Loading ...
Sorry, an error occurred while loading the content.
 

LOTË TË çAMËVE

Expand Messages
  • albertino rakipi
    LOTË TË çAMËVE Kush është komuniteti i te debuarve nga Greqia me 1944? Mbi 100 mijë çame janë shperndare ne qytetet e Shqipërisë dhe kërkojnë pas
    Message 1 of 1 , Mar 31, 2008
      LOTË TË çAMËVE

      Kush është komuniteti i te debuarve nga Greqia me
      1944? Mbi 100 mijë çame janë shperndare ne qytetet e
      Shqipërisë dhe kërkojnë pas 56 vjet eksodi, rikthimin
      ne tokat e tyre. Rikthim qe vazhdon te kundërshtohet
      me force nga autoritetet greke. Por qe ka filluar te
      kërkohet gjithnjë e më me force


      Myrvete Shehut kanë nisur t'i bëjnë shumë vizita kohët
      e fundit. Po interesohen ca si tepër për te. Vijne
      njerëz qe e pyesin për shendetin. Plaka 71 vjeçare
      mbahet me mirë se cilado prej bashkemoshatareve te
      saj. Por janë shtuar kohët e fundit edhe ata qe vijnë
      për te dëgjuar historite e saj aty ne një apartament
      te vogël, ne katin e peste te një pallati ku banon
      prej vitesh se bashku me familjen e njerit prej
      djemve. Një shoqate qe grupon camet refugjate ne
      Shqipëri, prej pak kohësh ka nisur një fushate te re
      për mbledhjen e deshmive te njerëzve qe kanë pare me
      sytë e tyre ngjarjet e qershor-nentorit te vitit te
      largët 1944. Nga krahina e Camerise qe ndodhet ne Veri
      te Greqise, u spastruan me dhunë rreth 23 mijë
      shqiptare myslimane, nga 60 mijë qe ishte numri i
      pergjithshem i minoritetit shqiptar, ortodoks dhe
      mysliman atje. Myrvete Shehu është njera prej te
      mbijetuarave. "Linda ne Paramithi, një qytet qe
      atëherë kishte rreth 10 mijë vete, shumica çame
      ortodokse por edhe shumë myslimane si dhe pak greke.

      Im atë ishte Haxhi Shehu, hoxha i qytetit", tregon
      Myrvetja. Gruaja e moshuar e cila me 1944 ishte një
      vajzë 15 vjeçare, ka një kujtese te habitshme për
      gjithçka qe ndodhi ne qytetin e saj atë vere te
      nxehte. Gjerat kanë ndryshuar gjatë këtyre dekadave
      dhe se bashku me to edhe strukturat etnike, shifrat,
      statistikat dhe politikat e jashtme. Por ata njerëz te
      cilët prej mbi gjysmë shekulli vazhdojnë te jenë
      refugjate lufte ne një atdhe qe është i tyri, por
      qindra kilometra larg vendit te origjines, akoma
      vazhdojnë ta permendin tragjedine qe i ka kapluar.


      Myrvete Shehu duke treguar vendin e masakrave

      Paramithia ishte një qytet qe nuk ndryshonte thuajse
      fare nga qytetet e tjera shqiptare me 1944. Gjermanet
      ishin ne tërheqje e sipër dhe trupat greke te ushtrise
      republikane (EDES) qe tashmë i kishte kthyer armet
      pushtuesit pas një bashkepunimi te gjatë me ta kundër
      te majteve te EAM-it, po pergatiteshin të merrnin ne
      dorezim qytetin me te rëndësishëm te banuar nga
      minoriteti çam ne Greqi. Por pazari ishte bërë me sa
      duket pikërisht ne momentin kur EDES-i kishte vendosur
      te bashkohej me aleatët kundër gjermaneve. Gjenerali
      famekeq Zervas, qe ishte edhe komandant i EDES-it u
      kishte kërkuar britanikeve qe ne kembim te
      bashkepunimit kundër gjermaneve, trupat e tij te
      lejoheshin te "largonin" shqiptarët qe kishin
      bashkepunuar me gjermanet ne Cameri. "Gjenerali
      Zervas, jo vetëm qe largoi bashkepunetoret e nazisteve
      nga Çamëria siç kishte kërkuar, por ai e spastroi atë
      zone nga banoret shqiptare me një zell dhe metoda te
      tilla qe vetëm ballkaniket mund t'i kuptojnë", do t'i
      shkruante pak kohe pasi kishte përfunduar gjithçka,
      Foreign Office-it koloneli Woodhouse - një nga
      anetaret e Misionit Britanik ne Greqi.

      "Me 26 qershor 1944, tellalli kishte lajmeruar se
      greket do të hynin ne qytet te nesërmen, por kishin
      thënë se do të vazhdonim te jetonim siç kishim jetuar
      deri atëherë", tregon Myrvete Shehu, deshmitare
      okulare e ngjarjeve. Ajo mban mend se te nesërmen
      askush ne kryeqendren e cameve nuk u shqetesua për
      trupat e crregullta te gjeneralit Zervas qe zune me
      shpejtesi pikat strategjike te qytetit dhe te
      rrethinave te tij. "Kujt i vajti mendja?", thotë
      Myrvetja. Por ndërkohë gjërat ishin percaktuar. "Kur
      trokiten tek ne ishte pasdite", kujton ajo. "Isha
      vetëm me babain dhe kur hapem deren pame se ishin tre
      vete.

      Dy paramithiote ortodokse dhe një tjetër nga një
      fshat aty pranë. Na folen greqisht dhe kerkuan qe im
      atë të shkonte me ta. Babai pranoi por kur edhe unë
      desha qe te shkoja me te, ata me rrahen ne sytë e tij
      me kamzhik dhe me urdheruan të mos dilja nga shtëpia.
      Kur u kthye ime me, shkoi tek dhespoti, kryeprifti i
      Paramithise por ai na i preu shpresat. Kishin nisur te
      grumbullonin edhe burrat e tjerë ne të gjitha shtepite
      e myslimaneve", tregon gruaja qe ka pare me sytë e saj
      masakren e pare dhe me te renden te kryer ne pabesi te
      plotë nga greket. "I mblodhen ne oborrin e shkolles.
      Shtepia jonë ishte fare pranë dhe gjatë gjithë nates
      degjuam te frikesuara sa s'ka klithmat e llahtarshme
      te torturave dhe gjymtimeve. Disa gra qe u thirren një
      jave me vonë nga greket për te pastruar shkollën nga
      te vdekurit, thanë se sterkalat e gjakut te te
      ekzekutuarve arrinin deri ne lartesite e mureve te
      oborrit. Kufomat u lane jashtë për dekompozim ne atë
      qershor pervelues dhe vetëm pas shumë ditesh i
      groposen diku", kujton me tmerr plaka. Vecanerisht mbi
      disa nga te vraret ishin kryer makabritete te vërteta.

      "Tim atë qe gjatë kohës se pushtimit gjerman, si hoxhe
      qe ishte, e kishin caktuar ne kryesine e qytetit e
      varen ne një cengel. Ngaqe ishte i beshem, përdoren
      thikat për t'i prerë here pas here ndonjë cope mishi
      dhe talleshin me njëri-tjetrin siç bëjnë kasapet kur
      shesin bagetite: A do një thele nga Haxhi efendiu? Sa
      kile do? E do kofshe apo do melci? Urrejtja e atyre
      njerëzve s'kishte kufi", kujton e perlotur 71
      vjecarja. Gjithçka ndodhi brenda nates se 27 qershorit
      ndonëse dridhmat e masakres vazhduan për muaj me
      radhe. Apelit perfundimtar i mungonin 703 burra e pleq
      dhe 212 gra e fëmijë vetëm ne Paramithi. Shifra totale
      e te vrareve edhe ne qytetet e tjera, Filat, Parge,
      Margellec, Gumenice dhe ne rreth 68 fshatra te
      rrafshuara pertoke i kalonte te 2000 vetet. Po kaq e
      mbase edhe me shumë vdiqen ne dimrin e eger te vitit
      1944 ne kampet e atyperatyshme qe u ngriten ne Tiranë,
      Vlore, Delvine, Sarande, Fier dhe ne qytetet e tjera
      shqiptare.

      Myrvetja mban mend se askush nga moshataret e saj ne
      qytet nuk e mendonte se do të ndodhte kështu. "Fqinje
      e shtepise sone ishte një familje greke me te cilët
      shkonim shumë mirë. Ata me strehuan ne oxhakun e
      shtepise se tyre për shumë ditë", tregon ajo. Me ne
      fund se bashku me te emen, Myrvetja vendosi te marrë
      ne sy rrezikun dhe te largohet nga qyteti. "Ikem
      zbathur përmes pronave tona. Nuk kishim asgjë me vete.
      Por pranë një ullishteje na kapen përsëri po ata qe
      kishin ardhur për te marrë babain dhe na mbajten te
      burgosura për 6 muaj rresht se bashku me 400 gra e
      vajza te tjera te Paramithise. Perdhunimet vazhdonin
      rregullisht dhe te vetmit qe afroheshin për te na
      dhënë diçka për te ngrënë ishin anglezet. Me në fund,
      ne nentor, aty nga data 8, na vune përpara dhe pasi na
      pyeten nëse donim te iknim ne Kajro apo ne Shqipëri,
      na vune ne marshim me këmbë drejt Konispolit". Vargjet
      e refugjateve qe nisen te hyjne ne Shqipërinë qe po
      pergatitej te clironte kryeqytetin, nuk shkaktuan
      bujen qe do të bënin nëse e gjithë kjo do të ndodhte
      ne kohe paqeje. Ne ato ditë ishin te shumte ata qe
      leviznin ne te dy anet e kufirit dhe ishte e vështirë
      te dalloheshin te masakruarit nga gjermanet ne
      tërheqje, nga fatzinj si camet qe ishin vënë përpara
      nga greket. "Ndërsa ecnim ne këmbë, disa oficere dhe
      ushtare greke na shoqeronin dhe na prinin udhën",
      tregon Myrvetja. "Karvani ynë u nis me 150 vete nga
      Paramithia. Ne fund kishim mbetur vetëm 75. Të tjerët
      kishin vdekur udhes nga te ftohtet dhe uria. Pasi
      kapercyem malet e Verves, greku na tregoi ne një
      drejtim: 'Pate, ine i patridha sas' (Shkoni, ai është
      atdheu juaj). Ne Konispol na prisnin partizanet e
      Shqipërisë".

      "Bashkepunim me pushtuesit". Ky është arsyeja me te
      cilën greket justifikojne akoma spastrimin e dhunshem
      te Camerise me 1944 dhe 1945. Por Akademia e Shkencave
      te Shqipërisë nuk mendon kështu. Beqir Meta, një
      studiues i Institutit Historik te Akademise sone,
      thotë se abuzimi me çështjen e bashkepunimit te cameve
      me gjermanet ka qenë dominues gjatë gjithë këtyre
      viteve. "Vërtetë një gjysmebatalion me çame, ai i Nuri
      Dinos, u bashkua me gjermanet, por ata ishin ne total
      vetëm 300 vete dhe vepruan ne Shqipëri dhe jo ne
      Greqi. Pastaj kolaboracioniste pati edhe ne radhet e
      grekeve. Vete gjenerali i ushtrise Republikane greke
      EDES, Napolon Zerva, ishte për një kohe te gjatë
      bashkepunetor i gjermaneve derisa anglezet e binden te
      bashkohet me aleatët", thotë historiani Meta. Ai ka
      përgatitur edhe një studim në lidhje me marrdheniet
      shqiptaro-greke, ne kuadrin e Akademise se Shkencave.
      "Kemi rreth shtatë vjet qe kemi filluar të merremi me
      problemin çam", thotë Meta. Nga ana e tij, Luan Omari,
      shefi i departamentit te shkencave shoqërore thotë se
      midis akademise sone dhe asaj greke, ende vazhdon
      lufta e ftohte. Arsyeja është pikërisht kembengulja e
      pales sone për t'u marrë me studimin e çështjes çame.
      "Ata nuk pranojnë asnjë lloj bashkepunimi me ne për sa
      kohe qe ne do të kërkojmë te zgjidhet problemi i
      Camerise", thotë profesor Omari. Megjithatë, vete
      anetaret e komunitetit çam ne Shqipëri nuk janë fort
      te kënaqur me mënyrën sesi Akademia e ka shtruar
      problemin e tyre ne Platformen e Zgjidhjes se çështjes
      kombëtare qe u botua plot buje me 1998. Kryetari i
      shoqerise "Çamëria", Hilmi Saqe, thotë se mënyra e
      bute e zgjidhjes se çështjes siç e propozon Akademia -
      ajo e konsideronte te zgjidhur problemin e shqiptareve
      te Greqise me hapjen atje te disa shkollave shqipe -
      është madje shumë me e bute edhe se versioni me i
      moderuar qe kërkojnë vete camet. Megjithatë, së fundi
      po shfaqen shumë shenja qe tregojnë se po ndodh diçka
      qe mund te hape sërish kapitullin e problemit çam qe
      deri dje konsiderohej i mbyllur mes Shqipërisë dhe
      Greqise. Për here të parë pas vitit 1923, parlamenti
      shqiptar e mori sivjet ne shqyrtim çështjen çame me
      anë te komisionit te tij te puneve te jashtme. Për
      here të parë një kryeministër shqiptar, e hapi temën
      tragjike te Camerise ne një takim me kolegun grek.
      Permendja e problemit çam nga kryeministri Meta ne
      takimin me grekun Simitis për pak sa nuk çoi ne
      acarimin e radhes se marrdhenieve mes dy vendeve.
      Ndërkohë organizata e cameve ne Shqipëri ka nisur te
      forcohet shumë kohët e fundit dhe ka hapur dege ne te
      gjitha qytetet e Shqipërisë, ne Kosovë, ne vendet e
      Evropes dhe së fundi edhe ne SHBA. Çamët besojnë se
      pas zgjidhjes se problemit me të madh shqiptar, atij
      te Kosoves, tani ka ardhur radha e tyre qe te
      rikthehen ne shtepite e braktisura këtu e 56 vjet me
      pare.

      Të shperndare thuajse ne të gjitha rrethet e
      Republikës, te dhenat për numrin e tyre janë
      kontradiktore dhe të ndryshme nga një burim ne
      tjetrin. Nëse shifra zyrtare e cameve qe hynë ne
      territorin shqiptar me 1944-45 ishte rreth 23 mijë
      vete, shoqata qe grumbullon komunitetin aktualisht
      thotë se numri i tyre ne Shqipëri është jo më pak se
      205 mijë pas regjistrimit te fundit qe vete shoqata i
      bëri popullsise çame me 1991. Studiuesi Beqir Meta i
      Akademise se Shkencave nuk beson nga ana tjetër qe
      numri i komunitetit çam ne Shqipëri te jetë me i madh
      se 100 mijë vete. Shumë me e madhe është përkundrazi
      vlera e pasurive çame. International Crisis Group, me
      qendër ne Bruksel dhe Washington, e vleresonte ne Mars
      te këtij viti ne rreth 2 miliarde dollare, pasurinë e
      tyre ne Greqi. "Ne e dimë se ky problem do të
      zgjidhet. Ka ardhur koha te zgjidhet. Çamët janë te
      vetmit refugjate lufte qe kanë mbetur ne Evrope. Ne
      kemi tapite dhe dokumentet e pronave tona atje te
      cilat ruhen edhe ne kadastrat e Greqise se veriut.
      Qeveritë greke nuk i kanë prekur tokat tona sepse edhe
      ata vetë e dinë se ne një ditë do të kthehemi", thotë
      Hilmi Saqe, kryetari i shoqerise "Çamëria" me qendër
      ne Tiranë. Ajo qe kërkojnë sot sipas tij camet e
      vendosur ne qytetet e Shqipërisë është e thjeshtë.
      "Kthim, ripronesim, demshperblim. Me e pakta qe mund
      te pranojmë është qe te kthehemi ne vendlindjen tonë
      dhe te gezojme jo më pak te drejta nga c'kanë edhe
      greket e minoritetit këtu ne Shqipëri", thotë
      kryetari. Myrvete Shehu, një nga anetaret e
      komunitetit çam qe i takon pjeses se atyre qe kanë
      lindur vërtetë ne Greqi dhe qe ruajnë kujtimet e
      vjetra
      për tokat e tyre, nuk e pret me ndonjë optimizem te
      papermbajtur për idenë e kthimit. "Nëse një ditë do të
      hapet kufiri dhe do të na lejojne te kthehemi, vërtetë
      kam dëshirë te shkoj, por vetëm sa për të parë edhe
      një here qytetin tim qe me bëhet shumë here ne gjume",
      thotë 71 vjecarja. Ajo e di se mosha e saj e shtyre
      nuk mund t'ia lejoje luksin e nisjes se një jetë te
      re, nga e para ne tokën e saj. Sa për brezin e ri te
      cameve qe linden dhe u rriten gjatë këtyre 56 vjeteve
      ne Shqipëri, ata besojnë ne enderren e "atdheut te
      begate" qe u kanë treguar gjatë gjithë kësaj kohe me
      te rriturit. Një ëndërr, e cila nëse do të realizohet,
      do t'u siguroje natyrisht, me shumë prosperitet.



      (Nëse keni ndonjë material si ky, apo te ngjashem nga
      tregimet e cameve, sjelleni këtu


      _____________________________________________________________________________
      Envoyez avec Yahoo! Mail. Plus de moyens pour rester en contact. http://mail.yahoo.fr
    Your message has been successfully submitted and would be delivered to recipients shortly.