Loading ...
Sorry, an error occurred while loading the content.
 

BASHKËQEVERISJA GREKO-GJERMANE NË ÇAMËRI

Expand Messages
  • albertino rakipi
    BASHKËQEVERISJA GREKO-GJERMANE NË ÇAMËRI NË VITET 1941-1944 DHE GJENERALI NAPOLEON ZERVA http://www.jehonacenter.org/impakt/ Ibrahim D. Hoxha, historian e
    Message 1 of 1 , Mar 31, 2008
      BASHKËQEVERISJA GREKO-GJERMANE NË ÇAMËRI NË VITET
      1941-1944
      DHE GJENERALI NAPOLEON ZERVA

      http://www.jehonacenter.org/impakt/

      Ibrahim D. Hoxha,
      historian e foklorist

      Tiranë, më dt. 3. X. 2005

      Në agim të 6 prillit 1941 njësi ushtarake gjermane e
      bullgare goditën armatën greke në Thrakë, të strehuar

      brezin “Metaksa”, i ngjashëm me brezin “Mazhino” në
      Francë
      e “Manerhain” në Finlandë. Pas plot një dite e gjysëm
      luftimesh armata greke u shpartallua; komandanti i
      saj,
      gjenerali Dedén shpalli dorëzimin. Të nesërmen në
      mëngjes
      të njëjtën gjë bëri edhe gjenerali Bakópullo,
      komandant i
      armatës greke në Maqedoninë Lindore.
      Në mesditë gjenerali tankist Ditrih për palën gjermane
      dhe
      gjenerali Deden për palën greke nënshkruan
      marrëveshjen me
      të cilën shpallej armëpushimi ndërmjet dy ushtrive
      përkatëse. Në marrëveshje theksohej se shteti grek
      mbetej
      po me kufijtë e përcaktuara ndërkombëtarisht në vitet
      1913-1923. Kështu Çamëria dhe tërë trevat e tjera
      shqiptare
      të burgosura në xhehnemin grek, liheshin mbyllur në
      të.
      Filloi kështu bashkësundimi shtetëror greko-gjerman, i
      cili
      vazhdoi deri në fund të Luftës II Botërore. Në Athinë
      u
      ngrit një qeveri, së pari me gjeneralin Çollakogllu në
      krye
      –i cili më 22 prill e përtëriti marrëveshjen me
      gjermanët-
      e pastaj me Rrallin; ministër i Luftës u caktua
      gjeneral
      Kaçimitrua, një nga gjaksorët më të lemeritshëm jo
      vetëm të
      çamërve muslimanë që po se po, por edhe të lebërve
      muslimanë. Përfaqësues i qeverisë gjermane pranë
      qeverisë
      greke u caktua ministri Nojbaher, i cili
      bashkërendiste me
      qeverinë greke veprimet e përbashkëta politike,
      administrative dhe gjyqësore. Në Athinë u vendos edhe
      komanda ushtarake gjermane për Evropën J-L. Kjo
      ndërthurte
      veprimtaritë e përbashkëta me njësitë e armatosura
      greke.
      Pra Greqia u bë pjesëmarrëse e “Boshtit”
      Romë-Berlin-Tokjo.
      Çorroditja apo trullosja e hëpërhëshme e shkaktuar
      prej
      ndërrimit të beftë të pushtetarëve eprorë grekë,
      vetëvetiu
      krijoi mundësi të shpëtonin çamërit muslimanë të
      mbetur
      ende gjallë. Që prej 6 muajsh ata po shuheshin ca nga
      ca
      nga dita në ditë e nga ora në orë në çarqet e ngjashme
      me
      të Buhenvaldit, Dakaut, Majdanikut etj., të ngritur
      nëpër
      ujdhesat egjeike.. Nëpër udhë e me mënyra nga më të
      ndryshmet gjatë majit 1941, të drobitur e rraskapitur
      –gati
      gjysëm të vdekur- arritën të ktheheshin në qytetet dhe
      fshatrat përkatëse. Dështoi kështu hëpërhë plani i
      pushtetarëve kryqtarë athino-fanariotë për zhdukjen
      tërësore të çamërve islamikë. Po, siç do të shihet, të
      tjera gracka polifemike do të ngrenin sundimtarët në
      fjalë
      për arritjen e përbindshmërisë së tyre të kahershme.

      bindur mbi këtë, çamërit islamikë edhe pse me shpirt

      dhëmbë, iu përveshën punës për të marrë masat e
      domosdoshme
      mbrojtëse. Ngritën menjëherë flamurin kombëtar e në
      vijim
      disa organizma të dyta dhe të treta; në qershor 1941
      ngritën edhe KËSHILLIN E PËRGJITHSHËM KOMBËTAR
      SHQIPTAR TË
      ÇAMËRISË. Në krye të tij zgjodhën Mazar bej Jusuf
      pasha
      Dinon nga Paramithia, veprimtaria kombëtare e të cilit

      prej Konferencës së Paqes e në vazhdim mirënjihej.
      KËSHILLI
      ngriti kudo organizma administrative, gjykatat e
      prokuroritë, financat, organet arsimore dhe ato të
      rendit,
      që të gjitha të përbëra vetëm prej çamërish islamikë,
      ngase
      çamërit ortodoksë i mbanin sytë dhe veshët nga Athina
      greko-gjermane. Mbylli shkollat greke dhe çeli ato në
      gjuhën amtare. Nëpërmjet organizmave shqiptare në
      fjalë
      përzuri nga Çamëria horofillakët e rrethkomandave e
      vendkomandave si edhe tërë organizmat e tjera të
      deriatëhershme greke; në vend të tyre vendosi organet
      përkatëse shqiptare. Në këtë mënyrë fshiu nga Çamëria
      çdo
      shenjë sundimtarie greke dhe, në njëfarë mënyre e vuri
      krahinën nën vartësi të qeverisë shqiptare. Kjo
      gjëndje u
      kalli ethet e gushtit jo vetëm pushtetarëve athinas,
      po
      tronditi edhe bashkëqeveritarët e tyre, gjermanët. Në
      shkresën 23/44 dt. 10.I.1944 drejtuar administratës
      ushtarake në Athinë thuhej: “Gjatë javëve të fundit
      gjëndja
      në Çamëri është keqësuar edhe më shumë...Shqiptarët
      kanë...forcuar pozitën e tyre nëpërmjet krijimit të
      disa
      organeve administrative”. Kurse në shkresën 000459
      drejtuar
      grupit të truparmatës gjermane në Janinë thuhej se,
      sipas
      njoftimeve që i patën arritur Nojbaherit në Athinë,
      KËSHILLI “po punon që Çamërinë t’ia bashkangjisë
      Shqipërisë”. Në shkresën e mëparshme vihej në dukje
      edhe se
      “për një administratë greke as që mund të bëhet më
      fjalë;
      ajo është rrënuar. Prefekti i Paramithisë –asokohe
      kryeqendër prefekture dhe e komandës ushtarake
      gjermane-
      është i paaftë dhe pa kurrfarë energjie...Duke patur
      parasysh gjëndjen e krijuar, nuk ka asnjë lloj shprese

      nëpunësit e administratës greke të kenë mundësi të
      çajnë”.
      Këta, falë pranisë së komandaturës gjermane, kishin
      mundur
      të qëndronin ende si hije vetëm në Paramithi, ku
      qarkkomanda gjermane ishte vendosur në familjen e Llaq
      Ringës. Komanda gjermane në Greqi dhe qeveria greke
      filluan
      përpjekjet e përbashkëta për kthimin në Çamëri të
      gjendjes
      së para 1941-shit. Në shkresën nr. 000461(shkurt 1944)
      dërguar Feldkomandaturës thuhej: “Çështja shqiptare në
      prefekturën e Çamërisë është shqyrtuar me të dërguarin
      e
      jashtëzakonshëm të M.P.J., ministrin Nojbaher gjatë
      qëndrimit të tij në Athinë... Feldkomandatura tani për
      tani
      përpiqet për mos ashpërsimin e mëtejshëm të
      veprimtarisë së
      organeve shqiptare të administratës, drejtësisë dhe
      financave, gjë me të cilën synohet çiltazi në një
      shkëputje
      praktike të këtij vendi prej shtetit grek; të mos
      krijohen
      kushte të atilla që mund ta vështirësojnë zgjidhjen e
      çështjes në përbërjen e shtetit grek apo që ta bënin

      pamundur një gjë të tillë”. Në shkresën me nr. 1413,
      dt.
      13.2.1944 të Komandës Eprore të Grupit Ushtarak,
      thuhej: “I
      dërguari i posaçëm i M.P.J. për Juglindjen, nëpërmjet
      zyrës
      së tij në Athinë do të këshillojë kryeministrin Rralli

      në Çamëri të emërojë një prefekt të përshtatshëm
      grek”.

      Ndërkaq Rralli me shokë prej kohe po bluanin në kokë
      masat
      që përgatisnin të merrnin në Çamëri për mbytjen të
      administratës shqiptare atje dhe të mbarë masës çame
      islamike. Këtë e pohoi vet Rralli pas pyetjes së bërë
      bërë
      disa çamërve ortodoksë bashkëfolës me të, ndërmjet të
      cilëve rastësisht u ndodh edhe një çam islamik: “E
      ngritën
      çamërit flamurin shqiptar?” Sapo dëgjoi fjalët: “Po, e
      ngritën”, tha: “Tani atje ja ju, ja ata!”. Dëshmi
      tjetër se
      zhdukja e çamërve myslymanë nga vendi i vet -të cilët
      po
      luftonin të vetëm për mbrojtjen e vetes dhe të jugut
      shqiptar- u përgatit në Athinë, është pohimi në Paris

      1950 i vet kanibalit Napoleon Zerva që krerët
      greko-gjermanë në Athinë e ngarkuan për zbatimin e
      kanibalizmit të tyre: “detyrën që m’u besua për
      pastrimin e
      Epirit nga myslimanët e Çamërisë, e përmbusha”. E
      vërteta
      mbi sa u tha, pohohet edhe në shkresën nr. 000462, dt.
      27.2.1944, ku thuhet: “Kryeministri, Rralli, zyrës së

      dërguarit të posaçëm të M.P..J. në Athinë iu zotua për
      një
      ripushtim të Çamërisë; duket se kjo do të bëhet
      nëpërmjet
      një oficeri grek me stazh të gjatë. Me këtë rast
      Rralli
      vuri në dukje se, duke marrë parasysh gjëndjen e
      vështirë
      në krahinën në fjalë, përmbushja e funksioneve zyrtare
      nga
      ana e prefektit varet nga nëse ky do të mbështetet ja
      tek
      Vermahti gjerman, ja tek formacionet e armatosura që
      do të
      krijohen nga grekërit...”. Pra Rralli me shokë tanimë
      e
      kishin gjetur “oficerin grek me stazh të gjatë”,
      Napoleon
      Zervën.
      Vetëvetiu lind pyetja: Përse i vunë syrin pikërisht
      kësaj
      mostre të neveritshme dikur të flakur përbuzërisht,
      kur në
      Greqi kishte mijëra aficerë aktivë? Sepse ishin të
      bindur
      se N. Zerva qe më i përshtatshmi që, si vet ata,
      “detyrën
      që iu besua” do ta kryente hijenërisht në bashkëpunim

      ngushtë me gjermanët. Me bindje të tilla dërguan
      langonjtë
      e vet në Nartë dhe grishën qojlen e tyre, i cili duket
      se
      mezi e priste një grishje të tillë. Në korrik 1942 N.
      Zerva
      i shoqëruar nga lakenjtë e tij u ngjit në humbëtirat e
      Sulit dhe, me thesarët e çelur nga fuqi e qarqe të
      caktuara
      mblodhi rreth vetes mijëra të hurit e të litarit,
      shumë nga
      të cilët gjakatarë të sapolëshuar qëllimisht nga
      burgjet.
      Me ta ngriti disa divizionë dhe shpalli se do të
      luftonte
      kundër “pushtuesve”. E vërteta është se ajo armatë u
      ngrit
      vetëm e vetëm që të shfaroste gjithkënd që në Çamëri
      mbante
      ngritur flamurin dhe çështjen shqiptare, siç edhe
      ndodhi.
      Ndryshe ajo armatë nuk do të ngrihej në malësinë e
      ngushtë
      të Sulit, e shtrydhur nga njëra anë prej Çamërisë
      kryengritëse të dalë jashtë dorës greke dhe Janinës,
      ku
      ndodhej vendkomanda e truparmatës gjermane, po në
      malësitë
      e Pindit apo të Olimpit, shumë më të gjëra dhe shumë
      më të
      përshtatshme.
      Për të kuptuar se përse lukunia greko-gjermane në
      Athinë
      vuri gishtin pikërisht mbi N. Zervën, është e
      domosdoshme
      të vihen në dukje disa nga shëmtimet e tij jetësore
      dhe të
      pararendësve të vet.

      Napoleon Zerva pati lindur në Nartë, në një familje
      shqiptare, fisi i së cilës ishte mbiquajtur
      “Rrrerrat”(Rrenacak –I.D.H.). Ky fis që rreth viteve
      1803-1810 kishte avulluar nga Zérva (fshat shqiptarësh
      ortodoksë në pllajat lindore të luginës së Lelovës në
      Çamërinë Jugore), ndoshta për shkak të pabesisë së
      treguar
      ndaj Ali Pashë Tepelenës. Këtë të vërtetë e zë në gojë
      edhe
      Haxhi Shehreti, oborrtar i Ali Pashës. Si shenjë
      pabesie,
      turpi dhe mallkimi ngado që shkuan atyre iu ruajt
      mbiemri
      Rrerrat. Që nga koha e vendosjes së Rrerratëve në
      Nartë e
      deri më 1926 -kur qiti zverk Napoleoni në fjalë- nuk
      dimë
      gjë prej gjëje. Pikërisht atë vit ai gjëndej oficer i
      besuar dhe mik i ngushtë i gjeneral Pangallos. Po, kur
      ky u
      ndodh jashtë Athinës, “miku” dhe “besniku” i tij, N.
      Zerva,
      i nxitur nga vesi i të parëve të vet, Rrerratëve, e
      ripërtëriti trashëgiminë e tij; pa kurrfarë ngurimi e
      turpi
      u vu përkrah një grushti ushtarakësh që rrëzuan
      kryeministrin, gjeneral Pangallon. Për Rrerratin fjala
      besnikëri do të thoshte pabesi. Mohimi i fjalës së
      nderit
      të dhënë prej tij quhej zgjuarsi, zotësi e jo turp. I
      prirë
      nga këto vese, atij s’i erdhi aspak rëndë t’u tregonte
      bërrylin edhe bashkëkryengritësve, të prirë nga
      gjeneralët
      Gonata, Kondili, Plastira etj. Mirëpo vesi i pabesisë

      përsëritur shkaktoi flakjen e tij si rreckë nga
      ushtria.
      Ndëshkimi i tij ishte aq i pafalshëm, saqë atë s’e
      përfillën as në vitet 1940-1941, kur në ushtri u
      thërritën
      me gradë oficeri avokatë, gjyqtarë, administratorë
      etj,
      njerëz gishtrinjtë e të cilëve ishin mësuar të
      lëviznin
      vetëm penën e kurrën e kurrës shulin a këmbëzën e
      shkrepjes
      së pushkës; madje nuk shpëtuan nga thërritja nën armë
      as
      mësuesit, duke e lënë mësimdhënien vetëm tek mësueset.
      Po,
      ja që gjëndja shpërthyese antigreke në Çamëri ishte aq
      tronditëse, sa i detyroi ish-ndëshkuesit e dikurshëm

      tij: Gonatën, Kafandarin, Plastirën, Sofulin,
      Papandreun
      etj. që, jo vetëm të pajtoheshin me rrenegatin e vet,
      por
      edhe ta përqafonin.
      Pasi N. Zerva arriti në vendin e caktuar, pranë tij u
      dërguan me lugë në brez dhe me thikë në dorë shumë e
      shumë
      të etur për gjak e rraqe. Ai shpalli se me turmën në
      fjalë
      kishte formuar çetat e armatosura E.O.E.A dhe
      organizatën
      E.DH.S. Ky “luftëtar” –doemos sipas udhëzimeve të
      Rrallit
      me shokë- vendosi lidhje me komandaturën gjermane.
      Pranë
      saj dërgoi ish-kapterin e rojës mbretërore, Theodhori
      Viton
      nga fshati Camanda, i cili prej tij, pas ikjes nga
      rreshtat
      e ushtrisë ELLAS-ite, qe graduar kapiten. Caktimi i
      një
      oficeri të tillë ndërlidhës ndërmjet komandës gjermane

      Çamëri dhe N. Zervës, për KËSHILLIN ishte paralajmërim
      shumë domethënës. Duke qënë në dijeni të plotë si për
      pabesitë dhe kopukërinë e Theodhori Vitos, ashtu edhe

      eprorit të vet, N. Zervës KËSHILLI ishte i bindur se

      Çamëri dikur do të shpërthente “Era e Surit”. Për të
      fuqizuar mbrojtjen për aq sa mundej, komandanti
      ushtarak i
      KËSHILLIT, major Nuri bej Jusuf pasha Dinua nga
      Paramithia
      ngriti edhe një kompani të dytë ushtarake.
      U tha se N. Zerva ishte në lidhje të vazhdueshme me
      komandaturën gjermane; në njërën prej shkresave të
      tyre
      thuhet se me N. Zervën kishte një marrëveshje
      “asnjëanësie,
      e arritur me ndërmjetësinë e Nojbaherit; pala greke i
      ishte
      përmbajtur në çdo drejtim”. Në një tjetër shkresë
      gjermane
      thuhet: “Qëndrimi i deritashëm ndaj Zervës duhet që të
      ruhet, me qëllim që të arrihet përmbushja e kërkesave
      gjermane”. Grupi ushtarak E më 16.8.1944
      kryekomandantit të
      J-L. i shkruante: “Në Greqinë Perëndimore –siç e
      quanin ata
      Çamërinë- Zerva mbajti qëndrim asnjëanës dhe nuk
      dëgjoi
      kërkesat e aleatëve për të goditur trupat
      gjermane...”.
      Duke mos dashur të prishnin “asnjëanësinë” me
      gjermanët,
      zervistët vazhduan të preheshin dhe të maheshin nëpër
      humbëtirat e Sulit. Vetëm pas kërcënimit të fuqive
      aleate
      në Mesdhe njoftuar N. Zervës më dt. 23.8,1944 dhe
      pikërisht
      kur gjermanët po tërhiqeshin nga Çamëria, ai vendosi
      t’i
      godiste.
      Sapo KËSHILLI pa se fuqia e tij ushtarake ishte e
      pamjaftueshme për të ndalur mësyesit zervistë, vendosi
      zhvendosjen e çamërve islamikë të vendbanimeve
      anësore.
      Mirëpo komanda gjermane e kundërshtoi rreptësisht një
      gjë
      të tillë. Dhe jo vetëm kaq, po, kur KËSHILLI vendosi

      shpëtonte ç’kishte mbetur ende gjallë nga popullata e
      Paramithisë, komanda gjermane shpalli se do ta godiste
      rreptësisht, nëse ai si masë kundërvënëse do të merrte
      masa
      të ndërsjellta ndaj grekërve. Në rrethana të tilla
      divizionet zerviste iu vërsulun bishërisht çamërve
      islamikë, duke përmbushur kështu atë për të cilën i
      kishin
      krijuar; qindra burra, gra, fëmijë e pleq binin nën
      tehat
      e thikave dhe para breshërive të plumbave të tyre.


      _____________________________________________________________________________
      Envoyez avec Yahoo! Mail. Plus de moyens pour rester en contact. http://mail.yahoo.fr
    Your message has been successfully submitted and would be delivered to recipients shortly.