Loading ...
Sorry, an error occurred while loading the content.
 

Vallja që e shpëtoi Osman Takën nga li tari

Expand Messages
  • albertino rakipi
    Intervista/ Flet një nga kërcimtarët më të mirë të kësaj valleje, Taip Madani Vallja që e shpëtoi Osman Takën nga litari Mira ZENATI Përfaqësia e
    Message 1 of 1 , Apr 30, 2008
      Intervista/ Flet një nga kërcimtarët më të mirë të
      kësaj valleje, Taip Madani

      Vallja që e shpëtoi Osman Takën nga litari


      Mira ZENATI


      Përfaqësia e saj

      Nisja është e qetë, i shkon orkestrës pas duke u
      harmonizuar tërësisht me të. Vallja nis me hap të
      thjeshtë dhe vërtet thua se diçka do të bësh. Në
      mbarim të strofës së parë muzikore valltari me kokën
      dhe dorën duke e lëvizur paksa përpara të jep atë se
      diçka do të bëhet. Çuditërisht kjo valle sa më mjedis
      të ngushtë të ketë aq më bukur e më mirë kërcehet,
      qoftë edhe mbi një tavolinë. Taip Madani tregon se
      është dashuruar marrëzisht me këtë valle kur i kanë
      zbërthyer kuptimin tërësor të saj. Çfarë tregonte
      dora, këmba, gjoksi, koka, vendosja e dorës mbas koke,
      që lidhet me zakonin, kapelën pak të shtypur në cep.
      Në Festivalin Folklorik në Gjirokastër, në 1973-shin,
      ai ka marrë çmimin "Laureat i Festivalit" dhe nga
      komisioni qendror ka marrë personalisht vlerësim të
      veçantë.

      Vallja e Osman Takës është një nga më të bukurat dhe
      më burrëroret e Çamërisë. Një valle që të sjell në
      kujtesë Osman Takën, djaloshin që u përjetësua falë
      dëshirës së tij të fundit për të kërcyer një valle
      para se të varej në litar. Kaq mjaftonte që ai të
      përjetësohej dhe kjo valle të merrte emrin e tij e ta
      shpëtonte nga vdekja. Por vitet kaluan, sazexhinjtë e
      Konispolit i binin muzikës, por askush nuk e kishte
      kërcyer dot deri atëherë vallen. Por, do të ishte Taip
      Madani ai që me kërcimin e tij brilant në Festivalin
      Folklorik të Gjirokastrës në tetor 1978, e bëri vallen
      e Osman Takës një nga vallet më të bukura dhe më të
      vlerësuara të atyre viteve. Në një intervistë për
      gazetën "Tirana Observer", ish-mësuesi i shkollës së
      mesme bujqësore të Konispolit, Taip Madani, krenohet
      teksa tregon për vallen e Osman Takës dhe për momentet
      e mësimit të saj.

      A mund të na tregoni se kur ka qenë ngacmimi juaj i
      parë për vallen çame në tërësi dhe natyrisht edhe atë
      të Osman Takës?

      Ngacmimi i parë për vallen popullore çame më ka ardhur
      në fshatin tim, në Shalës, kur isha veçse 8-9 vjeç,
      aty rreth viteve 1957. Për herë të parë si muzikë,
      vallen e Osman Takës e kam dëgjuar të fërshëllyer nga
      një çoban. Isha fëmijë, shkoja me keca dhe kur e kam
      dëgjuar si muzikë më ka pëlqyer shumë e mu fiksua keq.


      Sa herë ka dalë Taip Madani me këtë valle në skenë?

      Shumë herë e për shumë vite. Mbas 1973-shit kam qenë i
      kërkuari dhe i preferuari edhe në ansamblet e shumë
      qyteteve si: në Vlorë, Ballsh, Gjirokastër e në
      Durrës. Në 1978-ën kam qenë me ansamblin e shtetit me
      një turne në Greqi.

      Si është stili i valles dhe ku është e veçanta e kësaj
      valleje?

      Së pari duhet të themi që vallja e Osman Takës është
      një valle tradicionale çame, me të gjithë elementet
      çame. Kërcehet me shumë elegancë. Ajo është valle
      epike, por brenda këtij epizmi ka një lirizëm, ka një
      lirshmëri që i tërë trupi kërcen në organikë me
      shpirtin e atij që e kërcen vallen, por edhe me ata që
      i bien veglave muzikore. Këtë valle e luajnë edhe
      grekët, edhe maqedonasit, bullgarët, jugosllavët, por
      të gjithë e quajnë Vallen e Osman Takës. Madje shkolla
      koreografike e Janinës e jepte edhe tekstin shqip.

      Kur e ka kjo valle pikën kulmore?

      Vallja ka disa pika kulminacioni. Pikën kulmore e ka
      në momentin kur në mënyrë akrobatike kthehesh në urë
      dhe mbi barkun tënd luajnë dy tre valltarë, pra të
      jesh në gjendje që me muskujt e barkut të mbash dy,
      tre valltarë të kërcejnë njëri mbas tjetrit për rreth
      një minutë e gjysmë. Këtu pra kemi të bëjmë me anën
      historike të valles.. Nuk kemi të bëjmë me një urë të
      zakonshme, por me atë që quhet ura e brezave, e
      historisë, e përpjekjeve, e sakrificave, e gjakut dhe
      mençurisë popullore.

      A keni arritur që të mësoni ndonjë grup për këtë
      valle?

      Po, kam përgatitur disa grupe në Konispol. Një grup
      djemsh kanë konkurruar edhe në Berat, madje u
      vlerësuan me çmim.

      A ka arritur ansambli i këngëve dhe i valleve
      popullore ta kopjojë këtë valle?

      Ansambli i këngëve dhe valleve popullore këtë valle e
      ka përvetësuar dhe e ka vënë në programet e tij. Unë e
      kam vënë në shkollën koreografike që të mësonin
      mënyrën e të kërcyerit çam.

      Historia e valles


      Kjo valle në origjinë ishte e Epirit, por u quajt
      vallja e Osman Takës, atëherë kur valltari patriot
      Osman Taka nga Konispoli, patriot i kohës, u kap dhe u
      burgos në Burgun e Janinës, ku dhe dënohet me varje.
      Para se ta varnin ai shprehu dëshirën e tij të fundit,
      një orkestër, e cila të luante vallen çame. Osman Taka
      nisi të kërcejë para valiut të Janinës dhe
      bashkëshortes së tij. Vallen e kërceu shumë bukur.
      Falë bukurisë trupore, shkathtësisë dhe
      zhdërvjelltësisë bëri që vajza e valiut pothuajse të
      rrëzohej nga dritarja. Dokumente arkivorë të Janinës
      thonë realisht se që pas kësaj valleje e shoqja e
      valiut i ka kërkuar atij që Osman Taka të mos vritet.
      Dhe në të vërtetë ai u fal e që nga ajo ditë kjo valle
      u quajt Vallja e Osman Takës.

      Osman Taka ka lindur në një nga familjet më të pasura
      të Konispolit rreth viteve 1848 - 1887, ku u edukua me
      idetë e Rilindjes Kombëtare. Ishte organizator i
      kryengritjeve me armë të krahinës kundër pushtuesve
      turq. U shndërrua si veprimtar i lëvizjes kombëtare
      për çlirim nga zgjedha osmane. U bashkua me lëvizjen e
      përgjithshme antiosmane dhe luajti një rol të
      rëndësishëm në degën e Lidhjes së Prizrenit në
      Prevezë. Arriti të bëhej një nga krerët më të
      rëndësishëm të kryengritjeve antiosmane dhe mbrojtjen
      e tërësisë territoriale të Shqipërisë.
      Ka qenë njëkohësisht valltar i njohur popullor.
      Tregojnë se kur e dënuan me varje te rrapi i
      Konispolit, ai shprehu një dëshirë për të kërcyer një
      valle para litarit. Ajo valle e luajtur me mjeshtëri
      të rrallë prej tij mahniti të pranishmit. Që nga ajo
      kohë vallja e kërcyer prej Osman Takës para litarit ka
      ngelur një nga vallet më të bukura të Çamërisë, e cila
      ka arritur deri në ditët tona, madje duke u quajtur
      edhe Vallja e Osman Takës.

      Tirana-Observer.


      __________________________________________________
      Do You Yahoo!?
      En finir avec le spam? Yahoo! Mail vous offre la meilleure protection possible contre les messages non sollicités
      http://mail.yahoo.fr Yahoo! Mail
    Your message has been successfully submitted and would be delivered to recipients shortly.