Loading ...
Sorry, an error occurred while loading the content.
 

PERLA TE FOLKLORIT KOMBETAR TE PAVLERESUARA(Pjesa e pare)

Expand Messages
  • ngl2503
    Folklori cam ne rrafshin e folklorit mbarekombetar ne dekaden e fundit fatkeqesisht pothuajse u la ne harrese.Mjaftonte te shkundeshe pak hiri i harreses,i
    Message 1 of 1 , May 1, 2008
      Folklori cam ne rrafshin e folklorit mbarekombetar ne dekaden e
      fundit fatkeqesisht pothuajse u la ne harrese.Mjaftonte te shkundeshe
      pak hiri i harreses,i hedhur qellimisht mbi te nga armiq te betuar te
      ketij kombi dhe si ajo Hirushja e bukur e perralles,mahnitnin
      artedashesit me virtuozitetet e tyre kenge te tilla si ajo e "Celo
      Mezanit",apo valle si vallja e Osman Takes" qe cilesohet nga
      studiuesit tane te huaj si perla te festivaleve.Edhe kur atdhetare te
      shquar,si folkloristi Fatos Mero Rrapaj,te roberuar nga bukuria e
      folklorit cam arrijne te sfidojne mijera veshtiresi,gjer edhe
      ndeshkimet fizike e mundin te nxjerrin ne pah vepra te tilla si
      vellimi "Kenge popullore nga cameria",i cili rrembehet nga populli
      dhe shfletohet me respekt si nje kur'an,prape ne menyre te
      pashpjegueshme kritika,tere bota jone letrare nuk i ben asnje
      jehone.Si cam,si atdhetar e quaj delikt ndaj atdheut kete
      shkujdesje,kete avashllek qe vihet re edhe sot nga Instituti i
      Folklorit apo nga shtepite botuese.Mijera kenge te tjera
      perralla,legjenda came te mbledhura nga Fatos Mero Rrapaj dhe
      studiues te tjere,presin diten e botimit.Folklori cam ne folkloristen
      kombetare shquhet fare lehte per identitetin e tij.Ai ngjason me nje
      ditar intim te nje popullsie qe Ismail Kadareja e cileson me
      fjalet"Popullsi heroike,e talentuar,jashtezakonisht vitale,e
      zgjuar,aktive,plot kolorit".
      Ne kenget came autori anonim duket sikur eshte i shkujdesur kur
      skalit tipare te tilla si
      burreria,nderi,guximi,atdhedashuria,trimeria,dashuria;kjo nisur nga
      dyshimi se s'ka pse te flasesh per virtyte te dobishme per te qene
      njeri.Krejt ndryshe ndodh kur ai skalit ne vargje se me sa shpirt
      kryhet nje veper humane,derdhet gjaku per liri,mbrohet vellai,duhet
      nena,dashurohet vajza qe adhuron,etj.
      Ilustroj mendimin me kengen qe titullohet:

      "Talo e Pllatarese"

      Talo e Pllatarese,
      Trandafil me vese
      Pse te nisi baba
      nuse ne Ledhese?

      Fshati it,moj bilè
      nuk kish birbile
      qe ne gji te mbanin
      edhe trandafil?

      Talo ball i henzes
      kur ja hipi varkes
      ike poshte Gales
      zali i ra nanes!

      Ngrohtesine qe pershkon keto vargje,thjeshtesine e gjetjes
      mjeshterore do t'i kishin zili mjeshtrit e penes,qe do tentonin te
      shprehnin bukurine e dashurise.
      Ne keto vargje,ne dukje mbetet anonim kush e dashuron vajzen qe i
      kushtohet kenga,por tonet prekese te keqardhjes qe vajza martohet
      kunder deshires se saj,jashte fshatit e bejne teper mbreselenese tek
      ai qe e degjon jehonen e dhimbjes se protestes.;e ben te nenkuptosh
      qe vajza per te cilen flitet adhurohet njeheresh prej shume te
      rinjsh fisnik te fshatit.
      Ne ritualet,recitimet,lodrat,argetimet,pra ne tere liriken came per
      femijet te prek kujdesi qe behet per t'i njohur femijet me boten
      perreth,por pa e vrare shpirtin e brishte feminor me ashpersine e
      jetes.
      Keshtu edhe kur flitet per kurbetin;dhimbja e mallit perhumbet ne
      theksimin e gezimit qe do te ndjehet kur te vije babai i pasuruar,qe
      do te sjelli placka,si p.sh ne kengen:

      "Hene-hene--peri hene"

      Hene-hene--peri hene
      atje ka ke klene
      ti qe ndricon vende,
      mos na pe çeçine tene?

      -Atje larg ne kurbet
      do te sjell para det!
      -Para det e plaçka shume,
      a ju befsha kurban une!

      Ne epiken came,figura e Ali Pashe Tepelenes ze nje vend te nje
      rendesisie te vecante.Jo pse jane te shumta vargjet himn per te,porse
      duke u ballafaquar me ali Pashain,cami me nje thjeshtesiqe te
      emocionon zbulon madheshtine e shpirtit te tij liridashes.
      Cami ju be mburoje e krah i hekurt Ali Pashait ne lufterat
      clirimtare.Kjo jepet me vargjet e kenges

      "Pesembedhjete vjet nje djale"

      Ne shkalle te Kokodhiqit
      shkuan trimat e Margellicit,
      ne krie Hasan Coparin.
      Pesembedhjete vjec nje djale,
      hipur ne kale te bardhe,
      pashai e puthi ne balle:
      -Kaha do te shkoç ti,mre,djale?
      Ne preveze e ne kete ane.
      Do shkoj te luftoj me gale,
      na kane zene vatane!

      Por ama cami,ngre shpaten kunder vete Ali Pashait,kur ky done t'i
      nenshtroje.Kjo duket ne vargjet e kenges:

      "Teteqind e kater viti"

      "Teteqind e kater viti
      cameria krie ngriti.
      C'ishte mbushur Parga plot,
      Me filaqot e suliote,
      prevezane e paramithiote.
      Te gjithe fjalen e dhane
      Margelliç e gumeniciot
      te luftojne Ali Pashane!"
      vijon.......
    Your message has been successfully submitted and would be delivered to recipients shortly.