Loading ...
Sorry, an error occurred while loading the content.

Re: [Friesland-genealogy] Personele cohieren en Speciecohieren

Expand Messages
  • johan voorberg
    Beste Fokko en Judith, Hoewel niet specifiek op de hoogte met de situatie in Tietjerksteradiel, kan de volgende achtergrondinformatie helpen: Het valt te
    Message 1 of 4 , Sep 1, 2006
    • 0 Attachment
      Beste Fokko en Judith,

      Hoewel niet specifiek op de hoogte met de situatie in Tietjerksteradiel, kan
      de volgende achtergrondinformatie helpen:

      Het valt te begrijpen dat er bij het opleggen van heffingen hoge eisen aan
      de zorgvuldigheid en volledigheid van de schattingen werden gesteld. Het
      zonder al te veel weerstand innen van geld/ belasting, enz., staat en valt
      immers met de aantoonbare eerlijkheid van (waarde)-schattingen en de
      zekerheid dat niemand wordt ontzien (verduisteren was in het Nederlandse
      taalgebied het woord voor het onttrekken van grond en/of goed aan heffingen
      of leenverbanden).

      De volledigheid is er bij gebaat dat de heffers telkenmale een vaste route
      lopen (of te paard gaan); een route die controleerbaar is en uitsluit dat
      niemand wordt overgeslagen. Niet voor niets werden sommige heffingen dan ook
      met de toevoeging "De ommeloop van [plaatsnaam]" aangeduid.
      Indien men, zoals in bebouwde kom, heden beschikt over oude kaarten, dan is
      zo'n ommeloop soms te reconstrueren, zodat men indien de ligging van ��n
      bezit bekend is, de vorige(n) en volgende(n) kan uittellen. Op het
      platteland en in dorpen is dat lastiger, zowel door het vaak ontbreken van
      oude kaarten, als de verandering van het wegenstelsel, en niet in de laatste
      plaats omdat men soms om goede redenen over particuliere grond in plaats van
      de openbare weg doorstak naar de volgende rij eigendommen.

      Hiermee komen wij op een mogelijk antwoord op de eigenlijke vraag:
      Als heffingen (zelfs al zijn die van verschillende aard) van ��n bepaalde
      met de heffing belaste persoon of instantie met relatieve regelmaat
      (jaarlijks, tweejaarlijks, enz) uitgaan, dan mag men aannemen dat de
      looproute gelijk blijft, tenzij het gebruik of de inrichting van het gebied
      verandert.
      Een uitzondering daarop, namelijk het beginnen van de omlooplijst met de
      namen der notabelen en de dominee, is snel genoeg herkenbaar om geen
      werkelijk probleem te veroorzaken.

      Maar als verschillende instanties elk verantwoordelijk zijn voor
      onderscheiden heffingen, dan is het redelijk waarschijnlijk dat er
      verschillende routes kunnen worden gekozen.
      Vandaar dat de een soms overeenstemmende volgorden aantreft (bij
      gelijkblijvend aantal eigendommen langs een bepaald deel van een weg
      bijvoorbeeld), en anderen verschillen constateren, die niet te wijten zijn
      aan tussentijds bijbouwen of verdelen van eigendom.

      Ik hoop dat deze algemene beschrijving er toe bijdraagt dat onderzoekers
      niet onnodig de mist ingaan, en sluit af met een (niet gevraagde) opmerking
      over de waardebepaling, die zo zijn eigen valkuilen kent.

      Waar in plaats van het tellen van eigendom (haardsteden, oppervlak tegen
      vast tarief) waardebepaling aan de orde komt, wordt de rol der schatters
      aanzienlijk zwaarder.
      Zij moeten immers nu niet alleen oppervlak, maar ook de waarde van het
      (grond)bezit per eenheid van oppervlak (hectare of welke andere gangbare
      maat vroeger ook) vaststellen.
      En dat valt niet altijd mee, of niet vanwege de toegankelijkheid of de
      onregelmatige vorm van het terrein, ofwel vanwege de wisselende kwaliteit
      van verschillende delen van aaneengesloten bezit.
      In die gevallen waren de schatters bevoegd om in onderling beraad zowel de
      waarde per oppervlakteeenheid, als de omvang van het oppervlak te schatten,
      waaruit voortvloeide dat men in het uiterste geval zelfs zonder die
      tussenstap direct de totale waarde of heffing mocht vaststellen.
      De Friese uitdrukking daarvoor ken ik niet, maar in de Hollandse, Utrechtse,
      Zeeuwse en Brabantse gebieden werd een op die manier gedane schatting in de
      lijsten aangeduid met "de hoop om" of "bij de hoop", waarna de waarde of de
      daaruit omgerekende heffing volgde.
      Het is maar een weet, omdat ook in die situaties vervolgens met enig inzicht
      de globale omvang van het bezit is te bepalen, of ... omdart men,zoals
      helaas een aantal onderzoekers is overkomen, anders jaren voor niets op zoek
      blijft naar de ligging van de veronderste, in de registers toch met
      regelmaat genoemde, molen of boerderij die "De Hoop" schijnt te heten.

      Met vriendelijke groet,

      Johan Voorberg

      >From: Judith Henstra <genealogie@...>
      >Reply-To: Friesland-genealogy@yahoogroups.com
      >To: Friesland-genealogy@yahoogroups.com
      >Subject: Re: [Friesland-genealogy] Personele cohieren en Speciecohieren
      >Date: Fri, 1 Sep 2006 11:17:26 +0200
      >
      >Beste Fokko,
      >
      >Voor zover ik weet hanteren de Personele en de speciekohieren
      >verschillende nummeringen.
      >
      >Ik heb wel eens geprobeerd ze naast elkaar te leggen, maar het komt
      >niet overeen, zelfs de volgorde zou wel eens anders kunnen zijn (dus
      >als PK 62 hetzelfde is als SK 43, dan is PK 63 niet noodzakelijk
      >hetzelfde als SK 44).
      >
      >Succes maar, ik hoop dat je ergens kunt ontdekken hoe het precies zit!
      >
      >Groeten,
      >
      >Judith Henstra
      >
      >
      >Judith Henstra
      >genealogie@...
      >http://www.henstraweb.com
      >
      >On Sep 1, 2006, at 11:00 AM, fokko_kloostra wrote:
      >
      > > Kan ik er van uit gaan dat de Nummering van Personele cohieren en
      > > Speciecohieren dezelfde zijn.
      > >
      > > voorbeeld:
      > > in 1748/1788 komt michiel gabes voor in de personele cohieren
      > > (eigenaar) nr 62 en Rinse Binnes van 1747/1752 in de speciecohieren op
      > > nr 62 (huurder)
      > >
      > > bij anderen worden personen in dezefde periode op beide adressen
      > > genoemd.
      > > Is dit toeval of komen beide nummeringen overeen?
      > > Het gaat om de belastingen in tietjerksteradeel.
      > >
      > > Dank voor jullie medewerking
      > > fokko kloostra
    • fokko kloostra
      Johan , judth Bedankt voor jullie informatie. als ik van de looproute uit ga kunnen de nummers wel overeenkomen. De harste ligt buiten suameer en kent vanuit
      Message 2 of 4 , Sep 1, 2006
      • 0 Attachment
        Johan , judth

        Bedankt voor jullie informatie. als ik van de looproute uit ga kunnen de nummers wel overeenkomen. De harste ligt buiten suameer en kent vanuit suameer maar 1 toegansweg.
        Verder onderzoek zal uitwijzen of dit ook de juiste is.

        Groetjes
        fokko kloostra


        ----- Ursprüngliche Mail ----
        Von: johan voorberg <jvoorberg@...>
        An: Friesland-genealogy@yahoogroups.com
        Gesendet: Freitag, den 1. September 2006, 14:12:03 Uhr
        Betreff: Re: [Friesland-genealogy] Personele cohieren en Speciecohieren


        Beste Fokko en Judith,

        Hoewel niet specifiek op de hoogte met de situatie in Tietjerksteradiel, kan
        de volgende achtergrondinformatie helpen:

        Het valt te begrijpen dat er bij het opleggen van heffingen hoge eisen aan
        de zorgvuldigheid en volledigheid van de schattingen werden gesteld. Het
        zonder al te veel weerstand innen van geld/ belasting, enz., staat en valt
        immers met de aantoonbare eerlijkheid van (waarde)-schattingen en de
        zekerheid dat niemand wordt ontzien (verduisteren was in het Nederlandse
        taalgebied het woord voor het onttrekken van grond en/of goed aan heffingen
        of leenverbanden).

        De volledigheid is er bij gebaat dat de heffers telkenmale een vaste route
        lopen (of te paard gaan); een route die controleerbaar is en uitsluit dat
        niemand wordt overgeslagen. Niet voor niets werden sommige heffingen dan ook
        met de toevoeging "De ommeloop van [plaatsnaam]" aangeduid.
        Indien men, zoals in bebouwde kom, heden beschikt over oude kaarten, dan is
        zo'n ommeloop soms te reconstrueren, zodat men indien de ligging van één
        bezit bekend is, de vorige(n) en volgende(n) kan uittellen. Op het
        platteland en in dorpen is dat lastiger, zowel door het vaak ontbreken van
        oude kaarten, als de verandering van het wegenstelsel, en niet in de laatste
        plaats omdat men soms om goede redenen over particuliere grond in plaats van
        de openbare weg doorstak naar de volgende rij eigendommen.

        Hiermee komen wij op een mogelijk antwoord op de eigenlijke vraag:
        Als heffingen (zelfs al zijn die van verschillende aard) van één bepaalde
        met de heffing belaste persoon of instantie met relatieve regelmaat
        (jaarlijks, tweejaarlijks, enz) uitgaan, dan mag men aannemen dat de
        looproute gelijk blijft, tenzij het gebruik of de inrichting van het gebied
        verandert.
        Een uitzondering daarop, namelijk het beginnen van de omlooplijst met de
        namen der notabelen en de dominee, is snel genoeg herkenbaar om geen
        werkelijk probleem te veroorzaken.

        Maar als verschillende instanties elk verantwoordelijk zijn voor
        onderscheiden heffingen, dan is het redelijk waarschijnlijk dat er
        verschillende routes kunnen worden gekozen.
        Vandaar dat de een soms overeenstemmende volgorden aantreft (bij
        gelijkblijvend aantal eigendommen langs een bepaald deel van een weg
        bijvoorbeeld), en anderen verschillen constateren, die niet te wijten zijn
        aan tussentijds bijbouwen of verdelen van eigendom.

        Ik hoop dat deze algemene beschrijving er toe bijdraagt dat onderzoekers
        niet onnodig de mist ingaan, en sluit af met een (niet gevraagde) opmerking
        over de waardebepaling, die zo zijn eigen valkuilen kent.

        Waar in plaats van het tellen van eigendom (haardsteden, oppervlak tegen
        vast tarief) waardebepaling aan de orde komt, wordt de rol der schatters
        aanzienlijk zwaarder.
        Zij moeten immers nu niet alleen oppervlak, maar ook de waarde van het
        (grond)bezit per eenheid van oppervlak (hectare of welke andere gangbare
        maat vroeger ook) vaststellen.
        En dat valt niet altijd mee, of niet vanwege de toegankelijkheid of de
        onregelmatige vorm van het terrein, ofwel vanwege de wisselende kwaliteit
        van verschillende delen van aaneengesloten bezit.
        In die gevallen waren de schatters bevoegd om in onderling beraad zowel de
        waarde per oppervlakteeenheid, als de omvang van het oppervlak te schatten,
        waaruit voortvloeide dat men in het uiterste geval zelfs zonder die
        tussenstap direct de totale waarde of heffing mocht vaststellen.
        De Friese uitdrukking daarvoor ken ik niet, maar in de Hollandse, Utrechtse,
        Zeeuwse en Brabantse gebieden werd een op die manier gedane schatting in de
        lijsten aangeduid met "de hoop om" of "bij de hoop", waarna de waarde of de
        daaruit omgerekende heffing volgde.
        Het is maar een weet, omdat ook in die situaties vervolgens met enig inzicht
        de globale omvang van het bezit is te bepalen, of ... omdart men,zoals
        helaas een aantal onderzoekers is overkomen, anders jaren voor niets op zoek
        blijft naar de ligging van de veronderste, in de registers toch met
        regelmaat genoemde, molen of boerderij die "De Hoop" schijnt te heten.

        Met vriendelijke groet,

        Johan Voorberg

        >From: Judith Henstra <genealogie@...>
        >Reply-To: Friesland-genealogy@yahoogroups.com
        >To: Friesland-genealogy@yahoogroups.com
        >Subject: Re: [Friesland-genealogy] Personele cohieren en Speciecohieren
        >Date: Fri, 1 Sep 2006 11:17:26 +0200
        >
        >Beste Fokko,
        >
        >Voor zover ik weet hanteren de Personele en de speciekohieren
        >verschillende nummeringen.
        >
        >Ik heb wel eens geprobeerd ze naast elkaar te leggen, maar het komt
        >niet overeen, zelfs de volgorde zou wel eens anders kunnen zijn (dus
        >als PK 62 hetzelfde is als SK 43, dan is PK 63 niet noodzakelijk
        >hetzelfde als SK 44).
        >
        >Succes maar, ik hoop dat je ergens kunt ontdekken hoe het precies zit!
        >
        >Groeten,
        >
        >Judith Henstra
        >
        >
        >Judith Henstra
        >genealogie@...
        >http://www.henstraweb.com
        >
        >On Sep 1, 2006, at 11:00 AM, fokko_kloostra wrote:
        >
        > > Kan ik er van uit gaan dat de Nummering van Personele cohieren en
        > > Speciecohieren dezelfde zijn.
        > >
        > > voorbeeld:
        > > in 1748/1788 komt michiel gabes voor in de personele cohieren
        > > (eigenaar) nr 62 en Rinse Binnes van 1747/1752 in de speciecohieren op
        > > nr 62 (huurder)
        > >
        > > bij anderen worden personen in dezefde periode op beide adressen
        > > genoemd.
        > > Is dit toeval of komen beide nummeringen overeen?
        > > Het gaat om de belastingen in tietjerksteradeel.
        > >
        > > Dank voor jullie medewerking
        > > fokko kloostra




        Genealogy yn Fryslân: http://www.genealogy-yn-fryslan.tk/.

        Het archief van deze lijst voor Friese genealogen met daarin alle sinds 8 juli 1999 geposte berichten staat op http://groups.yahoo.com/group/Friesland-genealogy

        Om uw abonnement te beëindigen stuurt u een (leeg) email-bericht naar:
        Friesland-genealogy-unsubscribe@yahoogroups.com

        Yahoo! Groups Links




        [Non-text portions of this message have been removed]
      Your message has been successfully submitted and would be delivered to recipients shortly.