn� xhamin� e tyre n� �ilmersdorf, e cila edhe pse �sht� d�mtuar mjaft� nga lufta e dyt� bot�rore qendron edhe sot e k�saj dite. Themeluesi dhe udh�heq�si shum�vje�ar i k�saj xhamie Mevlana Sadrud-dijn n� vitin 1939 do t�a publikoi Kur�anin e par� t� p�rkthyr n� gjuh�n gjermane, mir�po instrumentalizimi i k�tij klubi musliman gjat� LDB-s� p�r qellime politike rezulton me shuarjen e tij si dhe gjith� klubeve tjera t� ngjashme.

      Pas mbarimit t� luft�s LDB do filloj� serish jeta dhe aktiviteti i musliman�ve n� Gjermani t� tubuar n� xhamin� e �ilmersdorfit, mir�po me themelimin e organizatave tjera islame n� Europ� si� ishte ajo e Ahmedia-Kadianit n� Britani t� Madhe, n� vitin 1955 ajo do ta themeloj� Levizjen e vet� edhe n� Gjermani me qend�r n� Hamburg n� em�r t� kujdesit dhe mbrojtjes t� interesave t� musliman�ve n� k�t� shtet. Pastaj, me iniciativ�n e bisnismen�ve iranian dhe student�ve arab� n� Achen n� vitet e gjashtdhjeta do t� formohen tri Qendra islame dhe disa institucione p�r qellime fetare t� cilat n� krahasim me numrin e musliman�ve k�tu ishin t� mjaftueshme p�r ate koh�. Kjo gjendje do t� ndryshoi rr�nj�sisht me fillimin e rritjes s� numrit t� migracionit punues p�rmes Marr�veshjes p�r pun� t� n�nshkruar midis Gjermanis� dhe Turqis� n� vitin 1961, me Marokun n� vitin 1963, me Tunisin n� vitin 1965 si dhe me ish Jugosllavin� n� vitin 1968 me t� cil�n i mund�sohet elementit musliman ardhja dhe pastaj edhe mbetja n� k�t� shtet. Edhe pse ky fenomen nuk ka t� b�j� me ��shtjet religjioze, megjith�ate mund�sia e zgjatjes s� lejes s� qendrimit p�r pun�tor�t e huaj n� Gjermani, mund�sia ligjore p�r bashkangjitjen e an�tar�ve tjer� t� familjes, sidomos me ligjin e nxjerr� n� vitin 1973, ka ndikuar n� rritjen e numrit t� musliman�ve n� Gjermani t� cil�t n� k�rkim t� organizimit sa m� t� mir� t� jet�s s� tyre n� exil kan� shtruar, pran� atyre sociale, edhe k�rkesa t� shumta p�r organizim t� jet�s s� txre edhe n� aspektin fetar.

      Ja si e p�rshkruan z. Jorgen Nilsen k�t� proces: �Gjat� faz�s s� par� t� migrimit musliman n� Europ� kishin ardhur kryesisht mashkuj pa familje p�r t� punuar vet�m p�r nj� koh� t� shkurt�r. Vet� ardhja e tyre t� vetmuar n�nkuptonte shtruarje t� vog�l t� k�rkesave p�r kryerjen e obligimeve fetare, ata mjaftoheshin me faljen e namazit dhe kryerjen e obligimeve tjera fetare n� m�nyr� individuale, k�shtu q� mund�sit� e kufizuara p�r ushtrimin e riteve fetare n� m�nyr� t� organizuar, shikuar nga aspekti i qendrimit t� tyre t� p�rkohsh�m nuk dukej problem aq tragjik, mir�po situata do t� ndryshoj� rr�nj�sisht me t� rritur t� numrit t� fuqis� puntore t� ardhur nga vendet islamike, sidomos ardhja e an�tar�ve t� familjeve k�tu t� atyre pun�tor�ve t� cil�t kishin siguruar qendrim t� p�rhersh�m n� k�t� shtet, e m� k�t� si rrjedhoj� shtohen gradualisht edhe k�rkesat e f�mij�ve dhe grave muslimane p�r kontakte m� intensive me shoq�rin� vendase, k�shtu qe do vije deri tek v�nja n� pyetje t� shum� vlerave dhe traditave t� tyre kulturore brenda shoq�ris� s� �re� ku jetonin, gj� q� nga �rrezik� tek ata lind� domosdoja q� t� themelojn� institucionet vetanake kulturore dhe fetare n� Europ�..�

      Qendrat dhe klubet islame t� regjistruara n� Gjermani datojn� q� nga viti 1973 si� ishte �Lidhja e Qendrave Islame� (Verband der Islamischen Kulturzentren e.V. (VIKZ), pastaj ajo e themeluar n� vitin 1976 �Bashk�sia Islame Milli G�r�s e. V.� , kurse organizata m� e madhe islame n� Gjermani �sht� themeluar n� vitin 1984 e quajtur �T�rkisch-Islamische Union der Anstalt f�r religion e.V. (DITIB)� (Unioni-islamik turk p�r ��shtje fetare).

      Pasqyra e organizimit islam n� Gjermani �do vit e m� tej merrte form�n e organizmit islam turk n� gjith� Europ�n dhe merrte ngjyr�n var�sisht nga p�rkat�sia �politike� e klubeve fetare t� cilat qendronin n� an�n e k�saj apo asaj force politike n� Turqi, dhe mu p�r k�t� arsye n� Gjermani hasim n� klube dhe grupe etnike islame t� cil�t si pun�tor�, azilant� ose si student� i kan� themeluar shoqatat e tyre t� pavarura. N� an�n tjet�r, me p�rjashtim t� biznismen�ve iranian, student�t arab� dhe migrant�t turq� q� nga vitet e 1970-ta e k�ndej jan� musliman�t t� cil�t m� s� shumti kan� k�rkuar strehim dhe pranim t� azilit nga shteti gjerman bashk� me shum� refugjat� t� luft�s, shumica e t� cil�ve kan� ngelur sot e k�saj dite n� Gjermani, t� ardhur kryesisht nga Libani q� nga viti 1975, nga Irani dhe Afganistani q� nga viti 1979, nga Bosna dhe Hercegovina q� nga viti 1992 dhe nga Kosova q� nga viti 1999 e k�ndej.

      Kur �sht� fjala p�r aktivitetin e muslimanit si individ br�nda grupit t� vet� etnik, fetar dhe politik ai nuk ndryshon shum� nga rasti n� tjetrin, ngase p�rkat�sia islame nuk e pengon an�tar�simin dhe aktivititetin e tij politik n� ndonj� arganzat� tjet�r, ndon�se nuk mund t� p�rjashtohen rastet e k�tilla, sepse ��shtja e an�tar�sis� s� tyre n� klube dhe shoqata n� shumic�n e rasteve nuk �sht� e definuar n� form� strikte. Prandaj, duhet theksuar faktin se nuk ka ende sh�nime ekzakte t� cilat e tregojn� numrin e sakt� t� musliman�ve n� Gjermani dhe shkaqet p�r k�t� qendrojn� n� mosmarrjen e sh�nimeve t� sakta nga ana e referent�ve komunal me rastin e regjistrimit t� tyre si dhe mosdeklarimi i vet� musliman�ve me rastin e paraqitjeve pran� komunave ku jan� vendosur p�r her� t� par�. P.sh. n� vitet e m�her�shme p�rkat�sia fetare e t� huajve �sht� sh�nuar n� formular� n�n rubrik�n �t� ndryshme� q� i ka p�rcaktuar ata si t� huaj duke mos ua p�rcaktuar p�rkat�sin� fetare, prandaj p�r k�to dhe shkaqe tjera nuk mund t� thuhet numri i sakt� i musliman�ve q� jetojn� sot n� Gjermani. Pastaj nuk duhet harruar edhe faktin se nj� num�r i madh i musliman�ve nga Pakistani t� cil�t vijn� nga fisi Ahmedije dhe Alevit�t n� Turqi deklarohen vet� se nuk i takojn� komunitetit musliman�, edhe pse kan� p�rkat�si fetare islame, si� �sht� rasti me komunitetin musliman� n� Hessen, gj� q� k�to dallime e v�shtor�sojn� pun�n n� skat�simin e numrit t� tyre, q� paraqet problem serioz edhe n� planin e kominikimit midis grupeve fetare dhe etnike, ngase �sht� v�shtir� pastaj t� thuhet se kush prej tyre i takon fes� isalme e kush jo !?

      Me rastin e regjistrimit t� popullsis� gjermane n� vitin 1987 jan� dh�n� statistikat e para zyrtare p�r numrin e musliman�ve n� Gjermani n� shif�r prej 1.650.952 musliman�, gj� q� ky num�r nuk mund t� jet� sot i sakt� p�r shkak se shum� syresh si p.sh ata nga India, ish Federata ruse dhe nj� num�r i madh nga shtete t� ndryshme t� Afrik�s nuk jan� deklaruar si musliman�, por si pjes� etnike, duke mos i p�rfshir� k�tu musliman�t me n�nshtetsi gjermane numri i t� cil�ve n� vitin 1987 ishte rreth 47.966 e q� n� nd�rkoh� ka ndryshuar kur dihet se vet�m gjat� vitit 1998 k�rkes�n p�r n�nshtet�si gjermane e kishin shtruar 53.696 turq�, 4.971 marokian�, 3.469 boshnjak�, 1.822 tunizian�, 1.692 libanez� dhe 1.186 pakistanez�.

      Sipas disa statistikave t� b�ra me 31 dhjetor 19999 numri i musliamn�ve n� Gjermani dukej k�shtu:

      turq�; 2. 053.564, boshnjak�; 167.690, iranjan�; 116.446, marokien�; 81.450, afganez�; 71.955, libanez�; 54.063, egjiptas�; 13.455, shqiptar�; 10.528 (t� deklaruar me p�rkat�si fetare muslimane, spj.yn�), azerbejxhan�; 1399, bangladesh�; 7.156, gambias�; 2.371, guinez�; 1.287, indonezian�; 9.470, irakien�; 16.745, jemenas�; 1.083, jordanez�; 12.249, kirkiz�; 1.662, libias�; 1.898, malejszias�; 3.084, pakistanez�; 36.942, senegalas�; 2.509, somalez�; 8.248, sudanez�; 4.615, sirian�; 19.055, tunizian�; 26.396 dhe uzbekistanez�; 1.249 = gjith�sejt�: 2.744.256 milion musliman�. �sht� interesant t� cek�t fakti se 80% e numrit t� p�rgjithsh�m t� mulsiman�ve n� Gjermani jan� t� drejtimit Synit, 10% t� drejtimit Hanefij, 9% Shiit�-alevit�, kurse 1% t� drejtimeve tjera. Pas synit�ve grupet m� t� m�dha n� Gjermani jan� alevit�t turq� rreth 400.000, shiit�t rreth 125.000 dhe Ahmadit�t rreth 60.000, ithtar� t� themeluesit t� tyre Mirza Ghulam Ahmed (1835-1908).

      Islami �sht� feja e tret� p�rnga numri i besimtar�ve q� tubon n� Gjermani dhe kjo �sht� sh�ndrruar n� fenomen aktual n� jet�n e shoq�ris� gjermane dhe shenjat e k�tyre ndryshimeve mund t� shihen n� �do hap, ato jan� t� �arta; n� shum� qytete v�reh�n minaret e xhamive t� reja, n�p�r varreza lokale jan� caktuar pjes� tokash t� posa�me p�r komunitetin musliman�, n� �do skut� t� qyteteve gjermane shihen gra dhe vajza muslimane me kok� t� mbuluara me shami, dhe kjo padyshim paraqet nj� relevanc� t� tyre politke, sepse ata nuk jan� m� vet�m puntor� t� thjesht�, azilant� ose refugjat�, por jan� pjestar� t� fes� s� dyt� m� t� madhe n� bot�. P�rndryshe, musliman�t n� Gjermani sot reflektojn� shpejt� ndaj ndryshimeve dhe rrymave q� ndodhin n� bot�n islame, q� nga reformat fetare e deri tek radikalizmi islam, nga format mistike deri tek indiferenca fetare, nga fanatizmi e deri n� herezi, etj. Megjithate, �sht� nj� faktor q� ata i bashkon k�tu, e ai �sht� artikulimi dhe p�rkushtimi n� kryerjen e ritualeve dhe obligimeve fetare n� m�nyr� t� p�rbashk�t p�rmes angazhimit t� nd�rtimit t� xhamive t� reja, p�rmes thirrjeve publike p�r falje t� namazit, ndon�se frika e tyre p�r mos sukses n� zbatimin si duhet t� shtyll�s s� par� t� Besimit islam �Se nuk ka Zot tjet�r, p�rpos Allahut� (Shehadeti-D�shmia, v.j.) brenda nj� rrethi t� gj�r� t� besimit judist-kristian i b�n� t� ndjeh�n edhe m� t� p�rkushtuar n� Besimin e tyre dhe kryerjen e riteve dhe ritualeve t� tyre fetare. Pra, t� gjendur n� diaspor� musliman�t b�jn� orvatje maksimale q� sa m� mir� t�i kryejn� obligimet e tyre fetare t� cil�t n� mjedisin gjerman shpesh hasin n� probleme, nganj�her� t� pakap�rcyeshme si� �sht� thirrja e ezanit p�r namaz me z� t� lart� pes� her� n� dit�, meq� rast hasin n� protesta t� m�dha nga banor�t lokal t� cil�t nuk lejojn� q� t�iu prishet qet�sia, derisa n� an�n tjet�r liria e ushtrimit t� fes� �sht� e garantuar me ligj, dhe ky paradoks vazhdon. M�pastaj, ballafaqimi me konflikte t� m�dha t� cilat kan� t� b�jn� me ��shtjen e martes�s s� muslimaneve me jo musliman� nga e kan� fillin edhe represljet br�nda familjes muslimane, q� p�r judiaktur�n gjermane jan� raste t� r�nda, sepse sipas normave t� sheriatit islam muslimanja nuk mund t�a martoj� jo muslimanin, m�pastaj ��shtja e kujdesit shpirt�ror ndaj tyre n� vendet publike dhe t� pun�s, ��shtja e t� drejtave fizike-trupore, etj, q� t� gjitha bashk� krijojn� nj� varg temash p�r studim dhe rregullativ� m� t� plot� ligjore./vijon.

      V�rejtja jon�; �sht� interesant fakti se n� k�t� analiz�-studim k�ta dy autor� nuk iu kan� qas� fare organizimit fetar t� shqiptar�ve me p�rkat�si islame n� k�t� vend, ndon�se komuniteti shqiptar musliman� n� Gjermani �sht�, po ashtu, mir� i organizuar p�rmes shum� Qendrave dhe formave tjera, p�r t� cil�n tem� m� gj�r� do t� flasim n� t� ardhm�n !  

      05.12.2001 P�rgatiti: Rexhep Elezaj 



      Join the world�s largest e-mail service with MSN Hotmail. Click Here
    Your message has been successfully submitted and would be delivered to recipients shortly.