Loading ...
Sorry, an error occurred while loading the content.
 

MBI KRIJIMTARINE POETIKE TE DIJETARIT HASAN TAHSINI

Expand Messages
  • joana ali
    KUMTESE E MBAJTUR NE SESIONIN SHKENCOR KUSHTUAR DIJETARIT HASAN TAHSINI. Per figuren e Hoxhe Hasan Tahsinit kane dhene vleresimet e tyre shume
    Message 1 of 1 , Mar 29, 2008
      KUMTESE E MBAJTUR NE SESIONIN SHKENCOR KUSHTUAR DIJETARIT HASAN TAHSINI.

      Per figuren e Hoxhe Hasan Tahsinit kane dhene vleresimet e tyre shume
      studiues,bashkekohes te tij dhe te mevonshem.Me i spikaturi nga te
      gjithe me duket potretizimi qe i ben figures se tij,poeti i shquar turk
      Abdylhak Hamit ne poezine "Elegji per Hoxhe Hasan Tahsinin",te botuar
      ne revisten "Hafta"("java")ne te cilen shprehet:
      "Ishte trupezim i esences se tij
      shpirterore,
      thesar i diturise se thelle,
      miniere e urtesise,
      ndofta nje bote diturish,
      ishte filozof,letrar e poet".
      I pare ne kendveshtrimin si poet,s'mund te besh kategorizime te plota
      shkencore shkencore per krijimtarine e tij poetike,kur poezite e tij qe
      kemi ne duar jane nje pjese fare e vogel nga krijimtaria e tij
      poetike,megjithate,edhe ato pak poezi qe disponojme,jane te mjaftueshme
      per te thene se ne poezite e tij jane kudo te pranishme mendimet
      filozofike.E kjo filozofi e vargjeve te tij eshte sa fetare aq edhe
      shkencore.Ipare ne kete aspekt Hoxhe Hasan Tahsin i ngjan atyre
      shkencetareve kozmonaut,qe posa shkelen ne hene,para se gjithash,iu
      falen zotit.E kjo,s'ka si te ndodhe ndryshe,me ate kapacitet te rralle
      intelektual,me ato njohuri te thella ne fushen e
      astronomise,matematikes,gjeologjise,paleontologjise,kimise
      organike...Ai s'kish si t'i veconte ato qe i kishte te
      harmonizuara:Ndjesite e shpirtit te misheruara ne fene e tij dhe
      bagazhin e pafund te njohurive te mendjes te tij te rralle.Ne poezine e
      tij"Mbi tabelen astronomike"njohurite shkencore,perfundimet ne te cilat
      ai arrin pas studimesh te gjata,jepen me pathos te konkretizuara ne
      figura artistike,te cilat i bejne ato me te kuptueshme dhe me te
      qendrueshme tek ai qe i lexon.Ilustroj mendimet tek vargjet e kesaj
      poezie:
      "Ne pasqyren e boterave eshte kjo pikture
      e bukur,
      nje kopje e hijshme e vepres se me te mirit
      krijues,
      ne kupolen e kalter me gjithfare ngjyrash
      te bukura,
      stolisur jane yjet e qiellit,burim gazmendi,
      per ata qe i stolisin".
      Ne keto vargje,filozofi i shquar mahnitet me rregullsine e
      planeteve,yjeve,galaktikave,te cilat ai i quan veper e krijuesit
      suprem,Allahut te madherueshem,te cilin ai e adhuron deri ne
      perkushtim.Por filozofia e thelle fetare me te cilin ai pranon
      perendine,argumenti faktik qe Hoxha Hasan Tahsini i ben
      plotfuqishmerise se perendise,eshte e pakuptueshme per mjedisin qe e
      rrethon,eshte e pakuptueshme per ata besimtare injorante te pajisur me
      ate sistem njohurishe te prapambetura mesjetare.
      Ky hendek i thelle kulture midis atij dhe mjedisit injorant u be shkak
      ta quajne te pafe,Tahsin"kaurrin",ta denigrojne moralisht dhe
      ekonomikisht.Kete drame te jetes se tij ai me ironi therrese e shpreh
      ne vargjet:
      "me thane "i pafe"
      u thashe "fetare"
      M'u desh me nje genjeshter
      T'i pergjigjesha nje genjeshtre tjeter"
      Ne nje poezi tjeter te titulluar"Une dhe shpirti" te prek qetesia
      platonike me te cilin ai pret ardhjen e fundit te pashmangshem.Eshte
      formimi i persosur fetar qe i jep force te mos pranoje fatalitetin e
      vdekjes,por ta quaj ate"mergim".Eshte arti i perdorur prej tij ne keto
      vargje,figuracioni qe ai perdor qe arrin te trasmetoj tek lexuesi se
      ajo qe na pret...."kalimi nga nje gjendje ne nje gjendje tjeter eshte
      vazhdimsi,eshte nje kalim ne nje gjendje me te persosur te qenies
      sone,ndaj dhe ai s'meson te nxise cilindo te pergatitet per kete
      kalim.Keto poeti i shpreh ne vargjet:
      "Shpezi i shpirtit tim kerkon te ndahet
      nga banesa e paqendrueshme,
      Kafazi eshte i vjeter,
      nuk i mjaftyon me ky trup,
      Priret kah qenia e vetmise,
      Kerkon jeten e ameshueme,
      Me se fundi mergohet nga petka e vjeteruar
      e trupit,
      Pasi deshira e fundit eshte qe te bashkohet
      me zotin,
      Kerkon te lartesohet ne boten ku e ka
      kthesen.
      Mengjes e mbremje po me ngushtohet
      hallka e jetes,
      Sherimi me i shpejte eshte:
      "shpejto te pendohesh para sa te vdesesh".
      Forma e nderthurjes se vargjeve ne poezine e Hoxhe Hasan Tahsinit eshte
      e larmishme.Diku mediton,diku dialogon me lexuesit.Kete te fundit ai e
      ben edhe ne vargjet kur tenton te gjeje kuptimin e jetes,te kesaj
      jete "qe eshte si nje cast".Ne keto raste me finese ai vetem hedh
      mendimet e argumentuara dhe per vertetesine e tyre le te gjykoj vete
      lexuesi me te cilin ai dialogon ne keto vargje:
      "E fshehta e ardhjes ne bote po te jete
      fitimi i njohurise,
      Sherbimi me i persosur po te jete
      per te menduar e kujtuar krijuesin,
      per tu kthyer teper duhet te ngutesh,
      ne kete udhetim,
      gjatesia e kohes a krahasohet me jeten e
      njeriut?"
      Po ne kete poezi,ne disa rrethana me poshte,ai paraqitet si psikolog i
      thelle i shpirtit te njeriut,si njohes i "luftes",i kontradiktave qe
      shperthejne ne ndergjegjen e secilit individ.ja si e shpreh ai kete:
      "A s'eshte ndergjegja qe flet e qe
      shkruan ketro fjale,
      e qe pjek veprime shume te kunderta?
      Vete pyet,vete pergjigjet,vete padit..."
      Ne keto shkrime te Hoxhe Hasan Tahsinit tentuam te veme ne pah disa
      vecori qe vihen re ne ato pak vargje te tij qe disponojme.
      Shpresojme qe ne te ardhmen studjuesit te kene me teper lende per te
      studiuar me mire artin e tij poetik.Duke ditur sa e madhe ishte zemren
      e tij dashuria per dheun meme,per ghuhen amtare s'ka se si ai te mos i
      kete shprehur keto ndjenja sublime ne poezi.
      Per studjuesit e artit te tij poetik po me kaq interes sa vjershat e
      tij jane edhe kronogramet me permbajtje te thelle e me nivel te larte
      artistik si dhe pjesen elokuente ne prozen qe ai shkruante.
      Gjithashtu,duke ditur sa ndikonte,sa u eshte imponuar kultura,dijet e
      tij bashkohesve e shoh me interes te studiohet ne c'permasa ka ndikuar
      ne poezine filozofike te poetit tone te madh Naim Frasheri,me te cilin
      eshte takuar ne Sarande.

      Botuar ne gazeten "Cameria" te dates 26.11.1993 faqe 3,4.
      Marre nga libri"Cameria sfide pro paqes" te KADRI LUTFI ALI.
      SELAM,JOANA ALI
      30.03.2008
    Your message has been successfully submitted and would be delivered to recipients shortly.