Loading ...
Sorry, an error occurred while loading the content.
 

ARVANITET : GRATE E SHQIPERISE , DASHNORET E GREQISE

Expand Messages
  • albertino rakipi
    ARVANITET : GRATE E SHQIPERISE , DASHNORET E GREQISE Rreziku qe i kanoset popullit shqiptar nga afrimi me Greqine dhe kulturen arvanite dhe roli urre lidhese i
    Message 1 of 4 , Mar 23, 2008
      ARVANITET : GRATE E SHQIPERISE , DASHNORET E GREQISE
      Rreziku qe i kanoset popullit shqiptar nga afrimi me
      Greqine dhe kulturen arvanite dhe roli urre lidhese i
      tyre.

      Shkruan Abedin Rakipi
      BRUXELLES


      Lidhja e Prizrenit e krijuar ne 10 qershor 1878 nder
      shume qellime qe kishte dy ishin ato te rruajtjes se
      integralitetit te tokave shqiptare pas traktatit te
      Shen Stefanit dhe pengimin e aneksimit te tokave
      shqiptare Serbise , Malit te Zi dhe Bullgarise, dhe
      fitimi i nje autonomie te shqiperise brenda
      perandorise osmane. Ky qellim ishte nje marreveshje e
      fshehte e bere mes disa kryetareve te lidhjes dhe
      Sulltanit e cila kishte si qellim mbrojtjen e
      interesave te shqiptareve dhe perandorise osmane sepse
      Sulltani i detyruar me lufte nga fuqite e medha te
      leshonte keto toka , nuk mund ti mbronte me ato ne
      emer te perandorise ndaj edhe opsioni i nje autonomie
      dhe paralelisht rruajtja e integralitetit te tokave
      ishte nje taktike qe mund te perdorej nga sulltani dhe
      drejtuesit shqiptare te cilet ne kete menyre donte
      ti detyronin fuqite e medha qe te hiqnin dore nga
      copetimi i tokave shqiptare sepse ne kete menyre ata
      nuk demtonin me osmanet por drejtperdrejt shqiptaret.
      Porta e larte ndihmonte fshehtas lidhjen me para dhe
      arme dhe kerkoi ta bente lidhjen nje organizem politik
      i cili do te mbronte shqiptaret nga gllaberimi
      sllavo-grek ne skenen nderkombetare dhe ate vendase.
      Per disa vite me rralle lidhja u ndihmua nga sulltani
      dhe vete perandoria ndihmoi fshehtas instalimin e saj
      ne te gjitha trojet shqiptare. Por pas disa vitesh
      egzistence lidhja u infiltrua nga disa agjente nga
      shqiperia e jugut qe i ndryshoi rrymen dhe drejtimin
      asaj duke e bere ate nje instrument antiosman dhe
      antishqiptar e cila kishte si qellim nxitjen e nje
      nacionalizmi te terbuar shqiptar qe do te conte ne
      kryengritje te njepasnjeshme kunder perandorise. Keto
      kryengritje do te lehtesonin punet dhe planet e
      Greqise dhe sllaveve kunder osmaneve dhe paralelisht
      kunder shqiptareve duke marre parasysh faktin qe
      shqiptaret ishin pjese perberese e perandorise dhe
      froni european i perandorise. Lidhja u perhap edhe ne
      jug te Shqiperise dhe kishte si qellim mbrojtjen e
      tokave shqiptare nga invazionet ilegale greke dhe
      rruajtjen e integralitetit te trojeve shqiptare ne jug
      brenda dhe nen mbrojtjen e perandorise osmane. Lidhja
      favorizonte dhe perkrahte fort mbajtjen e autoritetit
      te Sulltanit ne trojet shqiptare si garanci kunder
      ndarjes se trojeve tona(1). Ne 13 qershor 1878 ne
      diten e hapjes se kongresit te Berlinit nje memorandum
      iu dergua nga Shkodra ne emer te Shqiptareve shefit te
      delegacionit britanik Lord Beaconsfield ku nder te
      tjera i kerkonin edhe qe te rruhej parimi i
      integralitetit te perandorise Osmane dhe te tokave
      shqiptare brenda perandorise(2). Por fuqite e medha
      duke pare qe shqiptaret nen tezen e autonomise dhe
      kerkimit te perfaqesimit te tyre nga ata vete dhe jo
      Sulltani kerkonin te fshihnin bashkepunimin e ngushte
      te lidhjes mes tyre dhe Portes se larte dhe ne 1880
      duke bere presion konstant diplomatik dhe ushtarak mbi
      Sulltanin e detyruan ate qe te shperndaje lidhjen. Ne
      jug te Shqiperise lidhja ishte gjithashtu shume aktive
      dhe zgjodhi Abdul Frasherin dhe Mehmet Vrionin (qe
      ishin deputete ne parlamentin osman)(3) si perfaqesues
      te lidhjes dhe u ngarkuan me perfaqesimin e
      interesave shqiptare perpara qeverive te fuqive te
      medh. Me ane te nje memorandumi ata kerkonin ne emer
      te shqiptareve qe ne asnje menyre te mos i kaloheshin
      Greqise trojet e banuara nga shqiptaret, dhe se
      shqiptaret nuk donin te dilnin nga autoriteti i
      sulltanit dhe ngulnin kembe qe tokat shqiptare te
      mbeten nen tutelen osmane(4). Ne qershor 1880 Fuqite e
      medha morren letra dhe kerkesa memorandumesh nga
      gjithe Cameria dhe Shqiperia e jugut te cilat kerkonin
      mosaneksimin e trojeve shqiptare Greqise dhe vullnetin
      e shqiptareve per te mbetur nen autoritetin e
      Sulltanit(5). Ne 1880 paria e muslimaneve te Janines
      pasi takuan konsullin britanik atje i kerkuan atij qe
      vendi i tij te mos lejonte aneksimin e tokave
      shqiptare Greqise dhe i deklaruan atij se ata jane dhe
      do te mbeten subjekte besnike te Sulltanit dhe do te
      luftojne perkrah tij kunder grekeve. Ndersa konsulli
      shton se per ta kombesia shqiptare ishte baraz me
      supremacine muslimane(6). Abedin Dino pasha nje pronar
      i madh tokash nga Preveza ishte bere urra lidhese mes
      portes se larte dhe lidhjes dhe ne 26 korrik 1880 me
      nje leter derguar Fuqive te medha ai hodhi poshte
      propozimet e Fuqive te medha te cilat i jepnin Greqise
      pjesen me te madhe te Camerise duke perfshire Prevezen
      , Janinen , Meçoven dhe shume qytete te tjera te
      banuara nga shqiptaret. Porta e larte mbajti te
      njejtin qendrim. Per Abedin Dino pashen ishte e
      paimagjinueshme te leshohej Janina e cila kishte qene
      gjithmone kryeqyteti i Shqiperise se jugut dhe zemra e
      saj. Greqia duke pare se porta e larte nuk po i
      perkrahte ata per zbatimin e vendimeve vendosi te
      perdori forcen dhe marrjen e territoreve qe ju dhane
      asaj nga vendimi i fuqive te medha. Ndersa shqiptaret
      ne krahun tjeter po pergatiteshin per te ndihmuar
      ushtarakisht ushtrine osmane ne mbrojtjen e ketyre
      territoreve(7). Vazhdimi i krizes i beri greket te
      kuptojne se per,te arritur qellimet e tyre ne Epir
      duhen te krijonin marredhenie miqesore me shqiptaret
      dhe per kete gje ne 1881 filloi krijimin e nje
      koalicioni greko-shqiptar por ajo nuk i arriti
      qellimet sepse shqiptaret nuk donin thyerjen e
      perandorise osmane. Kishte shume interesa te
      perbashketa. Nje humbje e Turqise do te thoshte nje
      pushtim i tokave shqiptare nga Greqia prandaj
      shqiptaret vazhduan te ndihmojne ne mbajtjen dhe
      ruajtjen e administrates osmane ne trojet shqiptare.
      Kjo shpjegon pse shqiptaret ndoqen strategjine e
      bashkimit me osmanet gjate krizes se Rumelise ne 1885
      dhe gjate luftes me Greqine ne 1897 (8). Sulltani dhe
      kreret e lidhjes duke bashkepunuar fshehtas mbronin jo
      vetem interesat e tyre te perbashketa por edhe banoret
      muslimane te ketyre zonave te cilet masakroheshin nga
      ushtrite greke duke marre parasysh faktin qe lidhja
      shqiptare drejtohej nga nje shumice derrmuese
      muslimanesh dhe nje nga interesat e saj ishte edhe
      mbrojtja e islamit(9). Ne prill te 1897 bandat greke
      te Ethnike Hetaeria(10) sulmuan popullsite muslimane
      te Epirit dhe filluan vrasjet masive duke sulmuar edhe
      ushtrine osmane. Kjo organizate filloi te armatosi te
      krishteret shqiptare dhe greke fshehtas dhe morri nen
      tutelen e saj organizimin e kryengritjes duke marre
      parasysh faktin se ajo kontrollonte fuqishem edhe
      politiken e brendshme greke. Shqiptaret muslimane qe
      ishin shumice edhe kesaj rralle ndihmuan ushtrine
      osmane kunder armikut te perbashket.Sulltani gjate
      kesaj lufte u deklaroi shqiptareve se ne kete lufte
      luftohej per dy objektive te fuqishme qe jane :
      mbrojtja e islamit dhe e territoreve shqiptare(11).
      Thimi Mitko shkruan ne ato vite : Shqiperia eshte me
      Turqine dhe kunder grekeve dhe vetem nje pjese e te
      krishtereve e kane zemren e tyre me Greqine(12).
      Bashkepunimi Shqiptaro-Turk e beri Greqine qe te
      leshonte keto territore duke e bere ate te largohet me
      bisht nder shale. Greqia po ndergjegjesohej gjithmone
      e me shume se duhej te bente gjithcka per ti bere
      shqiptaret ne anen e saj sepse persa shqiptaret i
      ishin besnike Sulltanit ajo sdo te arrinte kurre te
      realizonte qellimet e saj. Por joshja e shqiptareve
      muslimane ishte nje detyre mese e veshtire per ta kur
      marrim parasysh faktin qe permend Dora D’Istria kur
      ajo thote : "Për fat të keq, asnjë pjesë e Shqipërisë
      nuk ka vuajtur aq sa Çamëria nga fanatizmi mysliman
      dhe ky është një konstatim mëse i drejtë, i cili herë
      pas here në momente kritike ka nxjerrë krye dhe është
      bërë pengesë serioze në progres, siç ishte rasti në
      mbrojtjen e alfabetit latin e shkollës shqipe". Kjo
      deshmi tregon se çamet ishin muslimane te zellshem dhe
      e donin shume islamin ndaj ata s’mund te bashkepunonin
      me armiqte e islamit dhe te Shqiperise ndaj u
      bashkuan me Turqit kunder Grekeve. Por gjithashtu
      çamet nuk e kishin harruar pjesemarrjen e disa
      kapedaneve çame ne revolucionin grek te 1821 kunder
      osmaneve si Jaho Demi nga Filati dhe Sali Cami nga
      rrethinat e Gumenices dhe tradhetine qe greket i bene
      atyre. Kollokotroni i bindi disa lidera çame qe te
      bashkoheshin ne ate kohe me forcat greke ndaj per kete
      ata u ftuan ne Peloponez qe te firmosnin nje aleance
      te fshehte shqiptaro-greke. Delegacioni shqiptar
      drejtohej nga Tahir Abazi dhe 1500 trupat shqiptare
      muslimane qe duhet ti bashkoheshin grekeve
      drejtoheshin nga Prronjo dhe Capari. Gjate rruges
      Tahir Abazi, i revoltuar nga djegia e fshatrave,
      prishja e xhamive dhe e teqeve, si dhe i keqtrajtimeve
      të myslimanëve shqiptare, hoqi dorë nga vazhdimi i
      udhëtimit drejt Peloponezit dhe u kthye në Artë. Aty
      ai u bëri të njohur bejlerëve çamë dhe drejtuesve të
      tjerë shqiptarë të Shqipërisë së Poshtme, veprimet e
      dhunshme që kishin ndërmarrë kryengritësit grekë ndaj
      familjeve myslimane dhe institucioneve të kulteve
      fetare myslimane. Ky lajm i kobshëm, mjaftoi që krerët
      shqiptarë të hiqnin menjëherë dorë nga aleanca me
      kryengritjen greke e të bashkoheshin me Hrushit Pashën
      qe ishte asokohe komandanti i ushtrise osmane,
      (K.Biri, "Arvanites oi dories tou neotorou elenizmou",
      Athinë, 1961., f.346).
      Keto ishin pra dy nga arsyet e ndryshme qe çamet
      kishin per te mos ti zene me bese grekeve qe urrenin
      islamin dhe e luftonin ate.Greket e kishin mese te
      veshtire qe te ribindnin çamet muslimane qe te
      bashkoheshin me ta ndaj atyre i duhej nje urre e forte
      lidhese qe do ti afronte çamet me ta ashtu sic e beri
      Kollokotroni gati 70 vjet me pare me bejleret çame.
      Per kete njerezit me te pershtatshem ishin arvanitasit
      , ndaj Greqia ne 1899 krijoi nje organizate
      shqiptaro-greke qe do te quhej « Bashkimi Shqiptar i
      Athines » e cila perbehej nga arvanitas dhe suliote
      dhe kishte si qellim thirrjen e shqiptareve per
      bashkim me Greqine dhe vellazerimin shqiptaro-grek
      duke dhene si shembull mburres dhe konkret shkrirjen e
      arvanitasve mes grekeve gje e cila nenkuptonte nje
      bashkim te popujve duke u bazuar te idete se
      shqiptaret dhe greket jane vellezer gjaku, kane pasur
      te njejten fe ne te kaluaren dhe kane nje gjuhe te
      lashte te njejte dhe nje gjuhe shume te perafert. Kjo
      organizate ngulte kembe se megjithe diferencat fetare
      qe osmanet i kishin imponuar shqiptareve ata ishin
      pasardhesit e Bizantineve dhe duhet te ishin krenar
      per kete dhe duhet te ribashkoheshin pa dallim feje
      dhe te harrojne se kush eshte musliman dhe kush kaur
      por te bashkohen ne nje patriotizem shqiptar dhe te
      bashkepunojne me Greqine kunder osmaneve. Fraza moto e
      kesaj organizate ishte : « Greqia pa Shqiperine eshte
      gjysem dhe Shqiperia pa Greqine eshte gjysem. ». Ne
      ato vite me qindra artikuj dhe libra u botuan anembane
      Greqise dhe u shperndane ne gjithe Epirin. Keto
      artikuj inkurajonin dhe mburrnin duetin Shqiptaro-Grek
      duke i shtytur shqiptaret te bashkohen me Greqine
      kunder osmaneve. Ata libra te dehnin me shkrimet qe
      permbanin urrejtje dhe nxitje urrejtjeje kunder
      osmaneve duke i premtuar shqiptareve se bashkimi me
      Greqine do ti sillte atyre krenarine Bizantine dhe do
      te kishin nje mbreteri te forte Shqiptaro-Greke qe do
      ti bente balle jo vetem osmaneve, por edhe
      Austriakeve, Serbeve , Bullgareve , dhe Maqedoneve.
      Megjithese punen e palodhshme te arvaniteve te cilet
      korruptuan edhe disa bejlere çame , greket nuk arriten
      ta mashtrojne popullin musliman çam ,i cili nuk donte
      bashkim me Greqine por autonomi brenda perandorise
      osmane dhe nen mbikqyrjen e Sulltanit. Çamet te
      nervozuar nga nderhyrjet greke dhe politikat e tyre te
      cilat ne siperfaqe ndermjet arvaniteve kerkonin
      bashkim dhe vellazeri, por qe ne te vertete kishin
      qellime te erreta antishqiptare ne 1906 krijuan
      guerrilian shqiptare antigreke e cila filloi aksionet
      kunder bandave kriminale greko-arvanite te cilet benin
      masakra naten neper fshatrat muslimane , dhe
      gjithashtu kunder propagandes se organizates se
      drejtuar nga arvanitet e Athines qe quhej Bashkimi
      Shqiptar i Athines. Shume figura arvanite te rene ne
      revolucionin grek dhe shume arvanite qe kishin bere
      karriere permes grekeve u paraqiten nga Bashkimi
      Shqiptar si nderi dhe krenaria e kombit duke i shtyre
      muslimanet qe ti konsiderojne ata si burra te medhenj
      te kombit dhe si trashegimi kulturore. Kjo nenkuptonte
      qe duke ndjekur rrugen e njerezve te medhenj te kombit
      qe ishin arvanitet duhej ndjekur shembulli i tyre, pra
      bashkimi me Greqine dhe shkrirja e dy popujve ne nje
      te vetem. Por guerrilia shqiptare duke punuar
      intensivisht i shkaterroi qarqet greko-arvanite te
      asokohe dhe i dha nje sinjal te forte Greqise duke i
      bere asaj te ditur se ata vella kishin Sulltanin.
      Greket te tronditur nga kjo e kuptuan se teza arvanite
      nuk po funksiononte me muslimanet ndaj duhej afruar se
      sben fshehtas nje lider i forte dhe me influence nder
      shqiptare dhe per kete vendosi te afroje Ismail
      Qemalin. Ai ishte njeriu perfekt dhe kishte shume
      influence ne rajon, ishte diplomat ne administraten
      osmane dhe ishte musliman. Ky njeri do te ishte çelesi
      i zbutjes dhe afrimit te shqiptareve. Ismaili i cili
      kishte lindur ne Vlore ne 1844 ishte nje nga
      zedhenesit me te medhenj te ceshtjes shqiptare. Ai
      kishte lindur ne nje familje te madhe dhe me
      influence ne Vlore dhe ne Shqiperine e jugut dhe
      kishte kulture greke sepse kishte mbaruar gjimnazin
      grek Zosimea ne Janine. Ai kishte lidhje ne ngushta me
      Mithat Frasherin . Ai e vizitoi shume here Athinen dhe
      u be nje mbrojtes i bashkimit Shqiptaro-Grek. Ne
      gazeten e tij « Selamet » (Shpetimi) e cila shtypej ne
      shqip, greqisht dhe turqisht ai shkruan se ishte shume
      i shqetesuar per te mbrojtur interesat e shqiptareve
      qe ishin sipas tij identike me ato greke(13). Ai
      shkruante se kishte nje simpati te dyanshme
      shqiptaro-greke dhe se opinioni i perbashket
      shqiptaro-grek do te ishte nje grusht i perbashket
      kunder sllaveve dhe te gjitha tendencave qe vinin ne
      rrezik dy popujt. Duke u nisur nga kjo ai firmosi ne
      22 janar te 1907 nje marreveshje te fshehte me
      kryeministrin grek George Theotokis e cila eshte
      shkruar dhe firmosur nga vete Ismail Qemali dhe
      gjithashtu nga kryeministri grek George Theotokis.
      Marreveshja ishte e meposhtmja :

      « Linja kufitare nderrmjet Shqiperise gjeografike ,
      Epirit dhe Maqedonise greke duhet te ishte nenkuptuar
      si nje linje qe fillonte nga Manastiri dhe shkonte
      drejt detit deri ne veri te Korfuzit (i cili i lihej
      gjithashtu Greqise). Linja kufitare do te vizatohej ne
      nje menyre te tille qe te ndahej nga kufij natyrore
      (malet Acrocerauniane) korrespondonin me aspirimet
      natural te te dyja paleve, duke marre parasysh se me
      kete aneksim ndaj Greqise te tokave shqiptare fshatrat
      kufitare dhe distriktet ndaheshin sipas gjuhes dhe
      ndjenjave nacionale apo kombetare. Keshtu te gjitha
      fshatrat qe flisnin shqip dhe qe donin bashkimin me
      Shqiperine i kalonin Shqiperise dhe fshatrat kufitare
      qe flisnin greqisht ose qe donin bashkimin me Greqine
      i kalonin Greqise dhe si shperblim Greqia angazhohej
      te ndihmonte ceshtjen shqiptare ne veri te Shqiperise
      kunder sllaveve dhe krijimin e nje shteti te pavarur
      shqiptar. »(14) ( Kjo linje kufitare korrespondon pak
      a shume me kufirin shqiptaro-grek te sotem duke lene
      jashte trojeve shqiptare gjithe çamerine dhe trojet
      shqiptare ne lindje te Shqiperise jashte kufirit
      shqiptar)


      Greqia e dinte permes sherbimeve te saj sekrete se
      Qemali shume shpejt do te behej kryetari i shtetit te
      pare shqiptar ndaj edhe beri gjithcka per te mbrojtur
      manovrat e tij duke e zbatuar perpikmerisht
      marreveshjen e 1907 dhe duke punuar aktivisht per
      aplikimin e saj. Gjithashtu ajo ndihmoi Ismail Qemalin
      ekonomikisht qe ky te mbronte alfabetin shqiptar me
      shkronja greke dhe vellazerine shqiptaro-greke. Greqia
      u angazhua duke bere te pamunduren per ti lehtesuar
      Qemalit skalaten e tij drejt pushtetit dhe duke e
      ndihmuar ate qe te arrinte kontakte diplomatike me
      Fuqite e medha. Por si mund te ishte Greqia e sigurt
      se Qemali do ti zbatonte marreveshjet e perbashketa ?
      Greqise i duhej nje njeri i forte i cili do te
      kontrollonte edhe ndjenjat e Qemalit dhe boten e tij
      te brendshme ne menyre qe te realizoheshin planet
      greke. Ne qershor te viti 1900 ambasadori i Frances ne
      Athine raporton se mbreti , ministria e marines, dhe
      Bashkimi shqiptar i Athines qe ishte filial i
      organizates nacionaliste O ELLENISMOS (HELENIZMI) i
      dhane Ismail Qemalit nje arvanite per nuse duke
      simbolizuar bashkimin e dy popujve shqiptaro-grek.(15)
      Ky person çeles qe ishte nusja e tij sherbente edhe si
      agjent i Greqise duke luajtur rolin e keshilltarit te
      Qemali dhe duke e nxitur ate qe te punoje aktivisht
      per bashkimin dhe afrimin e dy popujve. Ne kete menyre
      duke kontrolluar edhe ndjenjat e Qemalit Greqia
      kontrollonte nga brenda gjithe politiken shqiptare dhe
      fatin e shqiptareve. Ky eshte roli qe Arvanitet luan
      ne aneksimin e CAMERISE ndaj Greqise dhe zbatimin e
      aspiracioneve greke. Nje nga arvanitet me te shquar
      eshte gjenerali i ushtrise greke Napolon Zerva i cili
      me trupat e tij kreu gjenocidin e famshem te 1944
      ndaj çameve. Ai ishte suliot dhe pasardhes i fisit
      Zerva te Sulit te cilet i gjejme edhe 150 vjet me pare
      ne lufte kunder luanit te Janines Ali Pasha.

      ABEDIN RAKIPI
      BRUXELLES


      (1) Ibid f. 130.
      (2) Basil Kondis Greece and Albania 1908-1914 f. 23.
      (3) Stavro Skendi National awakening f. 73.
      (4) A.P. Greece nr 1 (1879) f. 201-203
      (5) Basil Kondis Greece and Albania 1908-1914 f. 24.
      (6) Turkiye arsivleri Vol. 81 (1880) f. 164.
      (7) Stavro Skendi National awakening f. 78.
      (8) Basil Kondis Greece and Albania 1908-1914 f. 24.
      (9) Olsi Jazexhi Mbi identitetin islamik te lidhjes
      se Prizrenit
      (10) Ethnike Hetaeria ishte nje organizate e fshehte
      greke qe operonte ne perandorine osmane duke shtyre
      ortodokset dhe greket qe te rruanin identitetin e tyre
      dhe i pergatiste ata per nje kryengritje te forte
      antimuslimane ne momentin e duhur.
      (11) Historia e Shqiperise f. 240
      (12) Ibid.
      (13) Basil Kondis Greece and Albania 1908-1914 f. 33
      (14) Arkivat e Ministrise se jashtme Greke dosja 1a
      nr. 4 22 janar 1907
      (15) Nathalie Clayer : Aux origines du nationalisme
      albanais










      _____________________________________________________________________________
      Envoyez avec Yahoo! Mail. Capacité de stockage illimitée pour vos emails. http://mail.yahoo.fr
    • Nje mije Engjej
      ARVANITET : GRATE E SHQIPERISE , DASHNORET E GREQISE Rreziku qe i kanoset popullit shqiptar nga afrimi me Greqine dhe kulturen arvanite dhe roli urre lidhese
      Message 2 of 4 , May 9, 2008

        ARVANITET : GRATE E SHQIPERISE , DASHNORET E GREQISE

        Rreziku qe i kanoset popullit shqiptar nga afrimi me Greqine dhe kulturen arvanite dhe roli urre lidhese i tyre.

         

        Shkruan Abedin Rakipi

        BRUXELLES

         

         

        Lidhja e Prizrenit e krijuar ne 10 qershor 1878 nder shume qellime qe kishte  dy ishin ato te rruajtjes se  integralitetit te tokave shqiptare pas traktatit te Shen Stefanit dhe pengimin e aneksimit te tokave shqiptare Serbise , Malit te Zi dhe Bullgarise, dhe fitimi i nje autonomie te shqiperise brenda perandorise osmane. Ky qellim ishte nje marreveshje e fshehte e bere mes disa kryetareve te lidhjes dhe Sulltanit e cila kishte si qellim mbrojtjen e interesave te shqiptareve dhe perandorise osmane sepse Sulltani i detyruar me lufte nga fuqite e medha te leshonte keto toka , nuk mund ti mbronte me ato ne emer te perandorise ndaj edhe opsioni i nje autonomie dhe paralelisht rruajtja e integralitetit te tokave ishte nje taktike qe mund te perdorej nga sulltani dhe  drejtuesit shqiptare te cilet  ne kete menyre donte ti detyronin  fuqite e medha qe te hiqnin dore nga copetimi i tokave shqiptare sepse ne kete menyre ata nuk demtonin me osmanet por drejtperdrejt shqiptaret. Porta e larte ndihmonte fshehtas lidhjen me para dhe arme dhe kerkoi ta bente lidhjen nje organizem politik i cili do te mbronte shqiptaret nga gllaberimi sllavo-grek ne skenen nderkombetare dhe ate vendase. Per disa vite me rralle lidhja u ndihmua nga sulltani dhe vete perandoria ndihmoi fshehtas instalimin e saj ne te gjitha trojet shqiptare. Por pas disa vitesh egzistence lidhja u infiltrua nga disa agjente nga shqiperia e jugut qe i ndryshoi rrymen dhe drejtimin asaj duke e bere ate nje instrument antiosman dhe antishqiptar e cila kishte si qellim nxitjen e nje nacionalizmi te terbuar shqiptar qe do te conte ne kryengritje te njepasnjeshme kunder perandorise. Keto kryengritje do te lehtesonin punet dhe planet e Greqise dhe sllaveve kunder osmaneve dhe paralelisht kunder shqiptareve duke marre parasysh faktin qe shqiptaret ishin pjese perberese e perandorise dhe froni european i perandorise. Lidhja  u perhap edhe ne jug te Shqiperise dhe kishte si qellim mbrojtjen e tokave shqiptare nga invazionet ilegale greke dhe rruajtjen e integralitetit te trojeve shqiptare ne jug brenda dhe nen mbrojtjen e perandorise osmane. Lidhja favorizonte dhe perkrahte fort mbajtjen e autoritetit te Sulltanit ne trojet shqiptare si garanci kunder ndarjes se trojeve tona(1). Ne 13 qershor 1878 ne diten e hapjes se kongresit te Berlinit nje memorandum iu dergua nga Shkodra ne emer te Shqiptareve shefit te delegacionit britanik Lord Beaconsfield ku nder te tjera i kerkonin edhe qe te rruhej parimi i integralitetit te perandorise Osmane dhe te tokave shqiptare brenda perandorise(2). Por fuqite e medha duke pare qe shqiptaret nen tezen e autonomise dhe kerkimit te perfaqesimit te tyre nga ata vete dhe jo Sulltani kerkonin te fshihnin bashkepunimin e ngushte te lidhjes mes tyre dhe Portes se larte dhe ne 1880 duke bere presion konstant diplomatik dhe ushtarak mbi Sulltanin e detyruan ate qe te shperndaje lidhjen. Ne jug te Shqiperise lidhja ishte gjithashtu shume aktive dhe zgjodhi Abdul Frasherin dhe Mehmet Vrionin (qe ishin deputete ne parlamentin osman)(3) si perfaqesues te lidhjes dhe  u ngarkuan me perfaqesimin e interesave shqiptare perpara qeverive te fuqive te medh. Me ane te nje memorandumi ata kerkonin ne emer te shqiptareve qe ne asnje menyre te mos i kaloheshin Greqise trojet e banuara nga shqiptaret, dhe se shqiptaret nuk donin te dilnin nga autoriteti i sulltanit dhe ngulnin kembe qe tokat shqiptare te mbeten nen tutelen osmane(4). Ne qershor 1880 Fuqite e medha morren letra dhe kerkesa memorandumesh nga gjithe Cameria dhe Shqiperia e jugut te cilat kerkonin mosaneksimin e trojeve shqiptare Greqise dhe vullnetin e shqiptareve per te mbetur nen autoritetin e Sulltanit(5). Ne 1880 paria e muslimaneve te Janines pasi takuan konsullin britanik atje i kerkuan atij qe vendi i tij te mos lejonte aneksimin e tokave shqiptare Greqise dhe i deklaruan atij se ata jane dhe do te mbeten subjekte besnike te Sulltanit dhe  do te luftojne perkrah tij kunder grekeve. Ndersa konsulli shton se  per ta kombesia shqiptare ishte baraz me supremacine muslimane(6). Abedin Dino pasha nje pronar i madh tokash nga Preveza ishte bere urra lidhese mes portes se larte dhe lidhjes dhe ne 26 korrik 1880 me nje leter derguar Fuqive te medha ai hodhi poshte propozimet e Fuqive te medha te cilat i jepnin Greqise pjesen me te madhe te Camerise duke perfshire Prevezen , Janinen , Meçoven dhe shume qytete te tjera te banuara nga shqiptaret. Porta e larte mbajti te njejtin qendrim. Per Abedin Dino pashen ishte e paimagjinueshme te leshohej Janina e cila kishte qene gjithmone kryeqyteti i Shqiperise se jugut dhe zemra e saj. Greqia duke pare se porta e larte nuk po i perkrahte ata per zbatimin e vendimeve vendosi te perdori forcen dhe marrjen e territoreve qe ju dhane asaj nga vendimi i fuqive te medha. Ndersa shqiptaret ne krahun tjeter po pergatiteshin per te ndihmuar ushtarakisht ushtrine osmane ne mbrojtjen e ketyre territoreve(7). Vazhdimi i krizes i beri greket te kuptojne se per,te arritur  qellimet e tyre ne Epir duhen te krijonin marredhenie miqesore me shqiptaret   dhe per kete gje ne 1881 filloi  krijimin e nje koalicioni greko-shqiptar por ajo nuk i arriti qellimet sepse shqiptaret nuk donin thyerjen e perandorise osmane. Kishte shume interesa te perbashketa. Nje humbje e Turqise do te thoshte nje pushtim i tokave shqiptare nga Greqia prandaj shqiptaret vazhduan te ndihmojne ne mbajtjen dhe ruajtjen e administrates osmane ne trojet shqiptare. Kjo shpjegon pse shqiptaret ndoqen strategjine e bashkimit me osmanet gjate krizes se Rumelise ne 1885 dhe gjate luftes me Greqine ne 1897 (8). Sulltani dhe kreret e lidhjes duke bashkepunuar fshehtas mbronin jo vetem interesat e tyre te perbashketa por edhe banoret muslimane te ketyre zonave te cilet masakroheshin nga ushtrite greke duke marre parasysh faktin qe lidhja shqiptare drejtohej nga nje shumice derrmuese muslimanesh dhe nje nga interesat e saj ishte edhe mbrojtja e islamit(9). Ne prill te 1897 bandat greke te Ethnike Hetaeria(10) sulmuan popullsite muslimane te Epirit dhe filluan vrasjet masive duke sulmuar edhe ushtrine osmane. Kjo organizate filloi te armatosi te krishteret shqiptare dhe greke fshehtas dhe morri nen tutelen e saj organizimin e kryengritjes duke marre parasysh faktin se ajo kontrollonte fuqishem edhe politiken e brendshme greke. Shqiptaret muslimane qe ishin shumice edhe kesaj rralle ndihmuan ushtrine osmane kunder armikut te perbashket.Sulltani gjate kesaj lufte u deklaroi shqiptareve se ne kete lufte luftohej per dy objektive te fuqishme qe jane : mbrojtja e islamit dhe e territoreve shqiptare(11). Thimi Mitko shkruan ne ato vite : Shqiperia eshte me Turqine dhe kunder grekeve dhe vetem nje pjese e te krishtereve e kane zemren e tyre me Greqine(12). Bashkepunimi Shqiptaro-Turk e beri Greqine qe te leshonte keto territore duke e bere ate te largohet me bisht nder shale. Greqia po ndergjegjesohej gjithmone e me shume se duhej te bente gjithcka per ti bere shqiptaret ne anen e saj sepse persa shqiptaret i ishin besnike Sulltanit ajo sdo te arrinte kurre te realizonte qellimet e saj. Por joshja e shqiptareve muslimane ishte nje detyre mese e veshtire per ta kur marrim parasysh faktin qe permend Dora D’Istria kur ajo thote : "Për fat të keq, asnjë pjesë e Shqipërisë nuk ka vuajtur aq sa Çamëria nga fanatizmi mysliman dhe ky është një konstatim mëse i drejtë, i cili herë pas here në momente kritike ka nxjerrë krye dhe është bërë pengesë serioze në progres, siç ishte rasti në mbrojtjen e alfabetit latin e shkollës shqipe". Kjo deshmi tregon se çamet ishin muslimane te zellshem dhe e donin shume islamin ndaj ata s’mund te bashkepunonin  me armiqte e islamit dhe te Shqiperise ndaj u bashkuan me Turqit kunder Grekeve. Por gjithashtu çamet nuk e kishin harruar pjesemarrjen e disa kapedaneve çame ne revolucionin grek te 1821 kunder osmaneve si Jaho Demi nga Filati dhe Sali Cami nga rrethinat e Gumenices dhe tradhetine qe greket i bene atyre. Kollokotroni i bindi disa lidera çame qe te bashkoheshin ne ate kohe me forcat greke ndaj per kete ata u ftuan ne Peloponez qe te firmosnin nje aleance te fshehte shqiptaro-greke. Delegacioni shqiptar drejtohej nga Tahir Abazi dhe 1500 trupat shqiptare muslimane qe duhet ti bashkoheshin grekeve drejtoheshin nga Prronjo dhe Capari. Gjate rruges Tahir Abazi, i revoltuar nga djegia e fshatrave, prishja e xhamive dhe e teqeve, si dhe i keqtrajtimeve të myslimanëve shqiptare, hoqi dorë nga vazhdimi i udhëtimit drejt Peloponezit dhe u kthye në Artë. Aty ai u bëri të njohur bejlerëve çamë dhe drejtuesve të tjerë shqiptarë të Shqipërisë së Poshtme, veprimet e dhunshme që kishin ndërmarrë kryengritësit grekë ndaj familjeve myslimane dhe institucioneve të kulteve fetare myslimane. Ky lajm i kobshëm, mjaftoi që krerët shqiptarë të hiqnin menjëherë dorë nga aleanca me kryengritjen greke e të bashkoheshin me Hrushit Pashën qe ishte asokohe komandanti i ushtrise osmane, (K.Biri, "Arvanites oi dories tou neotorou elenizmou", Athinë, 1961., f.346).

        Keto ishin pra dy nga arsyet e ndryshme qe çamet kishin per te mos ti zene me bese grekeve qe urrenin islamin dhe e luftonin ate.Greket e kishin mese te veshtire qe te ribindnin çamet muslimane qe te bashkoheshin me ta ndaj atyre i duhej nje urre e forte lidhese qe do ti afronte çamet me ta ashtu sic e beri Kollokotroni gati 70 vjet me pare me bejleret çame. Per kete njerezit me te pershtatshem ishin arvanitasit , ndaj Greqia ne 1899 krijoi nje organizate shqiptaro-greke qe do te quhej « Bashkimi Shqiptar i Athines » e cila perbehej  nga arvanitas dhe suliote dhe kishte si qellim thirrjen e shqiptareve per bashkim me Greqine dhe vellazerimin shqiptaro-grek duke dhene si shembull mburres dhe konkret shkrirjen e arvanitasve mes grekeve gje e cila nenkuptonte nje bashkim te popujve duke u bazuar te idete se shqiptaret dhe greket jane vellezer gjaku, kane pasur te njejten fe ne te kaluaren dhe kane nje gjuhe te lashte te njejte dhe nje gjuhe shume te perafert. Kjo organizate ngulte kembe se megjithe diferencat fetare qe osmanet i kishin imponuar shqiptareve ata ishin pasardhesit e Bizantineve dhe duhet te ishin krenar per kete dhe duhet te ribashkoheshin pa dallim feje dhe te harrojne se kush eshte musliman dhe kush kaur por te bashkohen ne nje patriotizem shqiptar dhe te  bashkepunojne me Greqine kunder osmaneve. Fraza moto e kesaj organizate ishte : « Greqia pa Shqiperine eshte gjysem dhe Shqiperia pa Greqine eshte gjysem. ». Ne ato vite me qindra artikuj dhe libra u botuan anembane Greqise dhe u shperndane ne gjithe Epirin. Keto artikuj inkurajonin dhe mburrnin duetin Shqiptaro-Grek duke i shtytur shqiptaret te bashkohen me Greqine kunder osmaneve. Ata libra  te dehnin me shkrimet qe permbanin urrejtje dhe nxitje urrejtjeje kunder osmaneve duke i premtuar shqiptareve se bashkimi me Greqine do ti sillte atyre krenarine Bizantine dhe do te kishin nje mbreteri te forte Shqiptaro-Greke qe do ti bente balle jo vetem osmaneve, por edhe Austriakeve, Serbeve , Bullgareve , dhe Maqedoneve. Megjithese punen e palodhshme te arvaniteve te cilet korruptuan edhe disa bejlere çame , greket nuk arriten ta mashtrojne popullin musliman çam ,i cili nuk donte bashkim me Greqine por autonomi brenda perandorise osmane dhe nen mbikqyrjen e Sulltanit. Çamet te nervozuar nga nderhyrjet greke dhe politikat e tyre te cilat ne siperfaqe ndermjet arvaniteve kerkonin bashkim dhe vellazeri, por qe ne  te vertete kishin qellime te erreta antishqiptare ne 1906 krijuan guerrilian shqiptare antigreke e cila filloi aksionet kunder bandave kriminale greko-arvanite te cilet benin masakra naten neper fshatrat muslimane , dhe gjithashtu kunder propagandes se organizates se drejtuar nga arvanitet e Athines qe quhej Bashkimi Shqiptar i Athines. Shume figura arvanite te rene ne revolucionin grek dhe shume arvanite qe kishin bere karriere permes grekeve u paraqiten nga Bashkimi Shqiptar si nderi dhe krenaria e kombit duke i shtyre muslimanet qe ti konsiderojne ata si burra te medhenj te kombit dhe si trashegimi kulturore. Kjo nenkuptonte qe duke ndjekur rrugen e njerezve te medhenj te kombit qe ishin arvanitet duhej ndjekur shembulli i tyre, pra bashkimi me Greqine dhe shkrirja e dy popujve ne nje te vetem. Por guerrilia shqiptare duke punuar intensivisht i shkaterroi qarqet greko-arvanite te asokohe dhe i dha nje sinjal te forte Greqise duke i bere asaj te ditur se ata vella kishin Sulltanin. Greket te tronditur nga kjo e kuptuan se teza arvanite nuk po funksiononte me muslimanet ndaj duhej afruar se sben fshehtas nje lider i forte dhe me influence nder shqiptare dhe per kete vendosi te afroje Ismail Qemalin. Ai ishte njeriu perfekt dhe kishte shume influence ne rajon, ishte diplomat ne administraten osmane dhe ishte musliman. Ky njeri do te ishte çelesi i zbutjes dhe afrimit te shqiptareve. Ismaili i cili kishte lindur ne Vlore ne 1844 ishte nje nga zedhenesit me te medhenj te ceshtjes shqiptare. Ai kishte lindur ne nje familje   te madhe dhe me influence ne Vlore dhe  ne Shqiperine e jugut dhe kishte kulture greke sepse kishte mbaruar gjimnazin grek Zosimea ne Janine. Ai kishte lidhje ne ngushta me Mithat Frasherin . Ai e vizitoi shume here Athinen dhe u be nje mbrojtes i bashkimit Shqiptaro-Grek. Ne gazeten e tij « Selamet » (Shpetimi) e cila shtypej ne shqip, greqisht dhe turqisht ai shkruan se ishte shume i shqetesuar per te mbrojtur interesat e shqiptareve qe ishin sipas tij identike me ato greke(13). Ai shkruante se kishte nje simpati te dyanshme shqiptaro-greke dhe se opinioni i perbashket shqiptaro-grek do te ishte nje grusht i perbashket kunder sllaveve dhe te gjitha tendencave qe vinin ne rrezik dy popujt. Duke u nisur nga kjo ai firmosi ne 22 janar te 1907 nje marreveshje te fshehte me kryeministrin grek George Theotokis  e cila eshte shkruar dhe firmosur nga vete Ismail Qemali dhe gjithashtu nga kryeministri grek George Theotokis. Marreveshja ishte e meposhtmja : 

         

        « Linja kufitare nderrmjet Shqiperise gjeografike , Epirit dhe Maqedonise greke duhet te ishte nenkuptuar si nje linje qe fillonte nga Manastiri dhe shkonte drejt detit deri ne veri te Korfuzit (i cili i lihej gjithashtu Greqise). Linja kufitare do te vizatohej ne nje menyre te tille qe te ndahej nga kufij natyrore (malet Acrocerauniane) korrespondonin me aspirimet natural te te dyja paleve, duke marre parasysh se me kete aneksim ndaj Greqise te tokave shqiptare fshatrat kufitare dhe distriktet ndaheshin sipas gjuhes dhe ndjenjave nacionale apo kombetare. Keshtu te gjitha fshatrat qe flisnin shqip dhe qe donin bashkimin me Shqiperine i kalonin Shqiperise dhe fshatrat kufitare qe flisnin greqisht ose qe donin bashkimin me Greqine i kalonin Greqise dhe si shperblim Greqia angazhohej te ndihmonte ceshtjen shqiptare ne veri te Shqiperise kunder sllaveve dhe krijimin e nje shteti te pavarur shqiptar. »(14) ( Kjo linje kufitare korrespondon pak a shume me kufirin shqiptaro-grek te sotem duke lene jashte trojeve shqiptare gjithe çamerine dhe trojet shqiptare ne lindje te Shqiperise jashte kufirit shqiptar)

         

         

        Greqia e dinte permes sherbimeve te saj sekrete se Qemali  shume shpejt do te behej kryetari i shtetit te pare shqiptar ndaj edhe beri gjithcka per te mbrojtur manovrat e tij duke e zbatuar perpikmerisht marreveshjen e 1907  dhe duke punuar aktivisht per aplikimin e saj. Gjithashtu ajo ndihmoi Ismail Qemalin ekonomikisht qe ky te mbronte alfabetin shqiptar me shkronja greke dhe vellazerine shqiptaro-greke. Greqia u angazhua duke bere te pamunduren per ti lehtesuar Qemalit skalaten e tij drejt pushtetit dhe duke e ndihmuar ate qe te arrinte kontakte diplomatike me Fuqite e medha. Por si mund te ishte Greqia e sigurt se Qemali do ti zbatonte marreveshjet e perbashketa ? Greqise i duhej nje njeri i forte i cili do te kontrollonte edhe ndjenjat e Qemalit dhe boten e tij te brendshme ne menyre qe te realizoheshin planet greke. Ne qershor te viti 1900 ambasadori i Frances ne Athine raporton se mbreti , ministria e marines, dhe Bashkimi shqiptar i Athines qe ishte filial i organizates nacionaliste O ELLENISMOS (HELENIZMI) i dhane Ismail Qemalit nje arvanite per nuse duke simbolizuar bashkimin e dy popujve shqiptaro-grek.(15)

        Ky person çeles qe ishte nusja e tij sherbente edhe si agjent i Greqise duke luajtur rolin e keshilltarit te Qemali dhe duke e nxitur ate qe te punoje aktivisht per bashkimin dhe afrimin e dy popujve. Ne kete menyre duke kontrolluar edhe ndjenjat e Qemalit Greqia kontrollonte nga brenda gjithe politiken shqiptare dhe fatin e shqiptareve. Ky eshte roli qe Arvanitet luan ne aneksimin e CAMERISE ndaj Greqise dhe zbatimin e aspiracioneve greke. Nje nga arvanitet me te shquar eshte gjenerali i ushtrise greke Napolon Zerva i cili me trupat e tij kreu gjenocidin e famshem  te 1944 ndaj çameve. Ai ishte suliot dhe pasardhes i fisit Zerva te Sulit te cilet i gjejme edhe 150 vjet me pare ne lufte kunder luanit te Janines Ali Pasha.

         

        ABEDIN RAKIPI

        BRUXELLES

         

         

        (1)   Ibid f. 130.

        (2)   Basil Kondis Greece and Albania 1908-1914 f. 23.

        (3)   Stavro Skendi National awakening f.  73.

        (4)   A.P. Greece nr 1 (1879) f. 201-203

        (5)   Basil Kondis Greece and Albania 1908-1914 f. 24.

        (6)    Turkiye arsivleri Vol. 81 (1880) f. 164..

        (7)   Stavro Skendi National awakening f.  78.

        (8)   Basil Kondis Greece and Albania 1908-1914 f. 24.

        (9)   Olsi Jazexhi  Mbi identitetin islamik te lidhjes se Prizrenit

        (10)                    Ethnike Hetaeria ishte nje organizate e fshehte greke qe operonte ne perandorine osmane duke shtyre ortodokset dhe greket qe te rruanin identitetin e tyre dhe i pergatiste ata per nje kryengritje te forte antimuslimane ne momentin e duhur.

        (11)                    Historia e Shqiperise f. 240

        (12)                    Ibid.

        (13)                    Basil Kondis Greece and Albania 1908-1914 f. 33

        (14)                    Arkivat e Ministrise se jashtme Greke dosja 1a nr. 4 22 janar 1907

        (15)                    Nathalie Clayer : Aux origines du nationalisme albanais

         

         

         

         

         

         

         


        __________________________________________________
        Do You Yahoo!?
        En finir avec le spam? Yahoo! Mail vous offre la meilleure protection possible contre les messages non sollicités
        http://mail.yahoo.fr Yahoo! Mail
      • ABEDIN RAKIPI
        ARVANITET : GRATE E SHQIPERISE , DASHNORET E GREQISE
        Message 3 of 4 , Nov 27, 2008

          ARVANITET : GRATE E SHQIPERISE , DASHNORET E GREQISE



          ARVANITET : GRATE E SHQIPERISE , DASHNORET E GREQISE

          Shkruan Abedin Rakipi


          Rreziku qe i kanoset popullit shqiptar nga afrimi meGreqine dhe kulturen arvanite dhe roli urre lidhese ityre.


          Lidhja e Prizrenit e krijuar ne 10 qershor 1878 ndershume qellime qe kishte dy ishin ato te rruajtjes se integralitetit te tokave shqiptare pas traktatit teShen Stefanit dhe pengimin e aneksimit te tokaveshqiptare Serbise , Malit te Zi dhe Bullgarise, dhefitimi i nje autonomie te shqiperise brendaperandorise osmane. Ky qellim ishte nje marreveshje efshehte e bere mes disa kryetareve te lidhjes dheSulltanit e cila kishte si qellim mbrojtjen einteresave te shqiptareve dhe perandorise osmane sepseSulltani i detyruar me lufte nga fuqite e medha teleshonte keto toka , nuk mund ti mbronte me ato neemer te perandorise ndaj edhe opsioni i nje autonomiedhe paralelisht rruajtja e integralitetit te tokaveishte nje taktike qe mund te perdorej nga sulltani dhedrejtuesit shqiptare te cilet ne kete menyre donteti detyronin fuqite e medha qe te hiqnin dore ngacopetimi i tokave shqiptare sepse ne kete menyre atanuk demtonin me osmanet por drejtperdrejt shqiptaret.Porta e larte ndihmonte fshehtas lidhjen me para dhearme dhe kerkoi ta bente lidhjen nje organizem politiki cili do te mbronte shqiptaret nga gllaberimisllavo-grek ne skenen nderkombetare dhe ate vendase.Per disa vite me rralle lidhja u ndihmua nga sulltanidhe vete perandoria ndihmoi fshehtas instalimin e sajne te gjitha trojet shqiptare. Por pas disa viteshegzistence lidhja u infiltrua nga disa agjente ngashqiperia e jugut qe i ndryshoi rrymen dhe drejtiminasaj duke e bere ate nje instrument antiosman dheantishqiptar e cila kishte si qellim nxitjen e njenacionalizmi te terbuar shqiptar qe do te conte nekryengritje te njepasnjeshme kunder perandorise. Ketokryengritje do te lehtesonin punet dhe planet eGreqise dhe sllaveve kunder osmaneve dhe paralelishtkunder shqiptareve duke marre parasysh faktin qeshqiptaret ishin pjese perberese e perandorise dhefroni european i perandorise. Lidhja u perhap edhe nejug te Shqiperise dhe kishte si qellim mbrojtjen etokave shqiptare nga invazionet ilegale greke dherruajtjen e integralitetit te trojeve shqiptare ne jugbrenda dhe nen mbrojtjen e perandorise osmane. Lidhjafavorizonte dhe perkrahte fort mbajtjen e autoritetitte Sulltanit ne trojet shqiptare si garanci kunderndarjes se trojeve tona(1). Ne 13 qershor 1878 nediten e hapjes se kongresit te Berlinit nje memorandumiu dergua nga Shkodra ne emer te Shqiptareve shefit tedelegacionit britanik Lord Beaconsfield ku nder tetjera i kerkonin edhe qe te rruhej parimi iintegralitetit te perandorise Osmane dhe te tokaveshqiptare brenda perandorise( 2). Por fuqite e medhaduke pare qe shqiptaret nen tezen e autonomise dhekerkimit te perfaqesimit te tyre nga ata vete dhe joSulltani kerkonin te fshihnin bashkepunimin e ngushtete lidhjes mes tyre dhe Portes se larte dhe ne 1880duke bere presion konstant diplomatik dhe ushtarak mbiSulltanin e detyruan ate qe te shperndaje lidhjen. Nejug te Shqiperise lidhja ishte gjithashtu shume aktivedhe zgjodhi Abdul Frasherin dhe Mehmet Vrionin (qeishin deputete ne parlamentin osman)(3) si perfaqesueste lidhjes dhe u ngarkuan me perfaqesimin einteresave shqiptare perpara qeverive te fuqive temedh. Me ane te nje memorandumi ata kerkonin ne emerte shqiptareve qe ne asnje menyre te mos i kaloheshinGreqise trojet e banuara nga shqiptaret, dhe seshqiptaret nuk donin te dilnin nga autoriteti isulltanit dhe ngulnin kembe qe tokat shqiptare tembeten nen tutelen osmane(4). Ne qershor 1880 Fuqite emedha morren letra dhe kerkesa memorandumesh ngagjithe Cameria dhe Shqiperia e jugut te cilat kerkoninmosaneksimin e trojeve shqiptare Greqise dhe vullnetine shqiptareve per te mbetur nen autoritetin eSulltanit(5) . Ne 1880 paria e muslimaneve te Janinespasi takuan konsullin britanik atje i kerkuan atij qevendi i tij te mos lejonte aneksimin e tokaveshqiptare Greqise dhe i deklaruan atij se ata jane dhedo te mbeten subjekte besnike te Sulltanit dhe do teluftojne perkrah tij kunder grekeve. Ndersa konsullishton se per ta kombesia shqiptare ishte baraz mesupremacine muslimane(6) . Abedin Dino pasha nje pronari madh tokash nga Preveza ishte bere urra lidhese mesportes se larte dhe lidhjes dhe ne 26 korrik 1880 menje leter derguar Fuqive te medha ai hodhi poshtepropozimet e Fuqive te medha te cilat i jepnin Greqisepjesen me te madhe te Camerise duke perfshire Prevezen, Janinen , Meçoven dhe shume qytete te tjera tebanuara nga shqiptaret. Porta e larte mbajti tenjejtin qendrim. Per Abedin Dino pashen ishte epaimagjinueshme te leshohej Janina e cila kishte qenegjithmone kryeqyteti i Shqiperise se jugut dhe zemra esaj. Greqia duke pare se porta e larte nuk po iperkrahte ata per zbatimin e vendimeve vendosi teperdori forcen dhe marrjen e territoreve qe ju dhaneasaj nga vendimi i fuqive te medha. Ndersa shqiptaretne krahun tjeter po pergatiteshin per te ndihmuarushtarakisht ushtrine osmane ne mbrojtjen e ketyreterritoreve( 7). Vazhdimi i krizes i beri greket tekuptojne se per,te arritur qellimet e tyre ne Epirduhen te krijonin marredhenie miqesore me shqiptaret dhe per kete gje ne 1881 filloi krijimin e njekoalicioni greko-shqiptar por ajo nuk i arritiqellimet sepse shqiptaret nuk donin thyerjen eperandorise osmane. Kishte shume interesa teperbashketa. Nje humbje e Turqise do te thoshte njepushtim i tokave shqiptare nga Greqia prandajshqiptaret vazhduan te ndihmojne ne mbajtjen dheruajtjen e administrates osmane ne trojet shqiptare.Kjo shpjegon pse shqiptaret ndoqen strategjine ebashkimit me osmanet gjate krizes se Rumelise ne 1885dhe gjate luftes me Greqine ne 1897 (8). Sulltani dhekreret e lidhjes duke bashkepunuar fshehtas mbronin jovetem interesat e tyre te perbashketa por edhe banoretmuslimane te ketyre zonave te cilet masakroheshin ngaushtrite greke duke marre parasysh faktin qe lidhjashqiptare drejtohej nga nje shumice derrmuesemuslimanesh dhe nje nga interesat e saj ishte edhembrojtja e islamit(9). Ne prill te 1897 bandat grekete Ethnike Hetaeria(10) sulmuan popullsite muslimanete Epirit dhe filluan vrasjet masive duke sulmuar edheushtrine osmane. Kjo organizate filloi te armatosi tekrishteret shqiptare dhe greke fshehtas dhe morri nentutelen e saj organizimin e kryengritjes duke marreparasysh faktin se ajo kontrollonte fuqishem edhepolitiken e brendshme greke. Shqiptaret muslimane qeishin shumice edhe kesaj rralle ndihmuan ushtrineosmane kunder armikut te perbashket.Sulltani gjatekesaj lufte u deklaroi shqiptareve se ne kete lufteluftohej per dy objektive te fuqishme qe jane :mbrojtja e islamit dhe e territoreve shqiptare(11) .Thimi Mitko shkruan ne ato vite : Shqiperia eshte meTurqine dhe kunder grekeve dhe vetem nje pjese e tekrishtereve e kane zemren e tyre me Greqine(12).Bashkepunimi Shqiptaro-Turk e beri Greqine qe teleshonte keto territore duke e bere ate te largohet mebisht nder shale. Greqia po ndergjegjesohej gjithmonee me shume se duhej te bente gjithcka per ti bereshqiptaret ne anen e saj sepse persa shqiptaret iishin besnike Sulltanit ajo sdo te arrinte kurre terealizonte qellimet e saj. Por joshja e shqiptarevemuslimane ishte nje detyre mese e veshtire per ta kurmarrim parasysh faktin qe permend Dora D'Istria kurajo thote : "Për fat të keq, asnjë pjesë e Shqipërisënuk ka vuajtur aq sa Çamëria nga fanatizmi myslimandhe ky është një konstatim mëse i drejtë, i cili herëpas here në momente kritike ka nxjerrë krye dhe ështëbërë pengesë serioze në progres, siç ishte rasti nëmbrojtjen e alfabetit latin e shkollës shqipe". Kjodeshmi tregon se çamet ishin muslimane te zellshem dhee donin shume islamin ndaj ata s'mund te bashkepunoninme armiqte e islamit dhe te Shqiperise ndaj ubashkuan me Turqit kunder Grekeve. Por gjithashtuçamet nuk e kishin harruar pjesemarrjen e disakapedaneve çame ne revolucionin grek te 1821 kunderosmaneve si Jaho Demi nga Filati dhe Sali Cami ngarrethinat e Gumenices dhe tradhetine qe greket i beneatyre. Kollokotroni i bindi disa lidera çame qe tebashkoheshin ne ate kohe me forcat greke ndaj per keteata u ftuan ne Peloponez qe te firmosnin nje aleancete fshehte shqiptaro-greke. Delegacioni shqiptardrejtohej nga Tahir Abazi dhe 1500 trupat shqiptaremuslimane qe duhet ti bashkoheshin grekevedrejtoheshin nga Prronjo dhe Capari. Gjate rrugesTahir Abazi, i revoltuar nga djegia e fshatrave,prishja e xhamive dhe e teqeve, si dhe i keqtrajtimevetë myslimanëve shqiptare, hoqi dorë nga vazhdimi iudhëtimit drejt Peloponezit dhe u kthye në Artë. Atyai u bëri të njohur bejlerëve çamë dhe drejtuesve tëtjerë shqiptarë të Shqipërisë së Poshtme, veprimet edhunshme që kishin ndërmarrë kryengritësit grekë ndajfamiljeve myslimane dhe institucioneve të kultevefetare myslimane. Ky lajm i kobshëm, mjaftoi që krerëtshqiptarë të hiqnin menjëherë dorë nga aleanca mekryengritjen greke e të bashkoheshin me Hrushit Pashënqe ishte asokohe komandanti i ushtrise osmane,(K.Biri, "Arvanites oi dories tou neotorou elenizmou",Athinë, 1961., f.346). Keto ishin pra dy nga arsyet e ndryshme qe çametkishin per te mos ti zene me bese grekeve qe urreninislamin dhe e luftonin ate.Greket e kishin mese teveshtire qe te ribindnin çamet muslimane qe tebashkoheshin me ta ndaj atyre i duhej nje urre e fortelidhese qe do ti afronte çamet me ta ashtu sic e beriKollokotroni gati 70 vjet me pare me bejleret çame.Per kete njerezit me te pershtatshem ishin arvanitasit, ndaj Greqia ne 1899 krijoi nje organizateshqiptaro-greke qe do te quhej « Bashkimi Shqiptar iAthines » e cila perbehej nga arvanitas dhe suliotedhe kishte si qellim thirrjen e shqiptareve perbashkim me Greqine dhe vellazerimin shqiptaro-grekduke dhene si shembull mburres dhe konkret shkrirjen earvanitasve mes grekeve gje e cila nenkuptonte njebashkim te popujve duke u bazuar te idete seshqiptaret dhe greket jane vellezer gjaku, kane pasurte njejten fe ne te kaluaren dhe kane nje gjuhe telashte te njejte dhe nje gjuhe shume te perafert. Kjoorganizate ngulte kembe se megjithe diferencat fetareqe osmanet i kishin imponuar shqiptareve ata ishinpasardhesit e Bizantineve dhe duhet te ishin krenarper kete dhe duhet te ribashkoheshin pa dallim fejedhe te harrojne se kush eshte musliman dhe kush kaurpor te bashkohen ne nje patriotizem shqiptar dhe te bashkepunojne me Greqine kunder osmaneve. Fraza moto ekesaj organizate ishte : « Greqia pa Shqiperine eshtegjysem dhe Shqiperia pa Greqine eshte gjysem. ». Neato vite me qindra artikuj dhe libra u botuan anembaneGreqise dhe u shperndane ne gjithe Epirin. Ketoartikuj inkurajonin dhe mburrnin duetin Shqiptaro-Grekduke i shtytur shqiptaret te bashkohen me Greqinekunder osmaneve. Ata libra te dehnin me shkrimet qepermbanin urrejtje dhe nxitje urrejtjeje kunderosmaneve duke i premtuar shqiptareve se bashkimi meGreqine do ti sillte atyre krenarine Bizantine dhe dote kishin nje mbreteri te forte Shqiptaro-Greke qe doti bente balle jo vetem osmaneve, por edheAustriakeve, Serbeve , Bullgareve , dhe Maqedoneve.Megjithese punen e palodhshme te arvaniteve te ciletkorruptuan edhe disa bejlere çame , greket nuk arritenta mashtrojne popullin musliman çam ,i cili nuk dontebashkim me Greqine por autonomi brenda perandoriseosmane dhe nen mbikqyrjen e Sulltanit. Çamet tenervozuar nga nderhyrjet greke dhe politikat e tyre tecilat ne siperfaqe ndermjet arvaniteve kerkoninbashkim dhe vellazeri, por qe ne te vertete kishinqellime te erreta antishqiptare ne 1906 krijuanguerrilian shqiptare antigreke e cila filloi aksionetkunder bandave kriminale greko-arvanite te cilet beninmasakra naten neper fshatrat muslimane , dhegjithashtu kunder propagandes se organizates sedrejtuar nga arvanitet e Athines qe quhej BashkimiShqiptar i Athines. Shume figura arvanite te rene nerevolucionin grek dhe shume arvanite qe kishin berekarriere permes grekeve u paraqiten nga BashkimiShqiptar si nderi dhe krenaria e kombit duke i shtyremuslimanet qe ti konsiderojne ata si burra te medhenjte kombit dhe si trashegimi kulturore. Kjo nenkuptonteqe duke ndjekur rrugen e njerezve te medhenj te kombitqe ishin arvanitet duhej ndjekur shembulli i tyre, prabashkimi me Greqine dhe shkrirja e dy popujve ne njete vetem. Por guerrilia shqiptare duke punuarintensivisht i shkaterroi qarqet greko-arvanite teasokohe dhe i dha nje sinjal te forte Greqise duke ibere asaj te ditur se ata vella kishin Sulltanin.Greket te tronditur nga kjo e kuptuan se teza arvanitenuk po funksiononte me muslimanet ndaj duhej afruar sesben fshehtas nje lider i forte dhe me influence ndershqiptare dhe per kete vendosi te afroje IsmailQemalin. Ai ishte njeriu perfekt dhe kishte shumeinfluence ne rajon, ishte diplomat ne administratenosmane dhe ishte musliman. Ky njeri do te ishte çelesii zbutjes dhe afrimit te shqiptareve. Ismaili i cilikishte lindur ne Vlore ne 1844 ishte nje ngazedhenesit me te medhenj te ceshtjes shqiptare. Aikishte lindur ne nje familje te madhe dhe meinfluence ne Vlore dhe ne Shqiperine e jugut dhekishte kulture greke sepse kishte mbaruar gjimnazingrek Zosimea ne Janine. Ai kishte lidhje ne ngushta meMithat Frasherin . Ai e vizitoi shume here Athinen dheu be nje mbrojtes i bashkimit Shqiptaro-Grek. Negazeten e tij « Selamet » (Shpetimi) e cila shtypej neshqip, greqisht dhe turqisht ai shkruan se ishte shumei shqetesuar per te mbrojtur interesat e shqiptareveqe ishin sipas tij identike me ato greke(13). Aishkruante se kishte nje simpati te dyanshmeshqiptaro-greke dhe se opinioni i perbashketshqiptaro-grek do te ishte nje grusht i perbashketkunder sllaveve dhe te gjitha tendencave qe vinin nerrezik dy popujt. Duke u nisur nga kjo ai firmosi ne22 janar te 1907 nje marreveshje te fshehte mekryeministrin grek George Theotokis e cila eshteshkruar dhe firmosur nga vete Ismail Qemali dhegjithashtu nga kryeministri grek George Theotokis.Marreveshja ishte e meposhtmja : « Linja kufitare nderrmjet Shqiperise gjeografike ,Epirit dhe Maqedonise greke duhet te ishte nenkuptuarsi nje linje qe fillonte nga Manastiri dhe shkontedrejt detit deri ne veri te Korfuzit (i cili i lihejgjithashtu Greqise). Linja kufitare do te vizatohej nenje menyre te tille qe te ndahej nga kufij natyrore(malet Acrocerauniane) korrespondonin me aspirimetnatural te te dyja paleve, duke marre parasysh se mekete aneksim ndaj Greqise te tokave shqiptare fshatratkufitare dhe distriktet ndaheshin sipas gjuhes dhendjenjave nacionale apo kombetare. Keshtu te gjithafshatrat qe flisnin shqip dhe qe donin bashkimin meShqiperine i kalonin Shqiperise dhe fshatrat kufitareqe flisnin greqisht ose qe donin bashkimin me Greqinei kalonin Greqise dhe si shperblim Greqia angazhohejte ndihmonte ceshtjen shqiptare ne veri te Shqiperisekunder sllaveve dhe krijimin e nje shteti te pavarurshqiptar. »(14) ( Kjo linje kufitare korrespondon paka shume me kufirin shqiptaro-grek te sotem duke lenejashte trojeve shqiptare gjithe çamerine dhe trojetshqiptare ne lindje te Shqiperise jashte kufiritshqiptar)Greqia e dinte permes sherbimeve te saj sekrete seQemali shume shpejt do te behej kryetari i shtetit tepare shqiptar ndaj edhe beri gjithcka per te mbrojturmanovrat e tij duke e zbatuar perpikmerishtmarreveshjen e 1907 dhe duke punuar aktivisht peraplikimin e saj. Gjithashtu ajo ndihmoi Ismail Qemalinekonomikisht qe ky te mbronte alfabetin shqiptar meshkronja greke dhe vellazerine shqiptaro-greke. Greqiau angazhua duke bere te pamunduren per ti lehtesuarQemalit skalaten e tij drejt pushtetit dhe duke endihmuar ate qe te arrinte kontakte diplomatike meFuqite e medha. Por si mund te ishte Greqia e sigurtse Qemali do ti zbatonte marreveshjet e perbashketa ?Greqise i duhej nje njeri i forte i cili do tekontrollonte edhe ndjenjat e Qemalit dhe boten e tijte brendshme ne menyre qe te realizoheshin planetgreke. Ne qershor te viti 1900 ambasadori i Frances neAthine raporton se mbreti , ministria e marines, dheBashkimi shqiptar i Athines qe ishte filial iorganizates nacionaliste O ELLENISMOS (HELENIZMI) idhane Ismail Qemalit nje arvanite per nuse dukesimbolizuar bashkimin e dy popujve shqiptaro-grek. (15)Ky person çeles qe ishte nusja e tij sherbente edhe siagjent i Greqise duke luajtur rolin e keshilltarit teQemali dhe duke e nxitur ate qe te punoje aktivishtper bashkimin dhe afrimin e dy popujve. Ne kete menyreduke kontrolluar edhe ndjenjat e Qemalit Greqiakontrollonte nga brenda gjithe politiken shqiptare dhefatin e shqiptareve. Ky eshte roli qe Arvanitet luanne aneksimin e CAMERISE ndaj Greqise dhe zbatimin easpiracioneve greke. Nje nga arvanitet me te shquareshte gjenerali i ushtrise greke Napolon Zerva i cilime trupat e tij kreu gjenocidin e famshem te 1944ndaj çameve. Ai ishte suliot dhe pasardhes i fisitZerva te Sulit te cilet i gjejme edhe 150 vjet me parene lufte kunder luanit te Janines Ali Pasha.


          ABEDIN RAKIPIBRUXELLES


          (1) Ibid f. 130.

          (2) Basil Kondis Greece and Albania 1908-1914 f. 23.

          (3) Stavro Skendi National awakening f. 73.

          (4) A.P. Greece nr 1 (1879) f. 201-203

          (5) Basil Kondis Greece and Albania 1908-1914 f. 24.

          (6) Turkiye arsivleri Vol. 81 (1880) f. 164.

          (7) Stavro Skendi National awakening f. 78.

          (8) Basil Kondis Greece and Albania 1908-1914 f. 24.

          (9) Olsi Jazexhi Mbi identitetin islamik te lidhjesse Prizrenit

          (10) Ethnike Hetaeria ishte nje organizate e fshehtegreke qe operonte ne perandorine osmane duke shtyreortodokset dhe greket qe te rruanin identitetin e tyredhe i pergatiste ata per nje kryengritje te forteantimuslimane ne momentin e duhur.

          (11) Historia e Shqiperise f. 240

          (12) Ibid.

          (13) Basil Kondis Greece and Albania 1908-1914 f. 33

          (14) Arkivat e Ministrise se jashtme Greke dosja 1anr. 4 22 janar 1907

          (15) Nathalie Clayer : Aux origines du nationalisme albanais
        • albertino rakipi
          ARVANITET : GRATE E SHQIPERISE , DASHNORET E GREQISE Rreziku qe i kanoset popullit shqiptar nga afrimi me Greqine dhe kulturen arvanite dhe roli urre lidhese i
          Message 4 of 4 , Sep 7, 2009
            ARVANITET : GRATE E SHQIPERISE , DASHNORET E GREQISE


            Rreziku qe i kanoset popullit shqiptar nga afrimi me
            Greqine dhe kulturen arvanite dhe roli urre lidhese i
            tyre.

            Shkruan Abedin Rakipi
            BRUXELLES


            Lidhja e Prizrenit e krijuar ne 10 qershor 1878 nder
            shume qellime qe kishte dy ishin ato te rruajtjes se
            integralitetit te tokave shqiptare pas traktatit te
            Shen Stefanit dhe pengimin e aneksimit te tokave
            shqiptare Serbise , Malit te Zi dhe Bullgarise, dhe
            fitimi i nje autonomie te shqiperise brenda
            perandorise osmane. Ky qellim ishte nje marreveshje e
            fshehte e bere mes disa kryetareve te lidhjes dhe
            Sulltanit e cila kishte si qellim mbrojtjen e
            interesave te shqiptareve dhe perandorise osmane sepse
            Sulltani i detyruar me lufte nga fuqite e medha te
            leshonte keto toka , nuk mund ti mbronte me ato ne
            emer te perandorise ndaj edhe opsioni i nje autonomie
            dhe paralelisht rruajtja e integralitetit te tokave
            ishte nje taktike qe mund te perdorej nga sulltani dhe
            drejtuesit shqiptare te cilet ne kete menyre donte
            ti detyronin fuqite e medha qe te hiqnin dore nga
            copetimi i tokave shqiptare sepse ne kete menyre ata
            nuk demtonin me osmanet por drejtperdrejt shqiptaret.
            Porta e larte ndihmonte fshehtas lidhjen me para dhe
            arme dhe kerkoi ta bente lidhjen nje organizem politik
            i cili do te mbronte shqiptaret nga gllaberimi
            sllavo-grek ne skenen nderkombetare dhe ate vendase.
            Per disa vite me rralle lidhja u ndihmua nga sulltani
            dhe vete perandoria ndihmoi fshehtas instalimin e saj
            ne te gjitha trojet shqiptare. Por pas disa vitesh
            egzistence lidhja u infiltrua nga disa agjente nga
            shqiperia e jugut qe i ndryshoi rrymen dhe drejtimin
            asaj duke e bere ate nje instrument antiosman dhe
            antishqiptar e cila kishte si qellim nxitjen e nje
            nacionalizmi te terbuar shqiptar qe do te conte ne
            kryengritje te njepasnjeshme kunder perandorise. Keto
            kryengritje do te lehtesonin punet dhe planet e
            Greqise dhe sllaveve kunder osmaneve dhe paralelisht
            kunder shqiptareve duke marre parasysh faktin qe
            shqiptaret ishin pjese perberese e perandorise dhe
            froni european i perandorise. Lidhja u perhap edhe ne
            jug te Shqiperise dhe kishte si qellim mbrojtjen e
            tokave shqiptare nga invazionet ilegale greke dhe
            rruajtjen e integralitetit te trojeve shqiptare ne jug
            brenda dhe nen mbrojtjen e perandorise osmane. Lidhja
            favorizonte dhe perkrahte fort mbajtjen e autoritetit
            te Sulltanit ne trojet shqiptare si garanci kunder
            ndarjes se trojeve tona(1). Ne 13 qershor 1878 ne
            diten e hapjes se kongresit te Berlinit nje memorandum
            iu dergua nga Shkodra ne emer te Shqiptareve shefit te
            delegacionit britanik Lord Beaconsfield ku nder te
            tjera i kerkonin edhe qe te rruhej parimi i
            integralitetit te perandorise Osmane dhe te tokave
            shqiptare brenda perandorise(2). Por fuqite e medha
            duke pare qe shqiptaret nen tezen e autonomise dhe
            kerkimit te perfaqesimit te tyre nga ata vete dhe jo
            Sulltani kerkonin te fshihnin bashkepunimin e ngushte
            te lidhjes mes tyre dhe Portes se larte dhe ne 1880
            duke bere presion konstant diplomatik dhe ushtarak mbi
            Sulltanin e detyruan ate qe te shperndaje lidhjen. Ne
            jug te Shqiperise lidhja ishte gjithashtu shume aktive
            dhe zgjodhi Abdul Frasherin dhe Mehmet Vrionin (qe
            ishin deputete ne parlamentin osman)(3) si perfaqesues
            te lidhjes dhe u ngarkuan me perfaqesimin e
            interesave shqiptare perpara qeverive te fuqive te
            medh. Me ane te nje memorandumi ata kerkonin ne emer
            te shqiptareve qe ne asnje menyre te mos i kaloheshin
            Greqise trojet e banuara nga shqiptaret, dhe se
            shqiptaret nuk donin te dilnin nga autoriteti i
            sulltanit dhe ngulnin kembe qe tokat shqiptare te
            mbeten nen tutelen osmane(4). Ne qershor 1880 Fuqite e
            medha morren letra dhe kerkesa memorandumesh nga
            gjithe Cameria dhe Shqiperia e jugut te cilat kerkonin
            mosaneksimin e trojeve shqiptare Greqise dhe vullnetin
            e shqiptareve per te mbetur nen autoritetin e
            Sulltanit(5). Ne 1880 paria e muslimaneve te Janines
            pasi takuan konsullin britanik atje i kerkuan atij qe
            vendi i tij te mos lejonte aneksimin e tokave
            shqiptare Greqise dhe i deklaruan atij se ata jane dhe
            do te mbeten subjekte besnike te Sulltanit dhe do te
            luftojne perkrah tij kunder grekeve. Ndersa konsulli
            shton se per ta kombesia shqiptare ishte baraz me
            supremacine muslimane(6). Abedin Dino pasha nje pronar
            i madh tokash nga Preveza ishte bere urra lidhese mes
            portes se larte dhe lidhjes dhe ne 26 korrik 1880 me
            nje leter derguar Fuqive te medha ai hodhi poshte
            propozimet e Fuqive te medha te cilat i jepnin Greqise
            pjesen me te madhe te Camerise duke perfshire Prevezen
            , Janinen , Meçoven dhe shume qytete te tjera te
            banuara nga shqiptaret. Porta e larte mbajti te
            njejtin qendrim. Per Abedin Dino pashen ishte e
            paimagjinueshme te leshohej Janina e cila kishte qene
            gjithmone kryeqyteti i Shqiperise se jugut dhe zemra e
            saj. Greqia duke pare se porta e larte nuk po i
            perkrahte ata per zbatimin e vendimeve vendosi te
            perdori forcen dhe marrjen e territoreve qe ju dhane
            asaj nga vendimi i fuqive te medha. Ndersa shqiptaret
            ne krahun tjeter po pergatiteshin per te ndihmuar
            ushtarakisht ushtrine osmane ne mbrojtjen e ketyre
            territoreve(7). Vazhdimi i krizes i beri greket te
            kuptojne se per,te arritur qellimet e tyre ne Epir
            duhen te krijonin marredhenie miqesore me shqiptaret
            dhe per kete gje ne 1881 filloi krijimin e nje
            koalicioni greko-shqiptar por ajo nuk i arriti
            qellimet sepse shqiptaret nuk donin thyerjen e
            perandorise osmane. Kishte shume interesa te
            perbashketa. Nje humbje e Turqise do te thoshte nje
            pushtim i tokave shqiptare nga Greqia prandaj
            shqiptaret vazhduan te ndihmojne ne mbajtjen dhe
            ruajtjen e administrates osmane ne trojet shqiptare.
            Kjo shpjegon pse shqiptaret ndoqen strategjine e
            bashkimit me osmanet gjate krizes se Rumelise ne 1885
            dhe gjate luftes me Greqine ne 1897 (8). Sulltani dhe
            kreret e lidhjes duke bashkepunuar fshehtas mbronin jo
            vetem interesat e tyre te perbashketa por edhe banoret
            muslimane te ketyre zonave te cilet masakroheshin nga
            ushtrite greke duke marre parasysh faktin qe lidhja
            shqiptare drejtohej nga nje shumice derrmuese
            muslimanesh dhe nje nga interesat e saj ishte edhe
            mbrojtja e islamit(9). Ne prill te 1897 bandat greke
            te Ethnike Hetaeria(10) sulmuan popullsite muslimane
            te Epirit dhe filluan vrasjet masive duke sulmuar edhe
            ushtrine osmane. Kjo organizate filloi te armatosi te
            krishteret shqiptare dhe greke fshehtas dhe morri nen
            tutelen e saj organizimin e kryengritjes duke marre
            parasysh faktin se ajo kontrollonte fuqishem edhe
            politiken e brendshme greke. Shqiptaret muslimane qe
            ishin shumice edhe kesaj rralle ndihmuan ushtrine
            osmane kunder armikut te perbashket.Sulltani gjate
            kesaj lufte u deklaroi shqiptareve se ne kete lufte
            luftohej per dy objektive te fuqishme qe jane :
            mbrojtja e islamit dhe e territoreve shqiptare(11).
            Thimi Mitko shkruan ne ato vite : Shqiperia eshte me
            Turqine dhe kunder grekeve dhe vetem nje pjese e te
            krishtereve e kane zemren e tyre me Greqine(12).
            Bashkepunimi Shqiptaro-Turk e beri Greqine qe te
            leshonte keto territore duke e bere ate te largohet me
            bisht nder shale. Greqia po ndergjegjesohej gjithmone
            e me shume se duhej te bente gjithcka per ti bere
            shqiptaret ne anen e saj sepse persa shqiptaret i
            ishin besnike Sulltanit ajo sdo te arrinte kurre te
            realizonte qellimet e saj. Por joshja e shqiptareve
            muslimane ishte nje detyre mese e veshtire per ta kur
            marrim parasysh faktin qe permend Dora D’Istria kur
            ajo thote : "Për fat të keq, asnjë pjesë e Shqipërisë
            nuk ka vuajtur aq sa Çamëria nga fanatizmi mysliman
            dhe ky është një konstatim mëse i drejtë, i cili herë
            pas here në momente kritike ka nxjerrë krye dhe është
            bërë pengesë serioze në progres, siç ishte rasti në
            mbrojtjen e alfabetit latin e shkollës shqipe". Kjo
            deshmi tregon se çamet ishin muslimane te zellshem dhe
            e donin shume islamin ndaj ata s’mund te bashkepunonin
            me armiqte e islamit dhe te Shqiperise ndaj u
            bashkuan me Turqit kunder Grekeve. Por gjithashtu
            çamet nuk e kishin harruar pjesemarrjen e disa
            kapedaneve çame ne revolucionin grek te 1821 kunder
            osmaneve si Jaho Demi nga Filati dhe Sali Cami nga
            rrethinat e Gumenices dhe tradhetine qe greket i bene
            atyre. Kollokotroni i bindi disa lidera çame qe te
            bashkoheshin ne ate kohe me forcat greke ndaj per kete
            ata u ftuan ne Peloponez qe te firmosnin nje aleance
            te fshehte shqiptaro-greke. Delegacioni shqiptar
            drejtohej nga Tahir Abazi dhe 1500 trupat shqiptare
            muslimane qe duhet ti bashkoheshin grekeve
            drejtoheshin nga Prronjo dhe Capari. Gjate rruges
            Tahir Abazi, i revoltuar nga djegia e fshatrave,
            prishja e xhamive dhe e teqeve, si dhe i keqtrajtimeve
            të myslimanëve shqiptare, hoqi dorë nga vazhdimi i
            udhëtimit drejt Peloponezit dhe u kthye në Artë. Aty
            ai u bëri të njohur bejlerëve çamë dhe drejtuesve të
            tjerë shqiptarë të Shqipërisë së Poshtme, veprimet e
            dhunshme që kishin ndërmarrë kryengritësit grekë ndaj
            familjeve myslimane dhe institucioneve të kulteve
            fetare myslimane. Ky lajm i kobshëm, mjaftoi që krerët
            shqiptarë të hiqnin menjëherë dorë nga aleanca me
            kryengritjen greke e të bashkoheshin me Hrushit Pashën
            qe ishte asokohe komandanti i ushtrise osmane,
            (K.Biri, "Arvanites oi dories tou neotorou elenizmou",
            Athinë, 1961., f.346).
            Keto ishin pra dy nga arsyet e ndryshme qe çamet
            kishin per te mos ti zene me bese grekeve qe urrenin
            islamin dhe e luftonin ate.Greket e kishin mese te
            veshtire qe te ribindnin çamet muslimane qe te
            bashkoheshin me ta ndaj atyre i duhej nje urre e forte
            lidhese qe do ti afronte çamet me ta ashtu sic e beri
            Kollokotroni gati 70 vjet me pare me bejleret çame.
            Per kete njerezit me te pershtatshem ishin arvanitasit
            , ndaj Greqia ne 1899 krijoi nje organizate
            shqiptaro-greke qe do te quhej « Bashkimi Shqiptar i
            Athines » e cila perbehej nga arvanitas dhe suliote
            dhe kishte si qellim thirrjen e shqiptareve per
            bashkim me Greqine dhe vellazerimin shqiptaro-grek
            duke dhene si shembull mburres dhe konkret shkrirjen e
            arvanitasve mes grekeve gje e cila nenkuptonte nje
            bashkim te popujve duke u bazuar te idete se
            shqiptaret dhe greket jane vellezer gjaku, kane pasur
            te njejten fe ne te kaluaren dhe kane nje gjuhe te
            lashte te njejte dhe nje gjuhe shume te perafert. Kjo
            organizate ngulte kembe se megjithe diferencat fetare
            qe osmanet i kishin imponuar shqiptareve ata ishin
            pasardhesit e Bizantineve dhe duhet te ishin krenar
            per kete dhe duhet te ribashkoheshin pa dallim feje
            dhe te harrojne se kush eshte musliman dhe kush kaur
            por te bashkohen ne nje patriotizem shqiptar dhe te
            bashkepunojne me Greqine kunder osmaneve. Fraza moto e
            kesaj organizate ishte : « Greqia pa Shqiperine eshte
            gjysem dhe Shqiperia pa Greqine eshte gjysem. ». Ne
            ato vite me qindra artikuj dhe libra u botuan anembane
            Greqise dhe u shperndane ne gjithe Epirin. Keto
            artikuj inkurajonin dhe mburrnin duetin Shqiptaro-Grek
            duke i shtytur shqiptaret te bashkohen me Greqine
            kunder osmaneve. Ata libra te dehnin me shkrimet qe
            permbanin urrejtje dhe nxitje urrejtjeje kunder
            osmaneve duke i premtuar shqiptareve se bashkimi me
            Greqine do ti sillte atyre krenarine Bizantine dhe do
            te kishin nje mbreteri te forte Shqiptaro-Greke qe do
            ti bente balle jo vetem osmaneve, por edhe
            Austriakeve, Serbeve , Bullgareve , dhe Maqedoneve.
            Megjithese punen e palodhshme te arvaniteve te cilet
            korruptuan edhe disa bejlere çame , greket nuk arriten
            ta mashtrojne popullin musliman çam ,i cili nuk donte
            bashkim me Greqine por autonomi brenda perandorise
            osmane dhe nen mbikqyrjen e Sulltanit. Çamet te
            nervozuar nga nderhyrjet greke dhe politikat e tyre te
            cilat ne siperfaqe ndermjet arvaniteve kerkonin
            bashkim dhe vellazeri, por qe ne te vertete kishin
            qellime te erreta antishqiptare ne 1906 krijuan
            guerrilian shqiptare antigreke e cila filloi aksionet
            kunder bandave kriminale greko-arvanite te cilet benin
            masakra naten neper fshatrat muslimane , dhe
            gjithashtu kunder propagandes se organizates se
            drejtuar nga arvanitet e Athines qe quhej Bashkimi
            Shqiptar i Athines. Shume figura arvanite te rene ne
            revolucionin grek dhe shume arvanite qe kishin bere
            karriere permes grekeve u paraqiten nga Bashkimi
            Shqiptar si nderi dhe krenaria e kombit duke i shtyre
            muslimanet qe ti konsiderojne ata si burra te medhenj
            te kombit dhe si trashegimi kulturore. Kjo nenkuptonte
            qe duke ndjekur rrugen e njerezve te medhenj te kombit
            qe ishin arvanitet duhej ndjekur shembulli i tyre, pra
            bashkimi me Greqine dhe shkrirja e dy popujve ne nje
            te vetem. Por guerrilia shqiptare duke punuar
            intensivisht i shkaterroi qarqet greko-arvanite te
            asokohe dhe i dha nje sinjal te forte Greqise duke i
            bere asaj te ditur se ata vella kishin Sulltanin.
            Greket te tronditur nga kjo e kuptuan se teza arvanite
            nuk po funksiononte me muslimanet ndaj duhej afruar se
            sben fshehtas nje lider i forte dhe me influence nder
            shqiptare dhe per kete vendosi te afroje Ismail
            Qemalin. Ai ishte njeriu perfekt dhe kishte shume
            influence ne rajon, ishte diplomat ne administraten
            osmane dhe ishte musliman. Ky njeri do te ishte çelesi
            i zbutjes dhe afrimit te shqiptareve. Ismaili i cili
            kishte lindur ne Vlore ne 1844 ishte nje nga
            zedhenesit me te medhenj te ceshtjes shqiptare. Ai
            kishte lindur ne nje familje te madhe dhe me
            influence ne Vlore dhe ne Shqiperine e jugut dhe
            kishte kulture greke sepse kishte mbaruar gjimnazin
            grek Zosimea ne Janine. Ai kishte lidhje ne ngushta me
            Mithat Frasherin . Ai e vizitoi shume here Athinen dhe
            u be nje mbrojtes i bashkimit Shqiptaro-Grek. Ne
            gazeten e tij « Selamet » (Shpetimi) e cila shtypej ne
            shqip, greqisht dhe turqisht ai shkruan se ishte shume
            i shqetesuar per te mbrojtur interesat e shqiptareve
            qe ishin sipas tij identike me ato greke(13). Ai
            shkruante se kishte nje simpati te dyanshme
            shqiptaro-greke dhe se opinioni i perbashket
            shqiptaro-grek do te ishte nje grusht i perbashket
            kunder sllaveve dhe te gjitha tendencave qe vinin ne
            rrezik dy popujt. Duke u nisur nga kjo ai firmosi ne
            22 janar te 1907 nje marreveshje te fshehte me
            kryeministrin grek George Theotokis e cila eshte
            shkruar dhe firmosur nga vete Ismail Qemali dhe
            gjithashtu nga kryeministri grek George Theotokis.
            Marreveshja ishte e meposhtmja :

            « Linja kufitare nderrmjet Shqiperise gjeografike ,
            Epirit dhe Maqedonise greke duhet te ishte nenkuptuar
            si nje linje qe fillonte nga Manastiri dhe shkonte
            drejt detit deri ne veri te Korfuzit (i cili i lihej
            gjithashtu Greqise). Linja kufitare do te vizatohej ne
            nje menyre te tille qe te ndahej nga kufij natyrore
            (malet Acrocerauniane) korrespondonin me aspirimet
            natural te te dyja paleve, duke marre parasysh se me
            kete aneksim ndaj Greqise te tokave shqiptare fshatrat
            kufitare dhe distriktet ndaheshin sipas gjuhes dhe
            ndjenjave nacionale apo kombetare. Keshtu te gjitha
            fshatrat qe flisnin shqip dhe qe donin bashkimin me
            Shqiperine i kalonin Shqiperise dhe fshatrat kufitare
            qe flisnin greqisht ose qe donin bashkimin me Greqine
            i kalonin Greqise dhe si shperblim Greqia angazhohej
            te ndihmonte ceshtjen shqiptare ne veri te Shqiperise
            kunder sllaveve dhe krijimin e nje shteti te pavarur
            shqiptar. »(14) ( Kjo linje kufitare korrespondon pak
            a shume me kufirin shqiptaro-grek te sotem duke lene
            jashte trojeve shqiptare gjithe çamerine dhe trojet
            shqiptare ne lindje te Shqiperise jashte kufirit
            shqiptar)


            Greqia e dinte permes sherbimeve te saj sekrete se
            Qemali shume shpejt do te behej kryetari i shtetit te
            pare shqiptar ndaj edhe beri gjithcka per te mbrojtur
            manovrat e tij duke e zbatuar perpikmerisht
            marreveshjen e 1907 dhe duke punuar aktivisht per
            aplikimin e saj. Gjithashtu ajo ndihmoi Ismail Qemalin
            ekonomikisht qe ky te mbronte alfabetin shqiptar me
            shkronja greke dhe vellazerine shqiptaro-greke. Greqia
            u angazhua duke bere te pamunduren per ti lehtesuar
            Qemalit skalaten e tij drejt pushtetit dhe duke e
            ndihmuar ate qe te arrinte kontakte diplomatike me
            Fuqite e medha. Por si mund te ishte Greqia e sigurt
            se Qemali do ti zbatonte marreveshjet e perbashketa ?
            Greqise i duhej nje njeri i forte i cili do te
            kontrollonte edhe ndjenjat e Qemalit dhe boten e tij
            te brendshme ne menyre qe te realizoheshin planet
            greke. Ne qershor te viti 1900 ambasadori i Frances ne
            Athine raporton se mbreti , ministria e marines, dhe
            Bashkimi shqiptar i Athines qe ishte filial i
            organizates nacionaliste O ELLENISMOS (HELENIZMI) i
            dhane Ismail Qemalit nje arvanite per nuse duke
            simbolizuar bashkimin e dy popujve shqiptaro-grek.(15)
            Ky person çeles qe ishte nusja e tij sherbente edhe si
            agjent i Greqise duke luajtur rolin e keshilltarit te
            Qemali dhe duke e nxitur ate qe te punoje aktivisht
            per bashkimin dhe afrimin e dy popujve. Ne kete menyre
            duke kontrolluar edhe ndjenjat e Qemalit Greqia
            kontrollonte nga brenda gjithe politiken shqiptare dhe
            fatin e shqiptareve. Ky eshte roli qe Arvanitet luan
            ne aneksimin e CAMERISE ndaj Greqise dhe zbatimin e
            aspiracioneve greke. Nje nga arvanitet me te shquar
            eshte gjenerali i ushtrise greke Napolon Zerva i cili
            me trupat e tij kreu gjenocidin e famshem te 1944
            ndaj çameve. Ai ishte suliot dhe pasardhes i fisit
            Zerva te Sulit te cilet i gjejme edhe 150 vjet me pare
            ne lufte kunder luanit te Janines Ali Pasha.

            ABEDIN RAKIPI
            BRUXELLES


            (1) Ibid f. 130.
            (2) Basil Kondis Greece and Albania 1908-1914 f. 23.
            (3) Stavro Skendi National awakening f. 73.
            (4) A.P. Greece nr 1 (1879) f. 201-203
            (5) Basil Kondis Greece and Albania 1908-1914 f. 24.
            (6) Turkiye arsivleri Vol. 81 (1880) f. 164.
            (7) Stavro Skendi National awakening f. 78.
            (8) Basil Kondis Greece and Albania 1908-1914 f. 24.
            (9) Olsi Jazexhi Mbi identitetin islamik te lidhjes
            se Prizrenit
            (10) Ethnike Hetaeria ishte nje organizate e fshehte
            greke qe operonte ne perandorine osmane duke shtyre
            ortodokset dhe greket qe te rruanin identitetin e tyre
            dhe i pergatiste ata per nje kryengritje te forte
            antimuslimane ne momentin e duhur.
            (11) Historia e Shqiperise f. 240
            (12) Ibid.
            (13) Basil Kondis Greece and Albania 1908-1914 f. 33
            (14) Arkivat e Ministrise se jashtme Greke dosja 1a
            nr. 4 22 janar 1907
            (15) Nathalie Clayer : Aux origines du nationalisme
            albanais
          Your message has been successfully submitted and would be delivered to recipients shortly.