Loading ...
Sorry, an error occurred while loading the content.
 

Re: Fwd: “ÇAMËRIA PLAGË PËR ÇDO SHQIPËTAR TË NDERSHËM” (interviste me z. Sali Bollati, kryetar i shoqates "Cameria" ne Amerike)

Expand Messages
  • Olsi
    Sali Bollati: ÇAMËRIA PLAGË PËR ÇDO SHQIPËTAR TË NDERSHËM Intervistë me kryetarin e shoqatës Çamëria në Amerikë, z. Sali Bollati.
    Message 1 of 2 , Apr 13, 2008
      Sali Bollati: "ÇAMËRIA PLAGË PËR ÇDO SHQIPËTAR TË NDERSHËM"

      Intervistë me kryetarin e shoqatës "Çamëria" në Amerikë, z. Sali
      Bollati.


      (Intervistoi Blerim Ciroka)


      1. I nderuar z. Bollati, dicka rreth prejardhjes suaj Çame?

      S. Bollati: Kam lindur në qytetin e Paramithisë të Çamërisë Shqiptare
      më 1937 në shtëpinë time, pranë Kullës Mesjetare të Bollatëve
      (qëndron edhe sot si i vetmi muze i qytetit) - poshtë kalasë së
      Ajdonatit (kështu quhej Paramithia). Familja e jonë është nga më të
      vjetrat, dokumentuar që nga viti 1611. Sipas thënave, stërgjyshi,
      emrin e të cilit me ka vënë gjyshi Muharrem, ishte Muhtar (drejtues i
      pushtetit lokal) i Paramithisë dhe Kryetar i Degës së Lidhjes së
      Prizrenit për Paramithinë.. Gjyshi ishte imam, ndërsa babai im
      Ibrahim ka luftuar me armë në dorë më 1912-13 kundër invaduesve greke
      dhe mbeti si mësues në Sarandë deri me 1917, kur u kthye për të ri-
      ngritur flamurin tonë kuq e zi në Paramithi. Nëna Betula ishte ndër
      shumë të rrallat vajza që kishte arsim.. Jetonim shumë të lumtur
      (babai punonte si teknik duhanesh në fabrike), pavarësisht se në
      vitet 20, me të ashtuquajtur reformë agrare na ishte marrë fshati
      Selan që ishte çifliku i jonë që zotëronim prej shekujsh.


      2. Si u realizua genocidi grek ndaj popullit të pafajshëm Çam dhe
      çfarë mbani mend nga fëmijëria juaj në Çamëri?

      S. Bollati: Ashtu siç thashë shtëpia jonë e madhe ndodhet (është
      edhe sot e banuar nga grekët) në majë të kodrës prej nga shihet e
      gjithë Paramithia. Pranë kishim edhe familje të krishtera, me fëmijët
      e tyre luanim gjithë ditën pa asnjë dallim nga njëri-tjetri. Por, me
      1940 kur morën në internim babain bashkë me gjithë burrat e tjerë
      muslimanë, nëna na tha që të mos luanim më me Mihalin dhe Jorgon -
      komshinjtë tanë. Kur u kthyen nga internimi me 1941 babai me gjithë
      burrat e tjerë, e kam të ngulitur në mendje ngritjen e Flamurit Kuq e
      Zi. Në fëmijët këndonim e hidheshim, ndërsa babai me shokët qanin nga
      gëzimi. Në shkollën shqipe që u hap për herë të parë, Ferhati, vëllai
      më i madh, ishte nxënësi më i mirë. Më 27 Qershor 1944, në mëngjes
      zgjohemi të trembur, nga breshërit e armëve. Nëna na veshi shpejtë e
      shpejtë dhe ikëm tek shtëpia e daj Muhametit që ndodhej në qendër,
      puq me sahatin e qytetit. Aty erdhën e morën zervistat babain 52
      vjeçar që bashkë me burrat e tjerë i grumbulluan tek shkolla, i
      masakruan dhe i vranë. Ne ikëm të tmerruar për në shtëpi. Po aty
      kishin rrëzuar nga shkallët dhe pushkatuar gjyshin 82 vjeçar. Ndërsa
      Ferhatin 13 vje ç ar, rrugës për tek shtëpia e hallës e kishin
      pushkatuar pranë një kaçubeje ku ishte fshehur. Ne me nënën shkuam
      për tu strehuar bashkë më shumë familje të tjera në ish-Medresenë;
      aty erdhën dhe e morën edhe nënën time 36 vje ç are që e pushkatuan
      mbrenda në Xhamin e Bollatëve. Mua, me motrat Qerime, 10 vjeçare, dhe
      Makbule, 2 vjeçe, së bashku me vëllain e vogël Farukun 5 vjeçar na
      futën në burg, ku na nbajtën deri në nëntor. Aty nga mungesa e
      ushqimit dhe papast ë rtia më vdiqen gjyshja, 72 vjeçare, bashkë me
      motrën 2 vjeçare. Në nëntor bashkë me të tjerët e burgut na hypen në
      makina dhe mbas një natë në Gumenicë (edhe ajo natë e tmershme nga
      zervistat), ushtarët angleze na hypën në anije dhe na zbarkuan në
      Sarandë. Rrugës duke ecur, afër Vlorës, Faruku 5 vjeçar, nga lodhja
      dhe urija u sëmurë dhe vdiq të nesërmen. Të gjitha këto dhe shumë të
      tjera për të vetmin faj të tyre se ishin SHQIPTARË

      3. Sot ku janë të përqendruar më shumë Çamët nëpër botë?

      S. Bollati: Shumica janë në Shqipëri mbi 200.000, ka shumë në Turqi
      (fatkeqësisht shumica të turqizuar, pavarësisht se Turqia është mike
      e vërtetë), në Çamëri ose Thesproti siç është emërtimi i sotëm nga
      grekët, duhet të jenë mbi 100.000 Çame të besimit të krishterë (sa
      për dijeni me 1877 Dhespoti i Çamërisë përktheu Dhjatën e Re në shqip
      meqenëse Çamët e krishterë nuk kuptonin asnjë fjalë në meshën greke -
      S. Muselimi - "Istoriko Peripato anas tis Thesprotia" - botim i 1997
      në Janinë). Po kështu jemi të shpërndarë në Itali, Gjermani, Kanada
      dhe ShBA etj.

      4. Për tu kthyer tek aspekti politik: sa mendoni se ka bërë shteti i
      Shqipërisë politikë ndaj kthimit të Çamëve tek pronat e tyre?

      S. Bollati: Shteti Shqiptar në kohën e mbretit Zog, e ka ngritur
      vazhdimisht problemin e Shqiptarëve të Çamërisë, kishte n/prefekture
      të Çamërisë, konvikt "Çamëria", ku studjonin djem Çame,
      këndohej :..Në Kosovë e Çamëri, do valojë përsëri Flamuri KUQ E ZI!"
      Po kështu e ka ngritur vazhdimisht në forumet ndërkombëtare. Por,
      fatkeqësisht, rregjimi komunist i pas-luftës si rregjim anti-
      shqiptar, e mohoi plotësisht këtë problem ashtu si edhe për
      shqiptarët e Kosovës dhe të trojeve të tjera etnike shqiptare. Dhe më
      e keqja është se duke e mohuar përgatiti një elitë politike që edhe
      sot, në kohën e mbrojtjes së të drejtave të njeriut, po për interesa
      të mbajtjes së kolltuqeve nuk duan ta pranojnë se ky është problem
      kombëtar dhe jo vetëm problem pronash. Kjo megjithëse në 1994-shin
      parlamenti i Shqipërisë e pranoi genocidin grek ndaj Shqiptarëve të
      Çamërisë, por për faqe të zezë të qeveritarëve të të gjitha ngjyrave
      me 2004-shin po ky parlament nuk e miratoi Rezoluten Çame??!! Unë e
      kam ngritur gjithmonë se mohimi i Çamërisë i lë shteg të hapur
      pretendimeve bizantinomesjetare të të ashtuquajturit vorioepir siç po
      bën kryeambasadori i greqisë Janullatos.

      5. A mendoni se pas pavarësimit të Kosovës forcat shqiptare
      gjithandej kanë më shumë mundësi të përqendrohen tek çështja e
      Çamërisë?

      S. Bollati: Shumë drejtë, pas Kosovës Shqiptare të Pavarur, jam më se
      i bindur se edhe me ndihmën e vëllezërve shqiptarë të Kosovës,
      Maqedhonisë e Malit te Zi, do të zgjidhet patjetër edhe problemi i
      Çamërisë Shqiptare si Problem Kombëtar, jo vetëm Human, por edhe
      Politik. Këtu dua të theksoj një të vërtetë shumë domethënëse: Në
      qoshen time të punës ne bashkinë e New York-ut, mbaja pranë flamurit
      amerikan dhe flamurin tonë. Kur vinin shqiptarë nga Kosova, Mal i Zi
      ose nga Dibra, më pyesnin se nga jam. Kur ndëgjonin se jam nga
      Çamëria, e dinin të gjithë se Çamërinë e kishte pushtuar greku. Po
      për çudi, kur vinin të tjerë nga Bureli, Elbsani ose Berati nuk e
      dinin se ku bie Çameria. Ky është rezultati i edukatës "atdhetare" së
      kohës se enverit antishqiptar.

      6. Sa ka mundur komuniteti Çam të ruaj identitetin kombëtar ndaj
      asimilimit të vendeve pritëse?


      S. Bollati: Në 1991-shin isha një ndër themeluesit dhe organizatorët
      e Shoqërisë Çamëria. U përpoqëm dhe filluam ta bëjmë të njohur edhe
      problemin tonë si brenda ashtu edhe në forumet ndërkombëtare. Krijimi
      i PDI-së, megjithëse me një fare vonese, është organizim i djemëve
      nga Çamëria që me fillimin duket se zgjidhja edhe e këtij Problemi
      Kombëtar do të marri zgjidhjen e duhur. Ata po punojnë me shumë
      përkushtim, kurajo dhe mençuri. Ata arritën për të parën herë ta
      ngrejnë problemin Çam në Këshillin Europian. Tubimet përkujtimore që
      organizohen në Qafën e Botës i kujtojnë grekut se Shqiptarët e
      Çamërisë nuk e harrojnë vendin e tyre. Sa më shumë të bashkëpunojnë
      me historianë atdhetarë si B. Meta, P. Xhufi, Sh. Delvina etj., e sa
      më shumë dokumenta me vlerë të paraqesin në istitucionet dhe forumet
      ndërkombëtare, aq më shpejt do zgjidhet problemi ynë.


      7. Çfarë mendoni, konkretisht, se duhet bërë zgjidhjen e kësaj
      Çështjeje?


      S. Bollati: Problemi ynë nuk është problem pronash. Pra duhet
      zgjidhur si problem i të Drejtave të Njeriut. Të njihet genocidi grek
      ndaj popullësisë Çame, të njihet shtetësia që kemi (une kam një
      çertifikatë lindjeje zyrtarisht të lëshuar nga Bashkia e Paramithisë
      dhe të vërtetuar nga Bashkia e Gumenicës në 1998-tën) si shtetas grek
      i besimit musliman (jo kombësia). Shteti grek të çdëmtojë vrasjet dhe
      reprezaliet që ka ushtruar ndaj popullit të pafajshëm të Çamërisë. të
      na njohë shtetësinë dhe të gjitha të drejtat e njeriut si pronën,
      gjuhën, shkollimin, jo më shumë se çbën shteti shqiptar për pakicën
      greke jo-etnike në Shqipëri

      8. Sa e ka arritur qellimin e saj partia PDI-ja, konkretisht?

      S. Bollati: Përsa i përket lobimit të PDI-së ka bërë një punë të
      shumë të lavdërueshme në Këshillin e Europës, krahas punës së
      mëparshme të shoqërisë Çamëria. Ne këtu në ShBA, kemi asistuar në
      disa takime të Kongresit Amerikan për të drejtat e njeriut, duke
      paraqitur edhe materiale përkatëse për Genocidin Grek. Por me thënë
      të drejtën ende nuk kemi bërë aq sa duhet për të njohur opinionin e
      gjërë për këtë problem. Këtu duhet theksuar vepra e shumë të
      nderuarve Z. Miranda Vickers dhe James Pettifer, për sudimet dhe
      publikimet shkencore që bëjnë për problemin Shqiptar në përgjithësi
      dhe atë Çam në vecanti.


      9. Çfarë lobimi kemi pasur deri tani ne zyrat diplomatike te
      perëndimit dhe ShBA-ve për zgjidhjen e çështjes Çame?

      S. Bollati: Shoqëria shqiptare nëpërmjet Shoqërisë Çamëria, PDI-së,
      Institutit te Studimeve Çame dhe Gazetes "Çameria-Vatra amtare" si
      edhe medias shqiptare , duke filluar nga viti1991, ka filluar të
      njihet pak a shumë me problemin Çam. Këtu nuk duhet lënë pa kujtuar
      problemin e emigrantëve të shumtë shqiptarë që ndodhen për punë në
      Greqi. Prania e tyre atje paraqitet si "justifikim" që problemi Çam
      të mbetet në hije të politikës shqiptare dhe ngritjes se nevojshëm të
      tij si gjatë vizitave të autoriteteve greke në Shqipëri dhe aq më pak
      në arenën ndërkombëtare. Kështu që roli dhe vepra e PDI-së është për
      tu lavdëruar dhe shpresëdhënëse.


      10. Ka raste që disa artikullshkrues të ndryshëm, Çamët i
      identifikojnë si muslimanë. Sa i përshtatshëm është ky qëndrim dhe
      pse?



      S. Bollati: Përsa i takon fesë, fatkeqësisht edhe për mungesë
      kulture, Çamët në shumicën e rasteve paraqiten si të masakruar dhe
      dëbuar nga trojet e tyre etnike se ishin muslimanë. Në fakt,
      popullësia e Çamërisë Shqiptare në dy shekujt e fundit, ka qenë
      pothuajse gjysëm për gjysëm e besimit musliman dhe e krishterë. Kemi
      bashkëjetuar në mirëkuptim me njëri-tjetrin, pa probleme. Eshtë për
      tu nënvizuar fakti se në muslimanët i thërisnim Çamët e krishterë-
      "ROMEI". Të kuptohemi, pra të krishterët nuk ishin greke, por të
      kishës orientale me drejtues papatin e Romës, pra Romei, ashtu siç
      janë edhe sot arbëreshët e Italisë. Sipas kushteve të Perandorisë
      Osmane, ashtu siç ndodh zakonisht edhe sot, më të privilegjuarit
      konsideroheshin ata të besimit muslimanë dhe si pasojë ata zotëronin
      edhe pronat më të mëdha.

      Kështu që kisha greke për të vënë në jetë pretendimet bizantine, se
      çdo ortodoks është grek, filloi t`i quajë ortodoksit shqiptarë të
      Çamërise "greke", duke na quajtur ne muslimanët shqiptarë si "turq".
      Dhe për realizimin e megalide-së mesjetaro-bizantine, autoritetet
      greke që pushtuan padrejtësisht Çamërinë Shqiptare në 1913-tën, u
      përpoqën me të gjitha mënyrat: shkëmbimet e popullatës, vrasjet,
      shpronësimet, ndalimin e gjuhës shqipes dhe genocidin e ushtruar më
      1944-1945, të arrijnë të dëbojnë me dhunë mbi 30.000 shqiptarë të
      besimit Islam, synim që shqiptarët Çam të krishterë t`i asimilonin
      dhe kështu të arrinin aty që sot të ngrejnë në të gjitha format dhe
      mjetet dinake karakteristike greke, absurditete për të
      ashtuquajtur "minoritet etnik grek" në vendin tonë.

      Një gjë tjetër dua të përmend këtu, në Paramithi me 28 qershor 1944,
      krahas vrasjeve dhe masakrave ndaj Çamëve muslimanë është masakruar
      dhe pushkatuar nga zervistat edhe i krishteri Çam z. Spiro Calluka.
      Ai u pushkatua se fliste shqip dhe gjithmonë e kudo e kishte treguar
      vehten se ishte shqiptar. Pra e thënë me pak fjalë, dëbimi nga trojet
      tona etnike, është "mbuluar" me dallimet fetare, dhe të
      ashtuquajtur "bashkëpuntorë",në një kohë që vetë zervistat dhe
      qeveria kuislinge e Ralisit, ishin bashkëpuntorë të gjermaneve. Për
      të vërtetuar se cfarë quhet sipas grekëve bashkëpunim, po ju them se
      në vitin 1949, kur po përfundonte lufta civile në Greqi, komunistat
      grekë në bashkëpunim me enveristat shqiptarë erdhën në Shqipëri për
      të rekurtuar Çamët në atë luftë midis grekeve.

      Çamët refuzuan, ata u shprehen se mund të luftojnë atje vetëm me
      flamurin shqiptar. Ata nuk shkuan të luftojnë midis grekëve. Dhe
      si "shpërblim" qeveria komuniste e Tiranës internoi mbi 600 burra
      Çame për 9 muaj në Gramsh. Ndërsa komunistat greke që u mundën dhe u
      shpërndanë në ish-vendet komuniste, u lejuan në vitet 70 të kthehen
      në Greqi, të marrin edhe pensione të formojnë edhe partinë e tyre
      komuniste (ata sot protestojnë kundër Kosoves Shqiptare të Pavarur).
      Pra, kush luftoi me armë në dorë kundër demokracise greke nuk quhet
      bashkëpuntorë me armikun per te vetmen arsye se është i krishterë,
      pra grek. Këto janë disa nga konceptimet moderne të demokracisë
      antike greke?!


      11. Krahas atyre qe kemi shikuar permes tv apo internetit Çfare mund
      te na thoni rreth Çameve qe sot jetojne ne Çameri?


      S. Bollati: Dihet që gjuha është një nga karakteristikat dalluese të
      një kombi. I nderuari Prof. B. Meta, në librin e botuar në
      2002, "Tensioni Greko-Shqiptar", midis të tjerash nënvizon se
      ambasadori shqiptar gjatë vizitës në Gumenicë me 1972, bisedon me
      kryetarin e asaj bashkie shqip.
      Ai i thotë se këtu ka shumë fshatra që flasin shqip, bile ka pleq që
      nuk dijne të flasin greqisht, në Kastrize ka mbi 1800 banorë që
      flasin vetëm shqip. Ndërsa kryetari i Prevezës i thotë gjithashtu që
      në prefekturën e tij ka mbi 40 fshatra që flasin shqip. Dhe
      për "shqiptarizmën" e enveristave, këto të vërteta u deshën t`i
      zbulohen shqiptarëve vetëm me 2002.

      Bile vajza ime Betula (mban emrin e nënës time që u masakrua nga
      grekët me 1944), mbas kthimit nga shërbimi (ish-punonjëse e
      ministrisë së jashtme), më thotë e mallëngjyer se ata që takuam në
      Pargë e Prevezë, flisnin shqip duke na thënë mos u besoni këtyre
      palogrekëve. Kjo ishte më 1996-n. Pra sot, me plotë gojë, kemi të
      drejtë të themi se atje vazhdojnë të jetojnë shqiptarë Çame të
      besimit të krishterë, që fatkeqësisht ju ndalohet te flasin gjuhën e
      tyre shqipe në publik. Dhe qeveritarët e sotëm në Tiranë duke pasur
      frikë për kolltuqet, jo vetëm heshtin por as nuk e ngrejnë zërin për
      të drejtat humanitare të tyre, por me lëshimet që bëjnë rrisin
      orekset mesjetare të grekëve për gjasmë të drejtat e minoritetit të
      tyre në Shqipëri. Dhe kjo quhet "miqësi strategjike"??!. Sa do të
      vazhdojë ky turp??! Kam shumë besim se Kosova Shqiptare e Pavarur dhe
      SHBA-të me gjithë vendet e vërteta demokratike do ta mbështesin
      zgjidhjen e kësaj të drejtë e të pamohueshme. Së shpëjti do njihet
      dhe, qeveria greke do të detyrohet ta pranojë se, ndaj Shqiptarëve të
      Çamërisë ka kryer genocid dhe si pasojë do njohë të drejtat e
      minoritetit Shqiptarë në Çamëri.

      Sali
      Bollati

      New York, Mars, 2008
    Your message has been successfully submitted and would be delivered to recipients shortly.