Loading ...
Sorry, an error occurred while loading the content.

PHA^`N II (KTTT 76): GS LE^ MO^.NG NGUYE^N: KHA^?N CA^'P CHUYE^?N HO'A CHE^' D-O^. D-O^.C D-A?NG - CA'CH MA.NG BA(`NG HIE^'N PHA'P!

Expand Messages
  • Ton That Son
    ... From: doiluc To: Tang Ni Hai Ngoai ; tangni
    Message 1 of 1 , Nov 6, 2009
    • 0 Attachment


      ----- Forwarded Message ----
      From: doiluc <Doiluc@...>
      To: "\"\\\"\\\\\\\"Tang Ni Hai Ngoai\\\\\\\"\\\"\"" <tangnihaingoai@...>; "\"\\\"\\\\\\\"tangni haingoai\\\\\\\"\\\"\"" <haingoaitangni@...>; "\"\\\"\\\\\\\"Hanh Co\\\\\\\"\\\"\"" <hanhco@...>; "\"\\\"\\\\\\\"Thang Hoan Hoa Thuong\\\\\\\"\\\"\"" <thanghoan1@...>; "\"\\\"\\\\\\\"Giao Pham Hoi Dong\\\\\\\"\\\"\"" <hoidonggiaopham@...>; "\"\\\"\\\\\\\"Huyen Ton HT\\\\\\\"\\\"\"" <chuabaovuong@...>; "\"\\\"\\\\\\\"'Thanh Tam Hue'\\\\\\\"\\\"\"" <thanhtamhue@...>; "\"\\\"\\\\\\\"'tran hung'\\\\\\\"\\\"\"" <thvanphap@...>; "\"\\\"\\\\\\\"Long Tuong\\\\\\\"\\\"\"" <longtuong@...>; "\"\\\"\\\\\\\"'Thong Man'\\\\\\\"\\\"\"" <khamnhan@...>; "\"\\\"\\\\\\\"viet nam\\\\\\\"\\\"\"" <bddlamdong@...>; "\"\\\"\\\\\\\"Trong Anh Ngo\\\\\\\"\\\"\"" <anhtrongngo@...>; "\"\\\"\\\\\\\"thuan nguyen\\\\\\\"\\\"\"" <ng_brittney@...>; nguyengiac@...; nhattri_thgl@...; "\"\\\"\\\\\\\"'The Hung PHAM'\\\\\\\"\\\"\"" <thehungpham@...>; phantanhai@...; phatgiaoucchau@...; "\"\\\"\\\\\\\"'Thanh Phuong'\\\\\\\"\\\"\"" <bonghongtrang07@...>; "\"\\\"\\\\\\\"PTTPGQT\\\\\\\"\\\"\"" <ubcv.ibib@...>; "\"\\\"\\\\\\\"\\\\\\\\\\\\\\\"Hung Nguyen Q.\\\\\\\\\\\\\\\"\\\\\\\"\\\"\"" <hungqnguyen2001@...>; "\"\\\"\\\\\\\"Quang Phuoc\\\\\\\"\\\"\"" <nguyenhanh1010@...>; "\"\\\"\\\\\\\"QuangThanh\\\\\\\"\\\"\"" <duongbui2@...>; "\"\\\"\\\\\\\"Que Me\\\\\\\"\\\"\"" <queme@...>; "\"\\\"\\\\\\\"Que Me 2\\\\\\\"\\\"\"" <que_me@...>; "\"\\\"\\\\\\\"Que Me 3\\\\\\\"\\\"\"" <que_me@...>; "\"\\\"\\\\\\\"Quang Tam\\\\\\\"\\\"\"" <tamquangvh@...>; "\"\\\"\\\\\\\"TamHuy\\\\\\\"\\\"\"" <quangkimhuynh@...>; tamhuy_thgl@...; tamquang_thgl@...; tamtuongtam_thgl@...; "\"\\\"\\\\\\\"'thich hai tang'\\\\\\\"\\\"\"" <chualonganqtri@...>; "\"\\\"\\\\\\\"Than Huu Gia Lam\\\\\\\"\\\"\"" <baivo@...>; "\"\\\"\\\\\\\"DaoChon Thich\\\\\\\"\\\"\"" <daochon@...>; "\"\\\"\\\\\\\"NgLoc Thich\\\\\\\"\\\"\"" <thichnguyenloc@...>; "\"\\\"\\\\\\\"Chanh Lac Thich\\\\\\\"\\\"\"" <thichchanhlac@...>; "\"\\\"\\\\\\\"Hanh Tan Thich\\\\\\\"\\\"\"" <thich_hanhtan@...>; "\"\\\"\\\\\\\"Chon Tam Thich\\\\\\\"\\\"\"" <thienson_2549@...>; "\"\\\"\\\\\\\"Bon Dat Thich\\\\\\\"\\\"\"" <bon_dat@...>; "\"\\\"\\\\\\\"Minh Dung Thich\\\\\\\"\\\"\"" <quangthientemple@...>; "\"\\\"\\\\\\\"Giac Dang Thich\\\\\\\"\\\"\"" <giacdang@...>; "\"\\\"\\\\\\\"Khong Tanh Thich\\\\\\\"\\\"\"" <thich_khong_tanh@...>; "\"\\\"\\\\\\\"Chan Quang Thich\\\\\\\"\\\"\"" <chanquang@...>; thichtamhoa@...; cutranlacdao@...; thichvienly@...; "\"\\\"\\\\\\\"chan hieu\\\\\\\"\\\"\"" <thichchanhieu@...>; tinhthuong36@yahoogroups.com; PGVN@yahoogroups.com; diendannguoiviettoronto@yahoogroups.com; Thaoluan9@yahoogroups.com; Vietnamese-Massachusetts@yahoogroups.com; Vietnamese-Canada@yahoogroups.com; VN-Today@yahoogroups.com; tintucdatviet@yahoogroups.com; Thaoluan@yahoogroups.com; VN-Religion@yahoogroups.com
      Sent: Fri, November 6, 2009 12:04:17 PM
      Subject: [Thaoluan9] Fw: PHA^`N II (KTTT 76): GS LE^ MO^.NG NGUYE^N: KHA^?N CA^'P CHUYE^?N HO'A CHE^' D-O^. D-O^.C D-A?NG - CA'CH MA.NG BA(`NG HIE^'N PHA'P!

       

       
       
       
       
       
      Vietnet, UNICODE, VNI
       
      (English version le^n rie^ng)
       
       
       
      Kha^?n ca^'p chuye^?n ho'a che^' ddo^. ddo^.c dda?ng, thie^'t la^.p mo^.t Nha` nu+o+'c pha'p quye^`n o+? VN

      Ca'ch ma.ng ba(`ng Hie^'n Pha'p
       

      Prof\. Le^ Mo^.ng Nguye^n
       
      Vie^.n Si~ Ha`n La^m Khoa Ho.c Ha?i Ngoa.i (Pha'p)
      Nguye^n Gia'o Su* Chi'nh Tri. Ho.c -- D-a.i Ho.c Paris
       
       
      Ba(`ng ca'ch na`o chu'ng ta ddi dde^'n thie^'t la^.p mo^.t Nha` nu+o+'c pha'p quye^`n (E'tat de droit) o+? Vie^.t Nam \? Theo ddie^`u kie^.n va` quy che^' gi` dde^? kho+?i tha?o mo^.t Du+. A'n Hie^'n Pha'p phu` ho+.p vo+'i thu? tu.c a^'n ddi.nh trong Hie^'n Pha'p CHXHCNVN ddu+o+.c Quo^'c ho^.i tho^ng qua' nga`y 15/04/1992 (tu+o+ng tu+. mo^.t cuo^.c ca'ch ma.ng nhung), nghi~a la` vo+'i su+. tham gia cu?a chi'nh quye^`n hie^.n hu+~u\. Tra? lo+`i ca^u ho?i ne^u tre^n ra^'t de^~ da`ng, vi` no' na(`m trong DDie^`u 147 cu?a HP 1992 hie^.n ha`nh : « Chi? co' Quo^'c ho^.i mo+'i co' quye^`n su+?a ddo^?i Hie^'n Pha'p\. Vie^.c su+?a ddo^?i HP pha?i ddu+o+.c i't nha^'t la` hai pha^`n ba to^?ng so^' dda.i bie^?u Quo^'c ho^.i bie^?u quye^'t ta'n tha`nh »\. Quo^'c ho^.i VN hie^.n gio+` co' quye^`n la^.p hie^'n, ca'ch ma.ng ba(`ng Hie^'n Pha'p se~ ddu+o+.c tha`nh co^ng mo^.t ca'ch ba^'t ba.o ddo^.ng ne^'u co' su+. y' thu+'c va` ddo^`ng lo`ng cu?a ca'c dda.i bie^?u Quo^'c Ho^.i do mo^.t nho'm ngu+o+`i Co^.ng Sa?n theo gu+o+ng Nguye^~n Ho^. quye^'t thay ddo^?i VN, ddu+'ng le^n du+o+'i a'p lu+.c cu?a ngu+o+`i da^n (xin xem the^m Tham Lua^.n cu?a TS Nguye^~n Ba' Long trong so^' ba'o ky` na`y dde^? bie^'t phu+o+ng thu+'c gia?i quye^'t va^'n dde^` na`y - LTS)\. Nhu+ TS Nguye^~n Ba' Long dda~ vie^'t (KTTT 75, tr\. 28) : « Phong Tra`o Hie^'n Chu+o+ng 2000… dde^` xua^'t y' kie^'n tha`nh la^.p mo^.t BAN VA^.N DDO^.NG Xu'c Tie^'n Thu+.c Hie^.n Mo^ Thu+'c CHIA DDO^I DDA?NG CSVN cu?a TRA^`N LA^M\. Hy vo.ng co' ngu+o+`i co' tu+ the^' trong ha`ng ngu~ CS ddu+'ng le^n cho dda.i cuo^.c, co' gan nhu+ NGUYE^~N HO^., thi` tha^.t la` may ma('n cho dda^'t nu+o+'c va` co^ng cuo^.c da^n chu? ho'a VN, trong giai ddoa.n hie^.n nay, ma` DDa^'t Nu+o+'c co' the^? sa('p ma^'t va`o tay bo.n Ta`u DDo?, do bo.n Tha'i Thu' Ba('c Kinh ta.i Ha` No^.i la`m no^.i u+'ng\. Mong nhu+~ng ngu+o+`i Quo^'c Gia tranh dda^'u vi` dda.i nghi~a da^n to^.c tha^'y ddu+o+.c va^'n dde^`… thay vi` chi? tha^'y co' khi'a ca.nh to^.i a'c qua' khu+', ma` ddo'ng go'p hu+~u hie^.u cho dda.i cuo^.c GIA?I TRU+` CO^.NG SA?N ky` na`y »\. Nho'm Nguye^~n Ho^. tuy tha^'t ba.i va`o Mu`a Xua^n Bi'nh Ty' 1996, nhu+ng theo to^i, chu'ng ta pha?i co^' ga('ng la`m so^'ng la.i ha`nh tri`nh tu+ tu+o+?ng cu?a mo^.t ngu+o+`i tu+`ng la` co^.ng sa?n go^.c da'm ddu+'ng le^n quye^'t de.p bo? co^.ng sa?n, dde^? tie^'n to+'i thie^'t la^.p mo^.t nu+o+'c VN tu+. do trong tinh tha^`n VNCH (tu+. ddo, da^n chu?, nha^n quye^`n va` ba?o ve^. dde^'n cu`ng la~nh tho^?, la~nh ha?i cu?a To^? quo^'c), va` mo^.t Chi'nh phu? Quo^'c gia dda^`u tie^n do nha^n da^n dda^`u phie^'u pho^? tho^ng, se~ tuye^n bo^' - trong khuo^n kho^? co^ng pha'p quo^'c te^' - ba~i bo? nhu+~ng Co^ng U+o+'c ma` nha` ca^`m quye^`n CS dda~ ky' ke^'t trong vie^.c hie^'n da^ng la~nh tho^? va` la~nh ha?i cho ba' quye^`n Trung Co^.ng\. DDe^? ba('t dda^`u, to^i kha^?n ca^'p dde^` nghi. xo'a bo? ngay che^' ddo^. ddo^.c dda?ng ba(`ng ca'ch su+?a ddo^?i hoa(.c vie^'t la.i DDie^`u 4 cu?a HP 1992 nhu+ sau : « Ta^'t ca? ca'c dda?ng pha'i va` nho'm chi'nh tri. dde^`u ddu+o+.c hoa`n toa`n tu+. do tha`nh la^.p va` hoa.t ddo^.ng vo+'i ddie^`u kie^.n pha?i to^n tro.ng chu? quye^`n quo^'c da^n va` nguye^n ta('c da^n chu?\. Ca'c dda?ng pha'i co' nhie^.m vu. giu'p co^ng da^n pha't bie^?u quye^`n dda^`u phie^'u » cu`ng vo+'i DDie^`u 17 – HP 1992 ve^` vie^.c dda^'t ddai thuo^.c quye^`n so+? hu+~u quo^'c gia va` ca? toa`n da^n, vi` no' ddi ngu+o+.c la.i tinh tha^`n xa~ ho^.i tu+. do\. Nha` nu+o+'c tru+o+'c he^'t pha?i tro.ng quye^`n so+? hu+~u cu?a ca' nha^n coi nhu+ ba^'t kha? xa^m pha.m va` thie^ng lie^ng (DDie^`u 17 cu?a ba?n Tuye^n Ngo^n Nha^n Quye^`n va` Da^n Quye^`n na(m 1789 cu?a Pha'p)\.
       

      Trong giai ddoa.n 2 (ra^'t quan tro.ng) va` dde^? ddi dde^'n mo^.t che^' ddo^. da^n chu? tu+. do thu+.c su+. va` Nha` nu+o+'c pha'p quye^`n - qua thu? tu.c su+?a chu+~a Hie^'n Pha'p hie^.n ha`nh, to^i ye^u ca^`u Quo^'c ho^.i co' quye^`n sa'ng che^' hie^.u ddi'nh Hie^'n Pha'p 1992 (DDie^`u 84), la^'y mo^.t quye^'t ddi.nh giao cho Thu? tu+o+'ng Chi'nh phu? su+' me^.nh thie^'t la^.p mo^.t U?y Ban Du+. Tha?o su+?a ddo^?i Hie^'n Pha'p go^`m 27 pha^`n tu+? cha(?ng ha.n : 13 do Quo^'c ho^.i lu+.a cho.n, 14 do Thu? tu+o+'ng tuye^?n nhie^.m trong gio+'i ca'c nha^n va^.t chuye^n gia lo^~i la.c ve^` Hie^'n Pha'p co' tie^'ng ta(m o+? nu+o+'c ngoa`i\. UBDT tu+. ba^`u mo^.t nha^n va^.t la`m Chu? ti.ch, co' tra'ch nhie^.m la~nh dda.o nhu+~ng cuo^.c tha?o lua^.n ddu+a dde^'n quye^'t nghi. vo+'i su+. cha^'p nha^.n cu?a dda so^' tuye^.t ddo^'i cu?a U?y Ban\. Ne^'u nha^n di.p mo^.t va^'n dde^` na`o ddo', co' hai pha^`n ba(`ng nhau, lu'c a^'y la' phie^'u cu?a Chu? ti.ch la` phie^'u quye^'t ddi.nh (voix pre'ponde'rante) \. Theo sa('c le^.nh Chi'nh phu?, U?y Ban pha?i du+. tha?o mo^.t Hie^'n Pha'p mo+'i trong ky` ha.n kho^ng qua' hai tha'ng, ro^`i tri`nh ba`y tru+o+'c Quo^'c ho^.i dde^? ba`n ca?i, su+?a ddo^?i va` tho^ng qua'\. Quo^'c ho^.i co' the^?, ne^'u ca^`n, la^'y quye^'t ddi.nh to^? chu+'c mo^.t cuo^.c tru+ng ca^`u da^n y' (DDie^`u 84, HP 1992) nghi~a la` mo^.t co^ng quye^'t la^.p hie^'n (re'fe'rendum constituant) dda(.t du+o+'i su+. gia'm sa't cu?a Lie^n Hie^.p Quo^'c\.
       

      Thua^.n tie^.n cho su+' me^.nh cu?a UBDTHP va` vo+'i mu.c ddi'ch go'p y' kie^'n tru+o+'c khi U?y Ban tha`nh la^.p, to^i xin tra^n tro.ng dde^` nghi. ra(`ng DDie^`u Thu+' Nha^'t cu?a Du+. A'n HP – sau Lo+`i Mo+? DDa^`u (Pre'ambule) nga('n ngu?i vo+'i y' chi' ba~i bo? ta^'t ca? ly' li.ch ve^` chu? nghi~a Ma'c Le^ Nin va` dda(.t lo`ng tin tu+o+?ng no+i ba?n Tuye^n Ngo^n Nha^n Quye^`n va` Da^n Quye^`n 1789 cu?a Ca'ch Ma.ng Pha'p cu`ng ba?n Tuye^n Ngo^n Nha^n Quye^`n The^' Gio+'i 1948 cu?a LHQ - se~ vie^'t nhu+ sau :
       
      « Vie^.t Nam la` mo^.t nu+o+'c Co^.ng Ho`a, Tu+. Do, Da^n Chu? va` Xa~ Ho^.i\.
       
      Quo^'c Gia co^ng nha^.n va` ba?o dda?m cho mo.i ngu+o+`i da^n ddu+o+.c bi`nh dda(?ng tru+o+'c pha'p lua^.t, kho^ng pha^n bie^.t va` kho^ng loa.i tru+`\. Co^ng da^n co' nhie^.m vu. ddo^'i xu+? vo+'i nhau theo tinh tha^`n tu+o+ng tha^n tu+o+ng tro+.\.
       
      Phu+o+ng cha^m cu?a Vie^.t Nam la` : Tu+. Do, Bi`nh DDa(?ng, Ha.nh Phu'c\.
       
      Nguye^n ta('c nu+o+'c Co^.ng Ho`a la` : Chi'nh quye^`n cu?a da^n, do da^n va` vi` da^n\.
       
      Nhu+~ng co+ ca^'u to^? chu+'c quo^'c gia dde^`u du+.a tre^n nguye^n ta('c chu? quye^`n quo^'c da^n va` pha^n la^.p quye^`n bi'nh »\.
       

      Trong ti`nh tra.ng hie^.n gio+` : ai da'm ddu+a ra y' thu+'c mo^.t da^n chu? thu+.c su+. kho^ng tu+. do hay mo^.t tu+. do thu+.c su+. kho^ng du+.a tre^n ne^`n ta?ng da^n chu? \? Hoa(.c mo^.t da^n chu? tu+. do ma` que^n la~ng pha^`n xa~ ho^.i cu?a nha^n da^n \? Nha` nu+o+'c Co^.ng Ho`a – thay vi` co' mo^.t tha'i ddo^. kho^ng tham du+. tuye^.t ddo^'i trong li.ch su+? chu? nghi~a tu+. do – trong ti`nh the^' hie^.n ta.i (khu?ng hoa?ng kinh te^' hoa`n ca^`u) pha?i ddo'ng mo^.t vai tro` Quo^'c gia ddie^`u ho`a, ddie^`u chi?nh dde^? giu'p ddo+~ cho mo.i ngu+o+`i co' ddu? phu+o+ng ke^' thu+.c hie^.n mo^.t ddo+`i so^'ng Ha.nh Phu'c\.
       

      CHU? NGHI~A TU+. DO, NE^`N TA?NG CU?A HIE^'N PHA'P VN NGA`Y MAI
       

      Chu? nghi~a Tu+. Do nhu+ the^', pha?i ddu+o+.c pha?n a?nh ro~ ra`ng trong co+ ca^'u to^? chu+'c mo.i quye^`n lu+.c ma` HP mo+'i dde^` ca^.p : Qua? nhie^n ho.c thuye^'t na`y dde^` cao tru+o+'c he^'t tu+ tu+o+?ng dda nguye^n\. Tha`nh thu+? Nha` nu+o+'c kho^ng du+.a va`o mo^.t trie^'t ly' hay to^n gia'o na`o\... Nu+o+'c Co^.ng Ho`a Tu+. Do tu+. ba?n cha^'t the^' tu.c (par essence laique), ki'nh tro.ng va` ba?o to^`n tu+. do ti'n ngu+o+~ng, tu+. do ha`nh gia'o va` tu+. do truye^`n gia'o\. Quo^'c gia pha?i giu+~ mo^.t tha'i ddo^. hoa`n toa`n trung la^.p (ddo^'i vo+'i Pha^.t gia'o, Co^ng gia'o, Tin La`nh hay ba^'t cu+' mo^.t to^n gia'o na`o kha'c)\. Tu+. do tu+ tu+o+?ng va` tu+. do ngo^n lua^.n (tu+. do ba'o chi') theo quan nie^.m na`y, se~ ddu+o+.c HP nga`y mai dde^` cao tha`nh mo^.t nguye^n ta('c ca(n ba?n cu?a che^' ddo^. Co^.ng Ho`a\.
       

      Chu? nghi~a tu+. do (doctrine du libe'ralisme) cu~ng co' to^n chi? hoa`n ha?o to^? chu+'c dda nguye^n ca'c co+ ca^`u chi'nh quye^`n nghi~a la` thu+.c ha`nh nguye^n ta('c pha^n quye^`n\. Bo+?i vi` theo trie^'t gia chi'nh tri. Montesquieu (ta'c gia? « De l’esprit des lois » - Kha'i nie^.m ve^` Tinh Tha^`n Lua^.t Pha'p, 1748), ba^'t cu+' ai co' quye^`n lu+.c cu~ng muo^'n la.m du.ng\. Tra'nh su+. the^? na`y va` dde^? ba?o dda?m quye^`n lo+.i va` tu+. do cu?a co^ng da^n, chi? co' mo^.t gia?i pha'p : Pha^n chia minh ba.ch ba nhie^.m vu. quo^'c gia (La^.p Pha'p, Ha`nh Pha'p va` Tu+ Pha'p) dda(.ng u?y tha'c cho ba co+ quan rie^ng bie^.t, tha(ng ba(`ng, ddo^.c la^.p nhu+ng co' bo^?n pha^.n pha?i co^.ng ta'c vo+'i nhau cho bo^. ma'y Nha` nu+o+'c ddu+o+.c va^.n chuye^?n nhi.p nha`ng\. Trong vie^.c soa.n tha?o DU+. A'N HIE^'N PHA'P tu+o+ng lai, chu'ng ta se~ du+.a va`o tu+ tu+o+?ng cu?a ta'c gia? Montesquieu dde^? xa^y du+.ng mo^.t chi'nh the^? nghi. vie^.n (re'gime parlementaire) vo+'i ba quye^`n lu+.c kha'c nhau :
       

      1\. Ha`nh Pha'p vo+'i hai tha`nh pha^`n : Quo^'c tru+o+?ng va` Chi'nh phu?\. Quo^'c tru+o+?ng nu+o+'c Co^.ng Ho`a go.i la` To^?ng tho^'ng ddu+o+.c Quo^'c ho^.i ba^`u theo che^' ddo^. tha^'t nie^n (1) co' quye^`n bo^? nhie^.m Chi'nh phu? dda(.t ddu+o+'i su+. ddie^`u khie^?n cu?a Thu? tu+o+'ng\. Trong chi'nh the^? na`y, Chi'nh phu? pha?i la` pha?n a?nh cu?a dda so^' tuye^.t ddo^'i dda.i bie^?u Ha. Nghi. Vie^.n\.
       

      2\. La^.p Pha'p do Quo^'c ho^.i dda?m nhie^.m (2) go^`m hai tha`nh pha^`n :
       
      a) Thu+o+.ng Nghi. Vie^.n ma` to^?ng so^' kho^ng qua' 350 nguye^n la~o (se'nateurs) ddu+o+.c bo^? nhie^.m 9 na(m theo hi`nh thu+'c pho^? tho^ng dda^`u phie^'u gia'n tie^'p (suffrage universel indirect) : cu+' mo^~i 3 na(m , 1/3 tha`nh vie^n pha?i ddu+o+.c ba^`u la.i\. TNV la` co+ quan dda.i die^.n cho co^.ng ddo^`ng ddi.a phu+o+ng (collectivite' s locales)\.
       
      b) Ha. Nghi. Vie^.n (go.i la` Da^n Bie^?u Vie^.n ma` to^?ng so^' kho^ng qua' 600 ngu+o+`i, do da^n ba^`u qua pho^? tho^ng dda^`u phie^'u tru+.c tie^'p (suffrage universel direct) cho mo^.t nhie^.m ky` la^.p pha'p la` 5 na(m\. Trong mo^~i ddo+n vi. ba^`u cu+?, cu+? tri ba^`u mo^.t dda.i bie^?u theo hi`nh thu+'c dda^`u phie^'u ddo+n danh dda so^' hai vo`ng\. Thu? tu+o+'ng dda.i die^.n Chi'nh phu? co' quye^`n xin Da^n Bie^?u Vie^.n mo^.t cuo^.c dda^`u phie^'u ti'n nhie^.m (vote de confiance)\. DDa so^' tuye^.t ddo^'i da^n bie^?u co' the^? tu+` cho^'i ti'n nhie^.m chi'nh phu? hoa(.c la^'y sa'ng kie^'n ddu+a ra mo^.t kie^'n nghi. khie^?n tra'ch (motion de censure)\. Trong hai tru+o+`ng ho+.p na`y, Chi'nh phu? pha?i tu+` chu+'c nhu+ng Thu? tu+o+'ng co' quye^`n, ne^'u ca^`n, dde^` nghi. le^n To^?ng tho^'ng ban bo^' sa('c le^.nh gia?i ta'n Da^n Bie^?u Vie^.n tru+o+'c nhie^.m ky`\. Trong chi'nh the^? na`y, Thu? tu+o+'ng tra'ch nhie^.m la^.p Chi'nh phu? na('m chi'nh quye^`n thu+.c su+. du+o+'i su+. kie^?m soa't cu?a Ha. Nghi. Vie^.n la` pha?n a?nh tru+.c tie^'p y' kie^'n cu?a toa`n da^n\.
       

      3\. Tu+ Pha'p la` mo^.t quye^`n lu+.c ddo^.c la^.p, kho^ng phu.c vu. Ha`nh Pha'p va` La^.p Pha'p\. Tha^?m pha'n ddu+o+.c bo^? nhie^.m hay bi. ba~i nhie^.m theo nhu+~ng ddie^`u kie^.n HP ba?o dda?m nha(`m thua^.n tie^.n cho su+' me^.nh cu?a Tu+ Pha'p la` ba?o ve^. quye^`n lo+.i, so+? hu+~u va` tu+. do chi'nh dda'ng cu?a ca' nha^n\.
       

      Chu? nghi~a tu+. do co^' nhie^n la` thi'ch ho+.p vo+'i che^' ddo^. dda dda?ng (pluripartisme) va` ba`i xi'ch chuye^n che^' ddo^.c ta`i ddo^.c dda?ng\. Co^ng da^n ba^`u dda.i bie^?u Ha. Nghi. Vie^.n theo the^? thu+'c pho^? tho^ng dda^`u phie^'u tru+.c tie^'p (suffrage universel direct) ddo+n danh 2 vo`ng\. DDa?ng na`o hoa(.c mo^.t nho'm dda?ng na`o ddu+o+.c dda so^' tuye^.t ddo^'i da^n bie^?u tru'ng cu+? se~ ddu+o+.c la^.p Chi'nh phu? va` do ddo' ddu+o+.c na('m chi'nh quye^`n (nguye^n ta('c dda so^' la` pha'p lua^.t cu?a da^n chu?)\. Ca'c dda?ng kha'c vo+'i thie^?u so^' da^n bie^?u se~ ddo'ng vai tro` ddo^'i la^.p chi'nh quye^`n ma` HP ba?o dda?m va` ba?o ve^. nha^'t la` ve^` ma(.t tu+. do ngo^n lua^.n va` chi? tri'ch Chi'nh phu?\.
       

      Chu? nghi~a tu+. do chi'nh tri. pha?i ddi ddo^i vo+'i chu? nghi~a tu+. do kinh te^'\. Bo+?i vi` nha` ca^`m quye^`n Ha` No^.i va` DDa?ng CS la~nh dda.o Nha` nu+o+'c va` xa~ ho^.i hie^.n nay chi? lo « DDo^?i Mo+'i » kinh te^' ma` kho^ng gia?i thoa't chi'nh tri. ne^n dda~ ddi ngu+o+.c chie^`u da^n chu? tu+. do\. Ti`nh tra.ng na`y ne^'u ke'o da`i se~ ddu+a dde^'n bu`ng no^? xa~ ho^.i\. Tha`nh thu+? chu'ng ta pha?i ca^'p to^'c gia?i quye^'t va^'n dde^` na`y ba(`ng ca'ch su+?a ddo^?i HP (sau khi chie^'n lu+o+.c va^.n ddo^.ng ngu+o+`i Co^.ng Sa?n ddu+'ng le^n theo gu+o+ng Nguye^~n Ho^., dda~ co' ke^'t qu?a), ddu'ng nhu+ to^i dda~ tri`nh ba`y trong DDie^`u 1 cu?a Du+. A'n :
       

      « Quo^'c gia ba?o dda?m cho mo.i co^ng da^n ddu+o+.c bi`nh dda(?ng truo+'c pha'p lua^.t, kho^ng pha^n bie^.t va` kho^ng loa.i tru+`\. Co^ng da^n co' nhie^.m vu. ddo^'i xu+? vo+'i nhau trong tinh tha^`n tu+o+ng tha^n tu+o+ng tro+.… » Cu~ng vi` ly' le~ a^'y ma` nguye^n ta('c VNCH tu+o+ng lai dda~ nha^.n ddi.nh du+o+'i hi`nh thu+'c cu?a Tu+. Do, Bi`nh DDa(?ng va` Ha.nh Phu'c\. Su+. kie^n tri` be^`n gan ddi ti`m Ha.nh Phu'c cu?a mo^~i ca' nha^n se~ co' hie^.u qua? ne^'u nhu+~ng tu+. do co^? ddie^?n 1789 ddu+o+.c gia`u the^m nho+` su+. co^ng nha^.n cho mo.i ngu+o+`i ddu+o+.c quye^`n kinh te^' va` xa~ ho^.i kie^?u 1946 (ddu+o+.c nha^'n ma.nh trong Lo+`i Mo+? DDa^`u HP cu?a DDe^. Tu+' Co^.ng Ho`a Pha'p)\. DDo' la` ma(.t xa~ ho^.i cu?a chu? nghi~a tu+. do, tu+` na`y ddu+o+.c mo+? ro^.ng the^m nhie^`u hy vo.ng mo+'i (xua^'t hie^.n sau the^' chie^'n thu+' II 1939-1945) : tu+. do nghie^.p ddoa`n, quye^`n ddi`nh co^ng, quye^`n co' vie^.c la`m, quye^`n co' nha` o+?, quye^`n hu+o+?ng thu. an ninh xa~ ho^.i, quye^`n co' thi` gio+` nha`n ha.\. Pha^`n xa~ ho^.i mo+'i na`y cu?a chu? nghi~a tu+. do ra^'t la` quan tro.ng va` ca^`n thie^'t trong mo^.t xa~ ho^.i ma(.c da^`u da^n chu? tu+. do nhu+ng sau ma^'y tho+`i ky` khu?ng hoa?ng ve^` ma(.t kinh te^' va` ti`nh tra.ng kinh te^' hie^.n gio+`, dda~ ta.o ra nhie^`u ke? ba^`n cu`ng, kho^ng nha` kho^ng cu+?a…
       

      MO^.T CHI'NH THE^? DA^N CHU? CO^NG DA^N (De'mocratie Citoyenne)\?
       
      DDie^`u 2 cu?a HP 15 th.04-1992 cho bie^'t ra(`ng : « Nha` nu+o+'c CHXHCNVN la` Nha` nu+o+'c cu?a nha^n da^n, do nha^n da^n, vi` nha^n da^n… »\. Song DDie^`u 4 nha^'n ma.nh : « DDa?ng CSVN… la` lu+.c lu+o+.ng la~nh dda.o Nha` nu+o+'c va` xa~ ho^.i… », dda~ hu?y bo? ta^'t ca? nguye^n ta('c dde^` cao trong DDie^`u 2, vi` Nha` nu+o+'c cu?a nha^n da^n pha?i dda(.t du+o+'i su+. ddie^`u khie^?n chi'nh thu+'c cu?a DDa?ng\. Trong Du+. A'n su+?a ddo^?i HP, lo+`i dde^` nghi. : « Nguye^n ta('c nu+o+'c Co^.ng Ho`a la` : chi'nh quye^`n cu?a da^n, do da^n va` vi` da^n » dda'nh da^'u vai tro` quan tro.ng cu?a co^ng da^n\. Nguye^n ta('c na`y kho^ng chi? la` mo^.t ly' tu+o+?ng hay nguye^.n vo.ng rie^ng tho^i ma` la` ca? mo^.t nhu ca^`u co' the^? ddu+o+.c tho?a ma~n trong che^' ddo^. da^n chu? tu+. do\. Chu'ng ta bie^'t (theo mo^.t pha^n loa.i cu?a Aristote ve^` ca'c chi'nh the^? ddo+`i Thu+o+.ng Co^?) co' ba hi`nh thu+'c da^n chu? : da^n chu? dda.i nghi. ( de'mocratie repre'sentative) , da^n chu? tru+.c tri. (de'mocratie directe) va` da^n chu? tham du+. (de'mocratie participative) \. Pha?i loa.i tru+` chi'nh the^? da^n chu? dda.i nghi. vi` trong ddo' chi? co' dda.i bie^?u Quo^'c ho^.i la` co' quye^`n la`m lua^.t pha'p\. Cu~ng nhu+ pha?i loa.i tru+` chi'nh the^? da^n chu? tru+.c tri. vi` trong ddo' chi? co' toa`n da^n la` co' quye^`n la`m lua^.t pha'p, cho.n nha^n vie^n ha`nh cha'nh va` quan to`a dde^? xe't xu+? pha^n tranh : mo^.t chi'nh the^? kho^ng the^? na`o a'p du.ng ddu+o+.c trong mo^.t nu+o+'c ma` da^n so^' ga^`n 80 trie^.u ngu+o+`i ! Chi? co`n la.i chi'nh the^? da^n chu? tham du+. ma` LAMARTINE dda~ ddi.nh nghi~a nhu+ sau : « Da^n chu? la` su+. tham du+. - mo^.t ca'ch bi`nh dda(?ng tre^n ma(.t quye^`n lo+.i va` danh nghi~a va`o vie^.c tha?o lua^.n lua^.t pha'p va` chi'nh quye^`n quo^'c da^n »\. Do ddo' nha^n da^n va` dda.i bie^?u Quo^'c ho^.i dde^`u co' tra'ch nhie^.m ngang ha`ng tho^'ng tri. quo^'c gia\. Theo thua^.t ngu+~ hie^.n gio+`, chi'nh the^? na`y go.i la` chi'nh the^? da^n chu? ba'n tru+.c tri. (de'mocratie semi-directe) , na(`m giu+~a chi'nh the^? dda.i nghi. ma` chu'ng ta dda~ ga.t bo? (x\. supra ) va` chi'nh the^? tru+.c tri. ma` vi` ly' do to^? chu+'c hie^?n nhie^n kho^ng thi ha`nh ddu+o+.c\.
       

      DDi'ch tha^.t, ca'i nguye^n ta('c cu?a nu+o+'c Co^.ng Ho`a Tu+. Do cu?a chu'ng ta (DDie^`u 1, ddoa.n 4 cu?a Du+. A'n) chi? co' the^? thu+.c hie^.n trong xa~ ho^.i hie^.n dda.i ba(`ng ca'ch xa^y du+.ng mo^.t ne^`n Da^n Chu? Ca^`m Quye^`n (De'mocratie Gouvernante) theo mo^.t tu+` ngu+~ cu?a Georges Burdeau hay mo^.t ne^`n Da^n Chu? Co^ng Da^n (De'mocratie Citoyenne) theo ca'ch pha't bie^?u ra^'t ddu'ng tho+`i hie^.n gio+` o+? Pha'p\.
       

      DDie^`u 2 cu?a Du+. A'n co^' nhie^n la` pha?i vie^'t nhu+ sau : « Chu? quye^`n quo^'c da^n thuo^.c ve^` nha^n da^n Vie^.t Nam, ddu+o+.c xu+? du.ng tru+.c tie^'p ba(`ng tru+ng ca^`u da^n y', quye^`n kho+?i xu+o+'ng va` quye^`n phu? quye^'t cu?a nha^n da^n, hoa(.c gia'n tie^'p qua ca'c dda.i die^.n ddu+o+.c ba^`u cu+? trong tru+o+`ng ho+.p va` theo hi`nh thu+'c lua^.t ddi.nh\.
       

      Su+. pho^? tho^ng dda^`u phie^'u tru+.c tie^'p hay gia'n tie^'p pha?i hoa`n toa`n bi`nh dda(?ng va` ki'n \. Mo.i quo^'c da^n tha`nh nie^n, kho^ng pha^n bie^.t nam nu+~, ddu+o+.c hu+o+?ng quye^`n da^n su+. va` chi'nh tri., dde^`u co' quye^`n ba^`u cu+? »\.
       

      Mo^.t ca^u ho?i : da^n to^.c chu'ng ta hie^.n gio+` (na(m 2009) co' ddu+o+.c chu? quye^`n trong khuo^n kho^? Hie^'n Pha'p 15 Tha'ng 04-1992 cu?a Co^.ng Ho`a Xa~ Ho^.i Chu? Nghi~a Vie^.t Nam kho^ng \? Le~ di~ nhie^n la` kho^ng ! Vi` HP na`y ne^u cao chu? quye^`n cu?a Nha` nu+o+'c CHXHCNVN (DDie^`u 1 va` 2) va` Nha` nu+o+'c la.i dda(.t du+o+'i su+. la~nh dda.o cu?a DDa?ng Co^.ng Sa?n Vie^.t Nam (DDie^`u 4)\. Nhu+ the^' chu? quye^`n thuo^.c ve^` DDA?NG chu+' kho^ng thuo^.c ve^` da^n\. DDie^`u na`y tu+o+ng pha?n ro~ ra`ng vo+'i DDie^`u 2 cu?a HP mie^`n Nam VN ban ha`nh nga`y 26 Th.10-1956 (DDe^. Nha^'t CHVN) dda~ kho^ng dda('n ddo tuye^n ca'o : « Chu? quye^`n thuo^.c ve^` toa`n da^n »\. DDi.nh thu+'c na`y ddu+o+.c HP DDe^. Nhi. CHVN ban ha`nh nga`y 01 Th.04-1967 giu+~ la.i vo+'i mo^.t sa('c tha'i mo+'i : « Chu? quye^`n quo^'c da^n thuo^.c ve^` nha^n da^n » (La souverainete' nationale appartient au peuple), tu+o+ng tu+. du.ng ngu+~ ddie^`u ho`a ma` HP DDe^. Tu+' (1946) va` DDe^. Ngu~ (1958) cu?a Pha'p Quo^'c Co^.ng Ho`a (DDie^`u 3) dda~ ban bo^', cu~ng nhu+ DDie^`u 2, ddoa.n 1cu?a DU+. A'N chu'ng ta no'i tre^n\. Theo ddo', ne^`n ta?ng cu?a chi'nh quye^`n VN tu+o+ng lai o+? trong tay da^n to^.c, y' thu+'c qua hai phu+o+ng die^.n : 1\. Quo^'c da^n (xem nhu+ mo^.t pha'p nha^n) na('m chu? quye^`n mo^.t ca'ch to^?ng qua't ; 2\. Nha^n da^n (go^`m ta^'t ca? mo.i co^ng da^n), mo^~i ngu+o+`i na('m mo^.t pha^`n chu? quye^`n\.
       

      CHU? QUYE^`N QUO^'C DA^N VA` U?Y QUYE^`N DDA.I NGHI.
       

      Thu+`a nha^.n nguye^n ta('c chu? quye^`n quo^'c da^n trong DU+. A'N, chu'ng ta co^ng nha^.n su+. tuye^.t ddo^'i cu?a quo^'c da^n vi~nh vie^~n va` lie^n tu.c qua su+. tu+o+ng tro+. cu?a nhie^`u the^' he^. chu+' kho^ng ba^.n ta^m dde^'n nhu+~ng bie^'n ddo^?i sinh hoa.t ha`ng nga`y\. Lu+.a cho.n chu? quye^`n quo^'c da^n (souverainete' nationale), nghi~a la` dde^` cao u?y quye^`n dda.i nghi. (mandat repre'sentatif) vo+'i mu.c ddi'ch ddem la.i cho da^n bie^?u Ha. Nghi. Vie^.n mo^.t khi dda('c cu+? se~ thay ma(.t cho toa`n quo^'c da^n chu+' kho^ng la` dda.i die^.n cho mo^.t so^' cu+? tri trong ddo+n vi. ba^`u cu+?\. Nhu+ the^' la` dda.i bie^?u ddu+o+.c ye^n ta^m la`m vie^.c cho Nu+o+'c nha`, cho i'ch lo+.i chung, vi` cu+? tri kho^ng co' quye^`n ca'ch chu+'c da^n bie^?u trong suo^'t mo^.t nhie^.m ky`\.
       

      DU+. A'N chu'ng ta tu+o+ng pha?n ro~ ra`ng vo+'i HP hie^.n ha`nh cu?a CHXHCNVN dda~ nha^'n ma.nh nguye^n ta('c u?y quye^`n chi? me^.nh (mandat impe'ratif) cho phe'p cu+? tri mo^.t ddo+n vi. ba^`u cu+? ba~i nhie^.m dda.i bie^?u Quo^'c ho^.i « khi dda.i bie^?u ddo' kho^ng co`n xu+'ng dda'ng ti'n nhie^.m cu?a nha^n da^n » (DDie^`u 7), co' nghi~a la` tre^n thu+.c te^' ne^'u dda.i bie^?u ddo' kho^ng ba?o ve^. i'ch lo+.i ca' nha^n cu?a mo^~i cu+? tri\. Quy che^' na`y cho^'ng la.i tinh tha^`n ddo^.c la^.p va` tu+. do ha`nh ddo^.ng cho i'ch lo+.i chung (inte're^t ge'ne'ral) cu?a dda.i bie^?u Nu+o+'c nha`\.
       

      CHU? QUYE^`N NHA^N DA^N VA` PHO^? THO^NG DDA^`U PHIE^'U
       

      Song song vo+'i chu? quye^`n quo^'c da^n, DU+. A'N chu'ng ta cu~ng dde^` cao chu? quye^`n nha^n da^n (souverainete' populaire - nguo^`n go^'c : Rousseau, Du contrat social 1762 – Kha'i lua^.n ve^` Ho+.p DDo^`ng La^.p Xa~), nhu+ the^' la` phu` ho+.p vo+'i quye^`n pho^? tho^ng dda^`u phie^'u cho mo.i ngu+o+`i, kho^ng pha^n bie^.t vi` ca(n nguye^n, do`ng do~i, ta`i sa?n hay gia'o hua^'n va` nguye^n ta('c tu+. do ba^`u cu+? va` u+'ng cu+?\. Cuo^.c ba^`u cu+? (hoa(.c to^?ng tuye^?n cu+?) ddu+o+.c to^? chu+'c vo+'i su+. tham gia cu?a ta^'t ca? ca'c dda?ng pha'i (che^' ddo^. dda nguye^n dda dda?ng) co' nhie^.m vu. giu'p co^ng da^n pha't bie^?u quye^`n dda^`u phie^'u\.
       

      CHE^' DDO^. DA^N CHU? BA'N TRU+.C TRI.
       

      Nhu+ chu'ng ta dda~ tri`nh ba`y (x\. supra), cu`ng ddi vo+'i chi'nh the^? nghi. vie^.n (re'gime parlementaire) lie^n quan dde^'n giao di.ch giu+~a chi'nh quye^`n va` co^ng da^n, DU+. A'N dde^` nghi. thie^'t la^.p che^' ddo^. da^n chu? ba'n tru+.c tri. (de'mocratie semi-directe) \. Trong che^' ddo^. na`y (nhu+ dda~ no'i tre^n), ma(.c da^`u co' hie^.n die^.n cu?a dda.i bie^?u Quo^'c ho^.i, co^ng da^n trong suo^'t nhie^.m ky` nghi. vie^.n se~ kho^ng ma^'t quye^`n ho+.p ta'c vo+'i chi'nh quye^`n mo^.t ca'ch gia'n ddoa.n qua tru+ng ca^`u da^n y' (re'fe'rendum) , quye^`n kho+?i xu+o+'ng (initiative des lois) va` quye^`n phu? quye^'t (droit de veto) cu?a nha^n da^n\. Ba(`ng ca'ch kho^ng cha^'p nha^.n mo^.t du+. a'n lua^.t ma` Quo^'c ho^.i dda~ ba^`u , hoa(.c la^'y sa'ng kie^'n tri`nh ba`y mo^.t va(n ba?n tru+o+'c Quo^'c ho^.i (dde^? tha`nh lua^.t) hay bo? phie^'u trong mo^.t cuo^.c tru+ng ca^`u da^n y'\. Mo.i ngu+o+`i co^ng da^n theo Du+. A'n Chu'ng ta, se~ ddu+o+.c tham du+. mo^.t pha^`n lo+'n va`o quye^'t ddi.nh chung cu?a chi'nh quye^`n\.
       

      Tre^n dda^y la` mo^.t va`i suy nghi~ to^?ng qua't ve^` nhu+~ng nguye^n ta('c ca(n ba?n pha?i nha^'n ma.nh va` dde^` cao trong Hie^'n Pha'p cu?a Vie^.t Nam Co^.ng Ho`a nga`y mai\. Chu'ng ta – nhu+ dda~ nha('c nho+? tre^n - se~ cu`ng nhau thie^'t la^.p mo^.t Nha` nu+o+'c pha'p quye^`n nghi~a la` mo^.t Quo^'c gia to^n tro.ng quye^`n lo+.i cu?a nha^n da^n, (mo^.t To^'i Cao Pha'p Vie^.n co' su+' me^.nh ba?o ve^. HP va` nha^n quye^`n, se~ xe't xu+? nhu+~ng vi pha.m lua^.t pha'p bo+?i ngay ca? chi'nh quye^`n)\. Ne^'u chie^'n lu+o+.c Nguye^~n Ho^. va^.n ddo^.ng ngu+o+`i Co^.ng Sa?n ddu+'ng le^n thay ddo^?i VN tha`nh co^ng ddu+o+.c trong lu'c dda^'t nu+o+'c sa('p ma^'t ve^` tay Ta`u Co^.ng na`y, bo+?i mo^.t nho'm ngu+o+`i trong guo^`ng ma'y ddu+'ng le^n theo gu+o+ng Nguye^~n Ho^., chu'ng ta se~ la`m mo^.t cuo^.c ca'ch ma.ng trong tie^'n ho'a (re'volution dans l’e'volution) , vo+'i ti'nh ca'ch ho`a bi`nh (mo^.t cuo^.c ca'ch ma.ng kho^ng dda^~m ma'u), qua vie^.c thay the^' Hie^'n Pha'p 15/04/1992 tu+` mo^.t quye^'t ddi.nh cu?a dda.i bie^?u Quo^'c ho^.i hie^.n ta.i\.
       
      Le^ Mo^.ng Nguye^n (Paris)
       
       
      (1) Trong tru+o+`ng ho+.p To^?ng tho^'ng ddu+o+.c co^ng da^n pho^? tho^ng dda^`u phie^'u tru+.c tie^'p, nu+o+'c ta se~ co' ti'nh ca'ch cu?a mo^.t chi'nh the^? ba'n Nghi. Vie^.n ba'n To^?ng tho^'ng vo+'i mo^.t Hie^'n Pha'p cho Quo^'c tru+o+?ng ddu+o+.c nhie^`u quye^`n thu+.c su+. (tu+o+ng tu+. DDe^. Ngu~ Co^.ng Ho`a Pha'p), Ha`nh pha'p se~ do ca? To^?ng tho^'ng va` Thu? tu+o+'ng ddie^`u khie^?n\. To^?ng tho^'ng ddu+o+.c da^n ba^`u tru+.c tie^'p, chi? co' tra'ch nhie^.m tru+o+'c quo^'c da^n\.
       
      (2) Trong tru+o+`ng ho+.p hai Vie^.n kho^ng ddo^`ng y' vo+'i nhau, Chi'nh phu? co' the^? can thie^.p va`o thu? tu.c nghi. quye^'t giu+~a Thu+o+.ng va` Ha. Vie^.n nha(`m cuo^'i cu`ng cho Da^n Bie^?u Vie^.n ddu+o+.c mo^.t mi`nh tho^ng qua dda.o lua^.t\.

       
       
      UNICODE
       
       
      Khẩn cấp chuyển hóa chế độ độc đảng, thiết lập một Nhà nước pháp quyền ở VN
       

      Cách mạng bằng Hiến Pháp
       

      Prof. Lê Mộng Nguyên
       
       
      Bằng cách nào chúng ta đi đến thiết lập một Nhà nước pháp quyền (État de droit) ở Việt Nam ? Theo điều kiện và quy chế gì để khởi thảo một Dự Án Hiến Pháp phù hợp với thủ tục ấn định trong Hiến Pháp CHXHCNVN được Quốc hội thông quá ngày 15/04/1992 (tương tự một cuộc cách mạng nhung), nghĩa là với sự tham gia của chính quyền hiện hữu. Trả lời câu hỏi nêu trên rất dễ dàng, vì nó nằm trong Điều 147 của HP 1992 hiện hành : « Chỉ có Quốc hội mới có quyền sửa đổi Hiến Pháp. Việc sửa đổi HP phải được ít nhất là hai phần ba tổng số đại biểu Quốc hội biểu quyết tán thành ». Quốc hội VN hiện giờ có quyền lập hiến, cách mạng bằng Hiến Pháp sẽ được thành công một cách bất bạo động nếu có sự ý thức và đồng lòng của các đại biểu Quốc Hội do một nhóm người Cộng Sản theo gương Nguyễn Hộ quyết thay đổi VN, đứng lên dưới áp lực của người dân (xin xem thêm Tham Luận của TS Nguyễn Bá Long trong số báo kỳ này để biết phương thức giải quyết vấn đề này - LTS). Như TS Nguyễn Bá Long đã viết (KTTT 75, tr. 28) : « Phong Trào Hiến Chương 2000… đề xuất ý kiến thành lập một BAN VẬN ĐỘNG Xúc Tiến Thực Hiện Mô Thức CHIA ĐÔI ĐẢNG CSVN của TRẦN LÂM. Hy vọng có người có tư thế trong hàng ngũ CS đứng lên cho đại cuộc, có gan như NGUYỄN HỘ, thì thật là may mắn cho đất nước và công cuộc dân chủ hóa VN, trong giai đoạn hiện nay, mà Đất Nước có thể sắp mất vào tay bọn Tàu Đỏ, do bọn Thái Thú Bắc Kinh tại Hà Nội làm nội ứng. Mong những người Quốc Gia tranh đấu vì đại nghĩa dân tộc thấy được vấn đề… thay vì chỉ thấy có khía cạnh tội ác quá khứ, mà đóng góp hữu hiệu cho đại cuộc GIẢI TRỪ CỘNG SẢN kỳ này ». Nhóm Nguyễn Hộ tuy thất bại vào Mùa Xuân Bính Tý 1996, nhưng theo tôi, chúng ta phải cố gắng làm sống lại hành trình tư tưởng của một người từng là cộng sản gộc dám đứng lên quyết dẹp bỏ cộng sản, để tiến tới thiết lập một nước VN tự do trong tinh thần VNCH (tự đo, dân chủ, nhân quyền và bảo vệ đến cùng lãnh thổ, lãnh hải của Tổ quốc), và một Chính phủ Quốc gia đầu tiên do nhân dân đầu phiếu phổ thông, sẽ tuyên bố - trong khuôn khổ công pháp quốc tế - bãi bỏ những Công Ước mà nhà cầm quyền CS đã ký kết trong việc hiến dâng lãnh thổ và lãnh hải cho bá quyền Trung Cộng. Để bắt đầu, tôi khẩn cấp đề nghị xóa bỏ ngay chế độ độc đảng bằng cách sửa đổi hoặc viết lại Điều 4 của HP 1992 như sau : « Tất cả các đảng phái và nhóm chính trị đều được hoàn toàn tự do thành lập và hoạt động với điều kiện phải tôn trọng chủ quyền quốc dân và nguyên tắc dân chủ. Các đảng phái có nhiệm vụ giúp công dân phát biểu quyền đầu phiếu » cùng với Điều 17 – HP 1992 về việc đất đai thuộc quyền sở hữu quốc gia và cả toàn dân, vì nó đi ngược lại tinh thần xã hội tự do. Nhà nước trước hết phải trọng quyền sở hữu của cá nhân coi như bất khả xâm phạm và thiêng liêng (Điều 17 của bản Tuyên Ngôn Nhân Quyền và Dân Quyền năm 1789 của Pháp).
       

      Trong giai đoạn 2 (rất quan trọng) và để đi đến một chế độ dân chủ tự do thực sự và Nhà nước pháp quyền - qua thủ tục sửa chữa Hiến Pháp hiện hành, tôi yêu cầu Quốc hội có quyền sáng chế hiệu đính Hiến Pháp 1992 (Điều 84), lấy một quyết định giao cho Thủ tướng Chính phủ sứ mệnh thiết lập một Ủy Ban Dự Thảo sửa đổi Hiến Pháp gồm 27 phần tử chẳng hạn : 13 do Quốc hội lựa chọn, 14 do Thủ tướng tuyển nhiệm trong giới các nhân vật chuyên gia lỗi lạc về Hiến Pháp có tiếng tăm ở nước ngoài. UBDT tự bầu một nhân vật làm Chủ tịch, có trách nhiệm lãnh đạo những cuộc thảo luận đưa đến quyết nghị với sự chấp nhận của đa số tuyệt đối của Ủy Ban. Nếu nhân dịp một vấn đề nào đó, có hai phần bằng nhau, lúc ấy lá phiếu của Chủ tịch là phiếu quyết định (voix prépondérante) . Theo sắc lệnh Chính phủ, Ủy Ban phải dự thảo một Hiến Pháp mới trong kỳ hạn không quá hai tháng, rồi trình bày trước Quốc hội để bàn cải, sửa đổi và thông quá. Quốc hội có thể, nếu cần, lấy quyết định tổ chức một cuộc trưng cầu dân ý (Điều 84, HP 1992) nghĩa là một công quyết lập hiến (référendum constituant) đặt dưới sự giám sát của Liên Hiệp Quốc.
       

      Thuận tiện cho sứ mệnh của UBDTHP và với mục đích góp ý kiến trước khi Ủy Ban thành lập, tôi xin trân trọng đề nghị rằng Điều Thứ Nhất của Dự Án HP – sau Lời Mở Đầu (Préambule) ngắn ngủi với ý chí bãi bỏ tất cả lý lịch về chủ nghĩa Mác Lê Nin và đặt lòng tin tưởng nơi bản Tuyên Ngôn Nhân Quyền và Dân Quyền 1789 của Cách Mạng Pháp cùng bản Tuyên Ngôn Nhân Quyền Thế Giới 1948 của LHQ - sẽ viết như sau :
       
      « Việt Nam là một nước Cộng Hòa, Tự Do, Dân Chủ và Xã Hội.
       
      Quốc Gia công nhận và bảo đảm cho mọi người dân được bình đẳng trước pháp luật, không phân biệt và không loại trừ. Công dân có nhiệm vụ đối xử với nhau theo tinh thần tương thân tương trợ.
       
      Phương châm của Việt Nam là : Tự Do, Bình Đẳng, Hạnh Phúc.
       
      Nguyên tắc nước Cộng Hòa là : Chính quyền của dân, do dân và vì dân.
       
      Những cơ cấu tổ chức quốc gia đều dựa trên nguyên tắc chủ quyền quốc dân và phân lập quyền bính ».
       

      Trong tình trạng hiện giờ : ai dám đưa ra ý thức một dân chủ thực sự không tự do hay một tự do thực sự không dựa trên nền tảng dân chủ ? Hoặc một dân chủ tự do mà quên lãng phần xã hội của nhân dân ? Nhà nước Cộng Hòa – thay vì có một thái độ không tham dự tuyệt đối trong lịch sử chủ nghĩa tự do – trong tình thế hiện tại (khủng hoảng kinh tế hoàn cầu) phải đóng một vai trò Quốc gia điều hòa, điều chỉnh để giúp đỡ cho mọi người có đủ phương kế thực hiện một đời sống Hạnh Phúc.
       

      CHỦ NGHĨA TỰ DO, NỀN TẢNG CỦA HIẾN PHÁP VN NGÀY MAI
       

      Chủ nghĩa Tự Do như thế, phải được phản ảnh rõ ràng trong cơ cấu tổ chức mọi quyền lực mà HP mới đề cập : Quả nhiên học thuyết này đề cao trước hết tư tưởng đa nguyên. Thành thử Nhà nước không dựa vào một triết lý hay tôn giáo nào... Nước Cộng Hòa Tự Do tự bản chất thế tục (par essence laique), kính trọng và bảo tồn tự do tín ngưỡng, tự do hành giáo và tự do truyền giáo. Quốc gia phải giữ một thái độ hoàn toàn trung lập (đối với Phật giáo, Công giáo, Tin Lành hay bất cứ một tôn giáo nào khác). Tự do tư tưởng và tự do ngôn luận (tự do báo chí) theo quan niệm này, sẽ được HP ngày mai đề cao thành một nguyên tắc căn bản của chế độ Cộng Hòa.
       

      Chủ nghĩa tự do (doctrine du libéralisme) cũng có tôn chỉ hoàn hảo tổ chức đa nguyên các cơ cầu chính quyền nghĩa là thực hành nguyên tắc phân quyền. Bởi vì theo triết gia chính trị Montesquieu (tác giả « De l’esprit des lois » - Khái niệm về Tinh Thần Luật Pháp, 1748), bất cứ ai có quyền lực cũng muốn lạm dụng. Tránh sự thể này và để bảo đảm quyền lợi và tự do của công dân, chỉ có một giải pháp : Phân chia minh bạch ba nhiệm vụ quốc gia (Lập Pháp, Hành Pháp và Tư Pháp) đặng ủy thác cho ba cơ quan riêng biệt, thăng bằng, độc lập nhưng có bổn phận phải cộng tác với nhau cho bộ máy Nhà nước được vận chuyển nhịp nhàng. Trong việc soạn thảo DỰ ÁN HIẾN PHÁP tương lai, chúng ta sẽ dựa vào tư tưởng của tác giả Montesquieu để xây dựng một chính thể nghị viện (régime parlementaire) với ba quyền lực khác nhau :
       

      1. Hành Pháp với hai thành phần : Quốc trưởng và Chính phủ. Quốc trưởng nước Cộng Hòa gọi là Tổng thống được Quốc hội bầu theo chế độ thất niên (1) có quyền bổ nhiệm Chính phủ đặt đưới sự điều khiển của Thủ tướng. Trong chính thể này, Chính phủ phải là phản ảnh của đa số tuyệt đối đại biểu Hạ Nghị Viện.
       

      2. Lập Pháp do Quốc hội đảm nhiệm (2) gồm hai thành phần :
       
      a) Thượng Nghị Viện mà tổng số không quá 350 nguyên lão (sénateurs) được bổ nhiệm 9 năm theo hình thức phổ thông đầu phiếu gián tiếp (suffrage universel indirect) : cứ mỗi 3 năm , 1/3 thành viên phải được bầu lại. TNV là cơ quan đại diện cho cộng đồng địa phương (collectivité s locales).
       
      b) Hạ Nghị Viện (gọi là Dân Biểu Viện mà tổng số không quá 600 người, do dân bầu qua phổ thông đầu phiếu trực tiếp (suffrage universel direct) cho một nhiệm kỳ lập pháp là 5 năm. Trong mỗi đơn vị bầu cử, cử tri bầu một đại biểu theo hình thức đầu phiếu đơn danh đa số hai vòng. Thủ tướng đại diện Chính phủ có quyền xin Dân Biểu Viện một cuộc đầu phiếu tín nhiệm (vote de confiance). Đa số tuyệt đối dân biểu có thể từ chối tín nhiệm chính phủ hoặc lấy sáng kiến đưa ra một kiến nghị khiển trách (motion de censure). Trong hai trường hợp này, Chính phủ phải từ chức nhưng Thủ tướng có quyền, nếu cần, đề nghị lên Tổng thống ban bố sắc lệnh giải tán Dân Biểu Viện trước nhiệm kỳ. Trong chính thể này, Thủ tướng trách nhiệm lập Chính phủ nắm chính quyền thực sự dưới sự kiểm soát của Hạ Nghị Viện là phản ảnh trực tiếp ý kiến của toàn dân.
       

      3. Tư Pháp là một quyền lực độc lập, không phục vụ Hành Pháp và Lập Pháp. Thẩm phán được bổ nhiệm hay bị bãi nhiệm theo những điều kiện HP bảo đảm nhằm thuận tiện cho sứ mệnh của Tư Pháp là bảo vệ quyền lợi, sở hữu và tự do chính đáng của cá nhân.
       

      Chủ nghĩa tự do cố nhiên là thích hợp với chế độ đa đảng (pluripartisme) và bài xích chuyên chế độc tài độc đảng. Công dân bầu đại biểu Hạ Nghị Viện theo thể thức phổ thông đầu phiếu trực tiếp (suffrage universel direct) đơn danh 2 vòng. Đảng nào hoặc một nhóm đảng nào được đa số tuyệt đối dân biểu trúng cử sẽ được lập Chính phủ và do đó được nắm chính quyền (nguyên tắc đa số là pháp luật của dân chủ). Các đảng khác với thiểu số dân biểu sẽ đóng vai trò đối lập chính quyền mà HP bảo đảm và bảo vệ nhất là về mặt tự do ngôn luận và chỉ trích Chính phủ.
       

      Chủ nghĩa tự do chính trị phải đi đôi với chủ nghĩa tự do kinh tế. Bởi vì nhà cầm quyền Hà Nội và Đảng CS lãnh đạo Nhà nước và xã hội hiện nay chỉ lo « Đổi Mới » kinh tế mà không giải thoát chính trị nên đã đi ngược chiều dân chủ tự do. Tình trạng này nếu kéo dài sẽ đưa đến bùng nổ xã hội. Thành thử chúng ta phải cấp tốc giải quyết vấn đề này bằng cách sửa đổi HP (sau khi chiến lược vận động người Cộng Sản đứng lên theo gương Nguyễn Hộ, đã có kết qủa), đúng như tôi đã trình bày trong Điều 1 của Dự Án :
       

      « Quốc gia bảo đảm cho mọi công dân được bình đẳng truớc pháp luật, không phân biệt và không loại trừ. Công dân có nhiệm vụ đối xử với nhau trong tinh thần tương thân tương trợ… » Cũng vì lý lẽ ấy mà nguyên tắc VNCH tương lai đã nhận định dưới hình thức của Tự Do, Bình Đẳng và Hạnh Phúc. Sự kiên trì bền gan đi tìm Hạnh Phúc của mỗi cá nhân sẽ có hiệu quả nếu những tự do cổ điển 1789 được giàu thêm nhờ sự công nhận cho mọi người được quyền kinh tế và xã hội kiểu 1946 (được nhấn mạnh trong Lời Mở Đầu HP của Đệ Tứ Cộng Hòa Pháp). Đó là mặt xã hội của chủ nghĩa tự do, từ này được mở rộng thêm nhiều hy vọng mới (xuất hiện sau thế chiến thứ II 1939-1945) : tự do nghiệp đoàn, quyền đình công, quyền có việc làm, quyền có nhà ở, quyền hưởng thụ an ninh xã hội, quyền có thì giờ nhàn hạ. Phần xã hội mới này của chủ nghĩa tự do rất là quan trọng và cần thiết trong một xã hội mặc dầu dân chủ tự do nhưng sau mấy thời kỳ khủng hoảng về mặt kinh tế và tình trạng kinh tế hiện giờ, đã tạo ra nhiều kẻ bần cùng, không nhà không cửa…
       

      MỘT CHÍNH THỂ DÂN CHỦ CÔNG DÂN (Démocratie Citoyenne)?
       
      Điều 2 của HP 15 th.04-1992 cho biết rằng : « Nhà nước CHXHCNVN là Nhà nước của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân… ». Song Điều 4 nhấn mạnh : « Đảng CSVN… là lực lượng lãnh đạo Nhà nước và xã hội… », đã hủy bỏ tất cả nguyên tắc đề cao trong Điều 2, vì Nhà nước của nhân dân phải đặt dưới sự điều khiển chính thức của Đảng. Trong Dự Án sửa đổi HP, lời đề nghị : « Nguyên tắc nước Cộng Hòa là : chính quyền của dân, do dân và vì dân » đánh dấu vai trò quan trọng của công dân. Nguyên tắc này không chỉ là một lý tưởng hay nguyện vọng riêng thôi mà là cả một nhu cầu có thể được thỏa mãn trong chế độ dân chủ tự do. Chúng ta biết (theo một phân loại của Aristote về các chính thể đời Thượng Cổ) có ba hình thức dân chủ : dân chủ đại nghị ( démocratie représentative) , dân chủ trực trị (démocratie directe) và dân chủ tham dự (démocratie participative) . Phải loại trừ chính thể dân chủ đại nghị vì trong đó chỉ có đại biểu Quốc hội là có quyền làm luật pháp. Cũng như phải loại trừ chính thể dân chủ trực trị vì trong đó chỉ có toàn dân là có quyền làm luật pháp, chọn nhân viên hành chánh và quan tòa để xét xử phân tranh : một chính thể không thể nào áp dụng được trong một nước mà dân số gần 80 triệu người ! Chỉ còn lại chính thể dân chủ tham dự mà LAMARTINE đã định nghĩa như sau : « Dân chủ là sự tham dự - một cách bình đẳng trên mặt quyền lợi và danh nghĩa vào việc thảo luận luật pháp và chính quyền quốc dân ». Do đó nhân dân và đại biểu Quốc hội đều có trách nhiệm ngang hàng thống trị quốc gia. Theo thuật ngữ hiện giờ, chính thể này gọi là chính thể dân chủ bán trực trị (démocratie semi-directe) , nằm giữa chính thể đại nghị mà chúng ta đã gạt bỏ (x. supra ) và chính thể trực trị mà vì lý do tổ chức hiển nhiên không thi hành được.
       

      Đích thật, cái nguyên tắc của nước Cộng Hòa Tự Do của chúng ta (Điều 1, đoạn 4 của Dự Án) chỉ có thể thực hiện trong xã hội hiện đại bằng cách xây dựng một nền Dân Chủ Cầm Quyền (Démocratie Gouvernante) theo một từ ngữ của Georges Burdeau hay một nền Dân Chủ Công Dân (Démocratie Citoyenne) theo cách phát biểu rất đúng thời hiện giờ ở Pháp.
       

      Điều 2 của Dự Án cố nhiên là phải viết như sau : « Chủ quyền quốc dân thuộc về nhân dân Việt Nam, được xử dụng trực tiếp bằng trưng cầu dân ý, quyền khởi xướng và quyền phủ quyết của nhân dân, hoặc gián tiếp qua các đại diện được bầu cử trong trường hợp và theo hình thức luật định.
       

      Sự phổ thông đầu phiếu trực tiếp hay gián tiếp phải hoàn toàn bình đẳng và kín . Mọi quốc dân thành niên, không phân biệt nam nữ, được hưởng quyền dân sự và chính trị, đều có quyền bầu cử ».
       

      Một câu hỏi : dân tộc chúng ta hiện giờ (năm 2009) có được chủ quyền trong khuôn khổ Hiến Pháp 15 Tháng 04-1992 của Cộng Hòa Xã Hội Chủ Nghĩa Việt Nam không ? Lẽ dĩ nhiên là không ! Vì HP này nêu cao chủ quyền của Nhà nước CHXHCNVN (Điều 1 và 2) và Nhà nước lại đặt dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng Sản Việt Nam (Điều 4). Như thế chủ quyền thuộc về ĐẢNG chứ không thuộc về dân. Điều này tương phản rõ ràng với Điều 2 của HP miền Nam VN ban hành ngày 26 Th.10-1956 (Đệ Nhất CHVN) đã không đắn đo tuyên cáo : « Chủ quyền thuộc về toàn dân ». Định thức này được HP Đệ Nhị CHVN ban hành ngày 01 Th.04-1967 giữ lại với một sắc thái mới : « Chủ quyền quốc dân thuộc về nhân dân » (La souveraineté nationale appartient au peuple), tương tự dụng ngữ điều hòa mà HP Đệ Tứ (1946) và Đệ Ngũ (1958) của Pháp Quốc Cộng Hòa (Điều 3) đã ban bố, cũng như Điều 2, đoạn 1của DỰ ÁN chúng ta nói trên. Theo đó, nền tảng của chính quyền VN tương lai ở trong tay dân tộc, ý thức qua hai phương diện : 1. Quốc dân (xem như một pháp nhân) nắm chủ quyền một cách tổng quát ; 2. Nhân dân (gồm tất cả mọi công dân), mỗi người nắm một phần chủ quyền.
       

      CHỦ QUYỀN QUỐC DÂN VÀ ỦY QUYỀN ĐẠI NGHỊ
       

      Thừa nhận nguyên tắc chủ quyền quốc dân trong DỰ ÁN, chúng ta công nhận sự tuyệt đối của quốc dân vĩnh viễn và liên tục qua sự tương trợ của nhiều thế hệ chứ không bận tâm đến những biến đổi sinh hoạt hàng ngày. Lựa chọn chủ quyền quốc dân (souveraineté nationale), nghĩa là đề cao ủy quyền đại nghị (mandat représentatif) với mục đích đem lại cho dân biểu Hạ Nghị Viện một khi đắc cử sẽ thay mặt cho toàn quốc dân chứ không là đại diện cho một số cử tri trong đơn vị bầu cử. Như thế là đại biểu được yên tâm làm việc cho Nước nhà, cho ích lợi chung, vì cử tri không có quyền cách chức dân biểu trong suốt một nhiệm kỳ.
       

      DỰ ÁN chúng ta tương phản rõ ràng với HP hiện hành của CHXHCNVN đã nhấn mạnh nguyên tắc ủy quyền chỉ mệnh (mandat impératif) cho phép cử tri một đơn vị bầu cử bãi nhiệm đại biểu Quốc hội « khi đại biểu đó không còn xứng đáng tín nhiệm của nhân dân » (Điều 7), có nghĩa là trên thực tế nếu đại biểu đó không bảo vệ ích lợi cá nhân của mỗi cử tri. Quy chế này chống lại tinh thần độc lập và tự do hành động cho ích lợi chung (intérêt général) của đại biểu Nước nhà.
       

      CHỦ QUYỀN NHÂN DÂN VÀ PHỔ THÔNG ĐẦU PHIẾU
       

      Song song với chủ quyền quốc dân, DỰ ÁN chúng ta cũng đề cao chủ quyền nhân dân (souveraineté populaire - nguồn gốc : Rousseau, Du contrat social 1762 – Khái luận về Hợp Đồng Lập Xã), như thế là phù hợp với quyền phổ thông đầu phiếu cho mọi người, không phân biệt vì căn nguyên, dòng dõi, tài sản hay giáo huấn và nguyên tắc tự do bầu cử và ứng cử. Cuộc bầu cử (hoặc tổng tuyển cử) được tổ chức với sự tham gia của tất cả các đảng phái (chế độ đa nguyên đa đảng) có nhiệm vụ giúp công dân phát biểu quyền đầu phiếu.
       

      CHẾ ĐỘ DÂN CHỦ BÁN TRỰC TRỊ
       

      Như chúng ta đã trình bày (x. supra), cùng đi với chính thể nghị viện (régime parlementaire) liên quan đến giao dịch giữa chính quyền và công dân, DỰ ÁN đề nghị thiết lập chế độ dân chủ bán trực trị (démocratie semi-directe) . Trong chế độ này (như đã nói trên), mặc dầu có hiện diện của đại biểu Quốc hội, công dân trong suốt nhiệm kỳ nghị viện sẽ không mất quyền hợp tác với chính quyền một cách gián đoạn qua trưng cầu dân ý (référendum), quyền khởi xướng (initiative des lois) và quyền phủ quyết (droit de veto) của nhân dân. Bằng cách không chấp nhận một dự án luật mà Quốc hội đã bầu , hoặc lấy sáng kiến trình bày một văn bản trước Quốc hội (để thành luật) hay bỏ phiếu trong một cuộc trưng cầu dân ý. Mọi người công dân theo Dự Án Chúng ta, sẽ được tham dự một phần lớn vào quyết định chung của chính quyền.
       

      Trên đây là một vài suy nghĩ tổng quát về những nguyên tắc căn bản phải nhấn mạnh và đề cao trong Hiến Pháp của Việt Nam Cộng Hòa ngày mai. Chúng ta – như đã nhắc nhở trên - sẽ cùng nhau thiết lập một Nhà nước pháp quyền nghĩa là một Quốc gia tôn trọng quyền lợi của nhân dân, (một Tối Cao Pháp Viện có sứ mệnh bảo vệ HP và nhân quyền, sẽ xét xử những vi phạm luật pháp bởi ngay cả chính quyền). Nếu chiến lược Nguyễn Hộ vận động người Cộng Sản đứng lên thay đổi VN thành công được trong lúc đất nước sắp mất về tay Tàu Cộng này, bởi một nhóm người trong guồng máy đứng lên theo gương Nguyễn Hộ, chúng ta sẽ làm một cuộc cách mạng trong tiến hóa (révolution dans l’évolution), với tính cách hòa bình (một cuộc cách mạng không đẫm máu), qua việc thay thế Hiến Pháp 15/04/1992 từ một quyết định của đại biểu Quốc hội hiện tại.
       
      Lê Mộng Nguyên (Paris)
       
      (1) Trong trường hợp Tổng thống được công dân phổ thông đầu phiếu trực tiếp, nước ta sẽ có tính cách của một chính thể bán Nghị Viện bán Tổng thống với một Hiến Pháp cho Quốc trưởng được nhiều quyền thực sự (tương tự Đệ Ngũ Cộng Hòa Pháp), Hành pháp sẽ do cả Tổng thống và Thủ tướng điều khiển. Tổng thống được dân bầu trực tiếp, chỉ có trách nhiệm trước quốc dân.
       
      (2) Trong trường hợp hai Viện không đồng ý với nhau, Chính phủ có thể can thiệp vào thủ tục nghị quyết giữa Thượng và Hạ Viện nhằm cuối cùng cho Dân Biểu Viện được một mình thông qua đạo luật.
       

      VNI

       

      Khaån caáp chuyeån hoùa cheá ñoä ñoäc ñaûng, thieát laäp moät Nhaø nöôùc phaùp quyeàn ôû VN

      Caùch maïng baèng Hieán Phaùp

      Prof. Leâ Moäng Nguyeân

      Baèng caùch naøo chuùng ta ñi ñeán thieát laäp moät Nhaø nöôùc phaùp quyeàn (EÙtat de droit) ôû Vieät Nam ? Theo ñieàu kieän vaø quy cheá gì ñeå khôûi thaûo moät Döï AÙn Hieán Phaùp phuø hôïp vôùi thuû tuïc aán ñònh trong Hieán Phaùp CHXHCNVN ñöôïc Quoác hoäi thoâng quaù ngaøy 15/04/1992 (töông töï moät cuoäc caùch maïng nhung), nghóa laø vôùi söï tham gia cuûa chính quyeàn hieän höõu. Traû lôøi caâu hoûi neâu treân raát deã daøng, vì noù naèm trong Ñieàu 147 cuûa HP 1992 hieän haønh : « Chæ coù Quoác hoäi môùi coù quyeàn söûa ñoåi Hieán Phaùp. Vieäc söûa ñoåi HP phaûi ñöôïc ít nhaát laø hai phaàn ba toång soá ñaïi bieåu Quoác hoäi bieåu quyeát taùn thaønh ». Quoác hoäi VN hieän giôø coù quyeàn laäp hieán, caùch maïng baèng Hieán Phaùp seõ ñöôïc thaønh coâng moät caùch baát baïo ñoäng neáu coù söï yù thöùc vaø ñoàng loøng cuûa caùc ñaïi bieåu Quoác Hoäi do moät nhoùm ngöôøi Coäng Saûn theo göông Nguyeãn Hoä quyeát thay ñoåi VN, ñöùng leân döôùi aùp löïc cuûa ngöôøi daân (xin xem theâm Tham Luaän cuûa TS Nguyeãn Baù Long trong soá baùo kyø naøy ñeå bieát phöông thöùc giaûi quyeát vaán ñeà naøy - LTS). Nhö TS Nguyeãn Baù Long ñaõ vieát (KTTT 75, tr. 28) : « Phong Traøo Hieán Chöông 2000… ñeà xuaát yù kieán thaønh laäp moät BAN VAÄN ÑOÄNG Xuùc Tieán Thöïc Hieän Moâ Thöùc CHIA ÑOÂI ÑAÛNG CSVN cuûa TRAÀN LAÂM. Hy voïng coù ngöôøi coù tö theá trong haøng nguõ CS ñöùng leân cho ñaïi cuo

      (Message over 64 KB, truncated)

    Your message has been successfully submitted and would be delivered to recipients shortly.