Loading ...
Sorry, an error occurred while loading the content.
 

FAMILJA DINO NE EMIGRACION

Expand Messages
  • albertino rakipi
    Familja Dino në emigracion SHKRUAN NERTILA HODO Pas mbarimit të Luftës së Dytë Botërore, gjendja për familjen Dino u vështirësua shumë. Me vendosjen
    Message 1 of 1 , Apr 7, 2008
      Familja Dino në emigracion

      SHKRUAN NERTILA HODO

      Pas mbarimit të Luftës së Dytë Botërore, gjendja për
      familjen Dino u vështirësua shumë. Me vendosjen e
      regjimit komunist në Shqipëri anëtarët e kësaj familje
      u denigruan mjaftë rëndë. Personalitet e familjes Dino
      u bënë viktima të egoizmit kultist komunist si edhe të
      manizmit anti çam të diktatorit të Shqipërisë. Nën
      akuzën e tradhtisë, qeveria komuniste dënoj me vdekje
      një prej anëtarëve të kësaj familje, i cili kishte
      dhënë një kontribut të jashtëzakonshëm në mbrojtjen e
      krahinës së Çamërisë. Mazar Dino u ekzekutua me varje
      në shtator të 1948 në Delvinë.

      Në një situatë të vështir dhe persekutuese kjo familje
      u detyrua të emigronte dhe të jetonte në vende të
      ndryshme, duke iu mohuar e drejta e jetesës në atdheun
      e tyre.
      Rexhep Dino, i cili kishte mbaruar shkollën e lartë
      për tregti në Romë dhe zotëronte tetë gjuhë të huaja
      pas mbarimit të luftës u vendos në Itali dhe prej
      andej u detyrua të emigronte për në Gjermani ku dhe
      vdiq në vitin 1994. Kontribut të rëndësishëm ai ka
      dhënë në përshkrimin e masakrave të popullsisë çame
      nga bandat e Napoleon Zervës.

      Personalitetet më të njohura të familjes Dino si: Ali
      Dino, Arif Dino Abedin Dino (i riu), Nevin Dino etj.,
      të cilët edhe në emigracion, mundën të përballonin
      vështirësitë duke qenë të suksesshëm në profesionet e
      tyre e duke treguar shpirtin luftarak të kësaj
      familje.

      Ali Dino (1891 – 1938), është mbiquajtur “Mjeshtër i
      karikaturës” dhe qe president i Shoqërisë së
      Karikaturës së Greqisë. Vdiq në Athinë

      Arif Dino (1892 – 1957), përveçse një shkrimtar i
      njohur qe dhe një piktor i madh, por nuk dinte ti
      ekspozonte veprat e tij. Pikturonte për vete dhe
      mjaftohej duke ua treguar ato miqve të tij më të
      afërt.

      Personaliteti më i njohur i kësaj familje pa dyshim që
      mbetet Abedin Dino ( i Riu) (1913 - 1993). Që në moshë
      të re bashkë me shokët e tij ai publikoj një të
      përjavshme të cilën miku i tij i ngushtë, shkrimtari i
      njohur turk, Jashar Qemali, kandidat disa herë për
      çmimin Nobel, e titullojë “ Anija”. Abedin duke qenë
      një njeri aktiv filloj të angazhohej dhe të merrte
      pjesë me pikturat e karikaturat e tij tek grupi që
      botonte gazetën “Njeriu i Ri”.

      Për shkak të ideve krijuese mjaftë përparimtare për
      kohën bashkë me të vëllain, Arifin, internohen në
      Adëna. Gjatë viteve të internimit punoi në gazetën
      “Fjala turke”, zyrat e së cilës ndodheshin në
      bulevardin që mbante emrin e të gjyshit, Abedin
      Pashës.

      Pas internimit kthehet në Stamboll, ku përreth dy javë
      ekspozon vizatimet e tij, duke u prit mjaftë ngrohtë e
      duke korrur një sukses të jashtëzakonshëm. Pas këtij
      suksesi të parë për të, bashkë me shokët e tij krijon
      “Grupi D”, i cili kishte si qëllim të ndihmonte në
      zhvillimin e pikturës dhe në afrimin e publikut me
      artistët.
      Pasi kishte tërhequr vëmendjen me krijimet e tij, më
      1934 Abedini ftohet nga Rusia. Pasi mbërrin në
      Leningrad në shtator të vitit 1934 një kineast
      sovjetik, Jutkiçeviç i bënë ftesën për të punuar si
      dekorues në kinematografi duke i krijuar kështu
      mundësin që të ekspozonte veprat e tij në Rusi.
      Pas mbarimit të Luftës së Dytë Botërore, Abedin shkon
      në Ankara, ku fillon ti përkushtohet prodhimit të
      qeramikës. Qëndrimi i tij në qytetin ku gjyshi i tij
      kishte qenë qeveritar nuk zgjati shumë. Me pretekstin
      se në një nga qeramikat e tij ai riprodhonte figurat e
      skifterit dhe të çekiçit, ai persekutohet përsëri. Në
      këto kushte bashkë me të shoqen, Gezinën, detyrohet të
      emigrojë në Itali.

      Por edhe këtu qëndron shumë pak, pasi qeveria turke
      kërkon ekstradimin e tyre për në Turqi. Pas peripecish
      e vuajtjesh të shumta, Abedini vendoset përfundimisht
      në Parisë, ku qëndron deri në momentet e fundit të
      jetës. Pas një pune titanike ia arriti të krijonte një
      mjedis të kulturuar e të vlerësuar nga të gjithë. Me
      veprimtarinë e tij artistike e punën e tij si artistë
      shumë dimensional, Abedin Dino zuri një vend të
      veçantë në botën e artit. Ai arriti famën e njeriut të
      kultivuar e të talentuar, duke fituar vlerësimin e
      publikut francezë e atij ndërkombëtar.

      Personaliteti krijues u reflektua duke botuar artikuj
      në gazetat e revistat më të njohura të Stambollit. Për
      artin e tij piktori Ferit Mullai do thoshte: “Abedini
      bën pjesë në talentet e veçanta; është zot i të gjitha
      teknikave piktorike”.

      Vlerësimet për krijimtarinë e tij do të vinin edhe nga
      vendi që e kishte munduar aq shumë, Turqia. Për të
      gazeta turke “Tarih ve Toplun” do të shkruante: “
      Abedi Dino pati një vend të posaçëm në botën e artit.
      Ai ishte një pus në njohurit shkencore; njohës i
      letërsisë, historisë, sociologjisë. Ishte një njeri që
      jetonte në lidhje të ngushtë me artin e kulturën natë
      e ditë. Tek ai çmohej sidomos humanizmi dhe miqësia...
      Abedin Dino do të vazhdojë të jetojë me emrin dhe
      pikturën e tij në fytyrën e ndritur të botës së artit,
      midis shkrimtarëve dhe poetëve të shquar, por
      veçanërisht midis piktorëve gjenial si Pikaso”.

      Emrat e mësipërm na dëshmojnë se familja Dino nuk qe
      vetëm një familje ku ndjenjat atdhetare qenë kultivuar
      thellë, por edhe një familje që vlerësonte artin e i
      përkushtohej me shpirt krijimtarisë artistike. Emrat e
      tyre, të renditur denjësisht përkrah artistëve me famë
      botërore, na dëshmon qartë talentin e tyre krijues, që
      ka markuar në historinë dhe kulturën botërore.

      Dokumente arkivore të botuara

      Naska, Kaliopi, Dokumente për Çamërinë 1912 – 1939,
      Drejtoria e Përgjithshme e Arkivave, Tiranë, Dituria,
      1999.

      Organe Shtypi

      “Bashkim”,Tiranë, 9 janar 1981, nr 7.

      Burime bibliografike

      Cervi , Mario, Storia della Guerra di Grecia, Milano,
      Sugar Editor.

      Çështja çame dhe integrimi Evropian, Instituti i
      studimeve për Çamërinë, Tiranë, Arbëria, 2005.

      Fischer, J. Bernd, Mbreti Zog dhe përpjekja për
      stabilitet në Shqipëri, Tiranë, Çabej,1996.

      Fischer, J. Bernd, Shqipëria gjatë luftës, 1939 –
      1945, Tiranë, Çabej, 2004.

      Haskaj, Zihni, “Mendimi politik e shoqëror i Rilindjes
      Kombëtare Shqiptare (Përmbledhje artikujsh nga
      shtypi)”, vëll I, Instituti i Historisë dhe i
      Gjuhësisë, Tiranë, 1971.

      Historia e Popullit Shqiptar, vëll II, Instituti i
      Historisë, Tiranë, Toena, 2002.

      Hoxha, Ibrahim, Çamëria dhe Janina në vitet 1912 –
      1922, Tiranë, Hasan Tahsini, 1996.

      Hoxha, Ibrahim, Viset kombëtare shqiptare në shtetin
      grek, Tiranë, Hasan Tahsini, 2000.

      Isufi, Hajredin, Politika e shtetit grek për dëbimin e
      popullsisë çame në vitet 1914 – 1928 dhe qëndresa
      shqiptare, “Studime historike”, nr 1 – 4, Instituti i
      Historisë, Tiranë, 1993.

      Jacques, Edwin, Shqiptarët: Historia e popullit
      shqiptar nga lashtësi deri në ditët e sotme, Tiranë,
      Kartë e pendë, 1995.

      Kotini, Albert, Çamëria denoncon, Tiranë, Fllad, 2002.

      Kondi, Arben, Rikthim në Çamëri, Tiranë, Arbëria, 2003

      Konica, Faik, Ju rrëfej grekët, Tiranë, Ora, 2002.

      Kolgjini, Tahir, Të vërtetat shqiptaro – greke,
      Tiranë, 1997.

      Mehmet, Ahmeti, Abedin Dino, Tiranë, Onufri, 1998.

      Meta, Beqir, Tensioni Greko – Shqiptar (1939 - 1949),
      Tiranë, Geer, 2002.

      Punimet e seminarit të parë kulturorë mbi Çamërinë,
      Shkodër, Pohenix, 2002.

      Puto, Arben, Qeveria e Vlorës dhe Konferenca e
      Ambasadorëve, “Studime historike”, nr 4, Instituti i
      Historisë, Tiranë, 1979.

      Rrapaj, Fatos, Këngë popullore nga Çamëria, Tiranë,
      Shtypshkronja e Re, 1983.

      Rraça, Shkëlzen, Marrëdhëniet Shqiptaro – Greke: 1829
      – 1881, Instituti
      Albanologjik i Prishtinës, Prishtinë, 1990.

      Salleo, Ferdinando, Shqipëria: gjashtë muaj mbretëri,
      Tiranë, Shtëpia e librit dhe komunikimit, 2001.

      Smirnova, Nina, Historia e Shqipërisë përgjatë
      shekullit të XX, Tiranë, Ideart, 2004.

      Sheme, Selman, Çamëria, vendi, popullsia dhe jeta
      ekonomike, Tiranë, Progres, 2005.

      Vlora, bej Eqerem, Kujtime, Tiranë, Shtëpia e librit
      dhe komunikimit, 2003









      _____________________________________________________________________________
      Envoyez avec Yahoo! Mail. Une boite mail plus intelligente http://mail.yahoo.fr
    Your message has been successfully submitted and would be delivered to recipients shortly.