Loading ...
Sorry, an error occurred while loading the content.
 

ESE PER CAMERINE

Expand Messages
  • albertinobe
    Nje ese per shpirtin e Camerise Ndonëse paksa i rënduar nga shëndeti, Profesori francez, Bernard Jakob, një njohës i shkëlqyer i muzikës ballkanike e
    Message 1 of 17 , Mar 8, 2008
      Nje ese per shpirtin e Camerise
      Ndonëse paksa i rënduar nga shëndeti, Profesori francez, Bernard
      Jakob, një njohës i shkëlqyer i muzikës ballkanike e sidomos asaj
      çame, nuk ngurroi që ta bënte udhëtimin në Greqi. Para pak kohësh i
      kishte thirrur këngëtarët popullorë çamë Shaban Zeneli e Refat
      Sulejmani në Paris në një koncert të pashlyer nga kujtesa e miliona
      francezëve. në atë koncert të këngës çame në radion më të njohur
      pariziene edhe profesori qante nën zë . Nuk kishte parë njerëzit
      çamë të vrarë në tokat e tyre , por kënga tregonte më shumë se ato
      pamje . Kush e ndjen muzikën di edhe ta "lexojë" atë me të gjitha
      shkronjat e pentagramit. Dëgjues të Radio Francës ato ditë kërkuan
      të ritransmetohej disa herë koncertin që ata dhanë në sallën me
      publikun më të zgjedhur të Parisit. Më shumë i mrekulluar nga kjo
      muzikë, nga këto këngë ishte pikërisht Ideatori i këtij
      bashkëpunimi. Professor Bernardi.
      Një këngë që në atë ujëvarë tingujsh polifonikë kishte ca ujëvara
      shpirtrash të Çamërisë që zgjoheshin vrullshëm mes Parisit plot
      drita. Si dikur në fillimvitet e shekullit XX, kur toka e Çamërisë u
      nda nga trungu amë. Në atë vjeshtë pariziene shpirtrat e trimave, të
      njerëzve pa varre, të luleve të ullinjve që atë vjeshtë ishin
      kokërrzuar sërish pa vjelësit e vërtetë të tyre. Bredhëronin nëpër
      Parisin e dritëzuar si një klithmë për padrejtësinë më të madhe të
      shekullit XX kur Sëpata e Fuqive e preu në dysh tokën shqipfolëse.
      Po jo këngën. Jo vallen. Jo gjuhën. Jo traditat e kulturën….JO. JO.
      Kësaj radhe Profesor Bernardi kishte dëshirë që t'i shihte këto
      shpirtëra në tokën ku kishin lindur. Ku kishin fluturuar. Një
      kujtesë të mohuar, të plaguar, të përgjysmuar, të shprishur. Dhe e
      shkeli. Dhe e preku këtë truall që kësaj radhe ishte nën një flamur
      të një shteti tjetër. Dhe ia dëgjoi këngën atje ku ajo kishte lindur
      e prej nga kishte ardhur një ditë në Paris. Tashmë po bënte një film
      për muzikën polifonike çame. Me një peng të një studiuesi kaq të
      popullarizuar, të realizuar në vitet e fundit. Po njihte muzikën më
      të bukur, më qëndrestaren e shekujve. Më brilanten në atë
      uljengritje tingujsh.
      Ishte vjeshtë. Vjeshtë ballkanase. Një vjeshtë që tërhiqte zvarrë
      një verë të nxehtë. Përvëluese. Sërish mori me vete një këngëtar, të
      kësaj krahine.. Njeriun – orkestër të tingujve Shaban Zenelin. Donte
      një sfond tingujsh. Nuk mund të prekej kjo Çamëri pa tingujt e e
      këngës. Të poezisë që buron nga ky hambar ëndrrash të pafund. Pa
      gjuhën shqipe që ai e dëgjoi në Kastri. I thanë se banorët e
      Kastrisë rridhnin nga familja princërore e Kastriotëve të Dibrës. E
      gostitën me gjellët që bëheshin me vajin e ëmbël të këtyre
      shpateve. Kësaj radhe fjalëve të Bajronit që tregonte për trimëritë
      e suliotëve po i shtoheshin mbresat e një muzikanti që shihte një
      pjesë të re të Shpirtit të Çamërisë. I folën shqip kudo ku ai shkoi.
      Kur erdhi në Tiranë, e pyetën për klimën. Për ditët që kaloi në
      Çamëri. E ndiqnin miqësisht shëndetin e tij dhe ishte shumë normale
      një pyetje e tillë.
      - Akoma edhe tani pas disa ditësh të Kthimit nga Çamëria, kam aromën
      e portokalleve dhe të ullinjve. Të limonave që ishin mbushur sa
      degët preknin tokën. Më dhanë një SHPIRT të ri brenda qënies sime…-
      tha ai.
      Në këtë bredhërim të shpirtrave të Çamërisë në shpirtrat e
      artistëve më të mëdhenj të Botës, m'u kujtuan Gijotinat e të gjitha
      kohërave. Gjithmonë, ato, gijotinat, kanë patur vetëm disa pëllëmbë
      larg urdhërdhënës për ekzekutimet e rastit dhe urdhërzbatues të
      bindur me e pa maska në fytyrat e tyre të ftohta. Jo gjithmonë me
      shikues. Nuk ka rëndësi se cili ishte vrastari. Se si bëhej veprimi,
      me litar apo me sëpatë. Me..
      Për fat të keq, Shpirtin e Çamërisë përherë e kanë lakmuar
      Gijotinat. Madje e kanë çuar edhe në vendin e tyre. Për t'i vrarë
      historinë. Për t'i memecëruar këngën. Për t'i lënë pa dasma në
      truallin e tyre stërgjyshor. Për t'i tharë Pusin e mençur të Fjalës.
      Për t'i mbyllur gojën drejt urimit. Për ta lënë pa legjendat e saj
      që do të pushtonin telajot e piktorëve më të mëdhenj të botës
      anglezë, francezë që shkonin në sofrat e saj në disa shekuj me
      radhë. Por asnjëherë nuk e bënë këtë gjë.
      ……Vetëm disa ditë më parë në mjediset e Muzeut Historik Kombëtar
      kishin ardhur disa vizitoreë të moshuar të Çamërisë nga Paramithia,
      nga Kastria, nga Filati….
      Një ëndërr që për 17 vjet akoma nuk po e respekton qeveria greke për
      t'i dhënë një vizë të thjeshtë pleqve të Çamërisë, dikur djem e
      vajza që vraponin në Karvanët e Krismave e Gjakut duke lënë
      shpirtrat e gjyshërve të vetmuar në trevat e stërgjyshërve. me ca
      gurë të stralluar të vatrave dhe furrave nëpër bohçatë e udhëtimit
      më tragjik që ka parë shekulli XX. Duke ecur pranë detit të gjithë
      këndonin ninullat që iu kishin rritu trupin e iu kishin mbushur të
      gjitha skutat e shoirtit të tyrë aq të brishtë.
      Kishin ardhur shpirtërat që të dëgjonin zërat e thellësive të
      kohërave të një vendi që e kishin vetëm disa orë larg. Ishin njerëz
      që e flisnin shqipen aq mirë. Me atë dialekt të bukur të çamçes. Me
      një vrull emocionesh, që sytë, duart, fjalët nuk i mbanin dot.
      - U jam ka Paramithia,- tha një nënë e moshuar.
      Me një fjalë të ngadaltë që të mos e dëgjonin ata që e shoqëronin.
      Të vini të rregulloni token! Të rregulloni shtëpinë, sepse janë të
      rrëzuara. Jo për një kahave. Jo.
      - U jam ka Kastria – tha një tjetër.
      Të gjithë ishi çamë të krishterë të Çamërisë që ende jetonte në
      gjuhën e saj, te këta njerëz që nuk kishin bërë shkollë shqipe e as
      që mund ta kërkonin atë në kohërat e mungesës së popullsisë
      myslimane të Çamërisë.
      Kësaj radhe ishin të gjallët që e kishin sjellë SHPIRTIN çam. Mund
      të ishin dhe të vdekurit. Të vdekurit me varre, pa varre. Mund të
      sillnin këtë Shpirt djepet e fëmijëve që flenë ende në gërmadhat.
      Mund ta sillnin amanetet e shkruara e të pashkruara. Të paarkivuara
      në ndonjë arkiv fshati, shteti.
      Dua të besoj se Shpirti çam është i gjallë e duhet të jetë i tillë
      edhe në poezitë për të. Te ajo duhmë e shpirtit të poetit të të
      gjithë moshave e të të gjithë kohërave. Për t'i treguar atyre që
      ulen në tryeza politikanësh dhe diplomatësh se problemi çam nuk
      është një kasafortë që e ka një Çelës në duart e një Pronari. Jo.
      Çelësat e saj , udhërrëfyesat e shpirtrave të pagjumë të Çamërisë i
      ka një komb i tërë. Nga Shqipëria deri në Amerikën e largët ku ka aq
      rrahje zemre për Çamërinë sa duhen valët e Jonit për t'i numëruar.
      Duhen palët e maleve shqiptare për të kuptuar forcën e këtij shpirti
      të paepur. Një shoqëri e tërë që kërkon të drejtën e saj si drita e
      diellit.
      Çelësat e Portave të këtyre Shpirtrave sot i ka dhe deti Jon që në
      vitet e mbushura me jetë , me punë ballëdjeristur në tokat çame,
      bënte garë me vajin e ullinjve që prodhohej çdo vit në fshatrat e
      saj të begata.
      Nuk kanë rëndësi Gijotinat që duan ta godasin Shpirtin çam Të vjetra
      a të reja qofshin. Nuk kanë rëndësi dhe aq shumë dinakëritë e
      thurura aq saktësisht shumë herë edhe në dritën e fortë të diellit.
      Nuk kanë rëndësi urdhërdhënësit e tyre që mund të kenë në duar letra
      të shkruara në të gjitha gjuhët. Rëndësi ka që SHPIRTI i Çamërisë
      rron ndër brezat që e kanë të gjallë këngën, kujtimin, ëndrrën,
      amanetin, vallen, kujtesën, të nesërmen,…
      Nga Poeti dhe shkrimtari
      Namik Selmani
    • albertinobe
      Bilal Xhaferi (nip i dijetarit të shquar Hasan Tahsini) u rrit jetim pa nënë e pa babë. Ja disa nga datat kryesore të jetës dhe veprimtarisë së tij:
      Message 2 of 17 , Mar 14, 2008
        Bilal Xhaferi (nip i dijetarit të shquar Hasan Tahsini) u rrit jetim
        pa nënë e pa babë.

        Ja disa nga datat kryesore të jetës dhe veprimtarisë së tij:

        1935, 2 nëntor u lind në fshatin Ninat (Ninati) të Konispolit, në
        krahinën e Çamërisë.

        1943, i vdes e ëma.

        1945, i pushkatohet i ati nacionalist antikomunist.

        1948, largohet prej vendlindjes.

        1948-1952 jeton dhe punon në Sarandë, punëtor krahu, korier poste,
        etj.

        1954-1955 ndjek shkollën shtatëvjeçare natën në fshatin Sukth të
        Durrësit.

        1962-1963 boton poezitë dhe tregimet e para në gazetat "Zëri i
        Rinisë", "Drita", në revistat "Nëntori", Ylli", etj.

        1966 i botohet vëllimi me tregime "Njerëz të rinj, tokë e lashtë" që
        pati një sukses jo të zakonshëm.

        1967 i botohet vëllimi me poezi "Lirishta e kuqe", i cili ndalohet
        nga censura komuniste.

        1967 shkruan romanin "Krastakraus" që u botua më 1993, pas vdekjes.

        1968 shkruan skenarin për film artistik "Era shtyn mjegullat".

        1968 i hiqet e drejta e botimit, i ndalohen veprat e botuara,
        internohet në fshatin Hamalle të Durrësit, pasi ishte përjashtuar nga
        LSHA e Shqipërisë, me preteskin e kritikës që i bëri romanit "Dasma"
        të I. Kadaresë, u detyrua të arratisej për në SHBA.

        1969, 30 gusht, arratiset fshehtazi prej Shqipërisë në Greqi, sepse
        nga Sigurimi i Shetit i ishte përgatitur dosja për arrestimin dhe
        burgosjen e tij.

        1970, shkon në SHBA, në Boston.

        1970-1972 punon në gazetën "Dielli" në Boston, në SHBA.

        1972 nga Bostoni dërgon për botim në Ndërmarrjen Botuese "Rilindja",
        në Prishtinë, romanin "Ra Berati".

        1974, në tetor, në Çikago të SHBA themelon revistën "Krahu i
        shqiponjës", botim i Lidhjes Çame.

        1974-1986 drejton, boton dhe redakton revistën "Krahu i shqiponjës",
        ku botoi shumë artikuj publicistikë, poezi, tregime, romane, skeçe,
        vizatime, karikatura, foto artistike, etj. Kjo revistë ishte tribunë
        e mendimit të lirë që trajtonte vazhdimisht temat e problematikat e
        çështjes çame, çështjes kombëtare shqiptare, temat rreth diktaturës
        në Shqipëri e, mbas vitit 1981, më dendur problemet lidhur me
        Kosovën. Në faqet e revistës Bilali botonte, përveç krijimeve të tij
        letrare, edhe krijimtari letrare e përkthime të autorëve të tjerë
        shqiptarë e të huaj. Ai arriti të nxirrte 39 numra të kësaj reviste,
        në dy gjuhë, ship e anglisht, deri sa vdiq në rrethana të panjohura
        në 14 tetor të vitit 1986

        1975 boton fragmente të romanit "Trotuare të kundërta" në
        revistën "Krahu i shqiponjës".

        1977 boton fragmente të romanit "Hëna e kantjereve" në
        revistën "Krahu i shqiponjës".

        1978 e plagosin disa njerëz të panjohur.

        1981 digjet redaksia e revistës "Krahu i shqiponjës" ku kishte
        dorëshkrimet e veprave letrare, studime, kërkime shkencore,
        përkthime, shënime politike, letra, piktura, fotografi, etj.

        1986 sëmuret dhe operohet prej tumorit.

        1986, 14 tetor, vdes në spital në Çikago në rrethana të panjohura.

        1995, 3 maj, Presidenti i Republikës e dekoroi me medaljen "Martir i
        demokracisë" (Dekreti 1089) me motivacionin "Për përkushtim si
        publicist e politikan disident në luftën kundër komunizmit e
        diktaturës, për aspiratat e tij thellësisht kombëtare e demokratike".

        1995, 6 maj, shkrimtari Shefki Hysa drejtues i Shoqatës
        Kulturore "Bilal Xhaferri", në bashkëpunim me Qeverinë shqiptare
        inicoi dhe organizoi ceremonialin e rikthimit në Atdhe të eshtrave të
        poetit, prozatorit dhe publicistit të shquar disident Bilal Xhaferri
        që tanimë prehet në vendlindje, në Sarandë.

        Bilal Xhaferri ishte një shkrimtar i rrënjëve të etnisë në vitet
        gjashtëdhjetë, kur letërsia shqipe ose lavdëronte idetë e
        socializmit, ose fitoren në Luftën e Dytë, duke e thjeshtësuar këtë
        në absolutin ideologjik të përparimit. Në këtë aspekt, Xhaferri duket
        i vetmuar për kohën, duket i lidhur me letërsinë e paraluftës; po ky
        tashti të kaluarën nuk e shikon në stilin e himnizimit e të lavdit,
        si mbështetje për problemet aktuale, po pikërisht duke marrë një
        qëndrim kërkues e kritik për të kapur esencat krahas situatës
        kalimtare. Në këtë vështrim, kërkimi letrar i Bilal Xhaferrit në të
        shkuarën, në rrënjët etnike, nuk bëhet si shpalim dhe fascinim me të
        kaluarën, po pikërisht si kërkim për të bërë ndërkomunikime të
        kohëve. (Sabri Hamiti) në "Poeti i nemun: Bilal Xhaferri"


        [redaktoni] Tituj të veprave
        "Njerëz të rinj, tokë e lashtë" - tregime (1966)
        "Lirishta e kuqe" - poezi (1967) [1]
        "Dashuri e përgjakur" - romancë (1992)
        "Krastakraus" - roman (1967), (botimi pas vdekjes 1993) [1],
        "Eja trishtim" - poezi (1995)
        "Ra Berati" - roman, botim - Prishtina 1995 ISBN 99943-904-5-7
        "Përtej largësive" - prozë e publicistikë (1996}

        [redaktoni] Te tjera
        Themelues dhe drejtues i revistes Krahu i shqiponjës [1]

        [redaktoni] Burimi i të dhënave
        ^ a b c Gjovalin Shkurtaj dhe Enver Hysa : Gjuha Shqipe për të huajt
        dhe shqiptarët jashtë atdheut

        [redaktoni] Lidhje të jashtme
        Amëza : Ditari Krahu i shqiponjës me verzionet në Anglisht
        FrengjishtGjermanishtItalisht
        Dissident Editions anglisht - shqip
        "Bilali rron në shpirtin tim" - nga Antika Myrtaj
        "Punoi me shpirt për Atdheun" - nga Aqif Dino
        "Bilal Xhaferri: E dashura ime e vetme - Shqipëria" - nga Elez Bardhi
        "Do të them ato që di" - nga Genc Sejko
        "Jam krenare për tim vëlla" - nga Jete Hoxha
        "Dritëro Agolli në një dritë të re" (Mbresa të shkrimtarit Dritëro
        Agolli për Bilal Xhaferrin dhe Çamërinë
        Fati i poemës "Mjegulla" - nga Namik Mane
        "Të kam falur" - nga Namik Mane
        "Miku i të gjithëve" - nga Namik Mane
        "Bilali - me trup në Amerikë e shpirt në Shqipëri" - nga Selfo Hoxha
        Spirit of Albania
        "Ishte më i madh se koha dhe se njerëzit" - nga Skënder Xhelo
        Fakte për disidencën e Bilal Xhaferrit
        "I njohuri i panjohur - Bilal Xhaferri" - nga Shefki Hysa
        "U këput një yll" - nga Shefki Hysa
        "I madh Bilal Xhaferri, po ne nuk e kuptuam" - nga Rexhep Hoxha
        Marrë nga "http://sq.wikipedia.org/wiki/Bilal_Xhaferri"
      • albertinobe
        JANINE VJESHTE BILAL XHAFERRI Liqeni i Janinës – luginë plot me ujë Dergjet i përgjumur në mjegullën mëngjesore, Shket krahu i pulëbardhës mbi
        Message 3 of 17 , Mar 14, 2008
          JANINE VJESHTE
          BILAL XHAFERRI


          Liqeni i Janinës – luginë plot me ujë
          Dergjet i përgjumur në mjegullën mëngjesore,
          Shket krahu i pulëbardhës mbi nisinë si tumule,
          Me fletët e rrepeve mbulon era shetitoret.
          Xhamitë ekzotike, bija lindore të braktisura
          U pozojnë të trishtuara turistëve nga perëndimi.
          Matanë sinorit me tela vijën stërnipat e Pirros
          Dhe kalojnë kryeulur nën rrepet buzë limanit

          Vjeshta lakuriqe si "missis minifunde",
          Fërkohet pas ledheve mjekrosh tërë myshk,
          Atje ku Frosina iu shkëput Ali Pashait
          Dhe në ujrat e ftohta të gjolit u zhyt.
          Ashtu është Janina e vjetëruar mënjanuar
          Dhe të duket sikur në gjol mengadalë do humbasë
          Bashkë me lavdinë e dikurshme të harruar
          Bashkë me buçimën e tambureve luftarakë.
          Do humbasë në Janinën e re me neon,
          Nën valët e veturave që shkasin asfalteve
          Nën hotelet moderne "Ksenia", "Palladion".
          Nën tingujt e kambanave dhe këngët e psallmeve...

          Liqeni i Janinës – luginë plot me ujë
          Përkundet i përgjumur në mjegullën mëngjesore.
          Që tej sinorit me tela vijnë stërnipat e Pirros
          Dhe kalojnë kryeulur nën rrepet e shetitoreve
          Me një mendim të heshtur, me një brengë përvëlonjëse.
        Your message has been successfully submitted and would be delivered to recipients shortly.