Loading ...
Sorry, an error occurred while loading the content.

55895RE: [Friesland-genealogy] knechten en meiden

Expand Messages
  • johan voorberg
    Nov 18, 2013
    • 0 Attachment
      Beste Johan,
       
      De vraag die je stelt verdient meer dan één antwoord. Differentiatie naar zowel tijd als regio moet worden gemaakt.
      Friesland (zonder grofweg de Stellingwerven en delen van Gaasterland) kent andere verhoudingen tussen bazen en knechten dan grote delen van Drente en Overijssel (met uitzondering van o.a. de kop van Overijssel)
       
      Allereerst maar de knechten en meiden op de boerderij:
      Friese knechten mochten op 1 mei (later door de datumcorrectie van - rond - 1700 op 12 mei, "den alden mai" genoemd), hun betrekking opzeggen en van werkgever/baas veranderen. Dat, en de schaal van de boerderij, dus het directe (werk)contact dat zij met de boer onderhielden, gaf ruimte voor zekere menselijke verhoudingen. Waren dus vrijer dan in de onderherige gebieden, waar ik Drente en de regio van Ommen toe reken. "Meiden" in het arbeidsproces (melken, karnen) idem zo, doch mogelijk meer "op hun plaats gehouden", en daarnaast meer op de boerin gericht.
      Let op, niet alle meiden waren zo "oud" als in je vraagstelling. Zij konden vanaf hun 6e of 8e (mijn grootmoeder) al als hulpje worden ondergebracht, ook bij de "pluk" (dus het rapen) van het - niet rotte - gevallen fruit.
       
      Nu het grotere landgoed: Daar kwamen knechten (werkvolk) voor wat betreft hun werk helemaal niet met de landheer in aanraking, want die had daar zijn mensen voor. En vrouwen hooguit via het de eigenaar en diens vrouw omringende personeel en hun instructies.
      Wat hen meer dan de boerenknechten soms afhankelijk kon maken van de luim of het karakter van dat personeel.
      Dus durf ik daar niet iets algemeens over te zeggen, anders dan dat er stevig gewerkt moest worden, en enigsinsdat je geluk had als je bij de werkbaas in het gevlei kon blijven.
       
      Toegift ter illustratie:
      Mijn oom Hannes werkte in de Betuwe voor een relatief gering loon voor een grootgrondbezitter uit een notabel geslacht, zij het met een zekere sociale inslag.
      Zijn houding en werk leidde er toe dat hij op zeker moment van deze boer een kalfje kreeg geschonken vanwege zijn inzet. Misschien twee of drie jaar later bij zijn trouwen gevolgd door een tweede kalfje.
      10 jaar later greep hij de kans een klein eigen boerderijtje te beginnen en dat verder te ontwikkelen.
      "Kijk die Hannes toch", zei de notabele waarderend tegen zijn vrouw.
      "Dan hebben we hem toch nog te veel betaald", was haar repliek.
       
      O ja, dat lopen. Zonder paard moest iedereen lopen. Krap een uurtje maar. Wat is daar heden nu aan verbeterd?
      Vandaag de dag staan duizenden dagelijks anderhalf uur in de file om naar hun werk in de Rotterdamse of Amsterdamse regio te komen. En idem tegen de avond terug.
      OK, er aangekomen: betere arbeidsomstandigheden en minder werkdagen dan in 1748 (volksoproer in Amsterdam o.a.)
       
      Tot zover. Ik hoop dat deze kanttekeningen je enigzins verder helpen.
       
      Vriendelijke groet,
       
      Johan Voorberg
       

      To: overijssel-genealogy@yahoogroups.com; Friesland-genealogy@yahoogroups.com
      From: jpmels01@...
      Date: Sun, 10 Nov 2013 13:55:59 +0100
      Subject: [Friesland-genealogy] knechten en meiden

       

      Beste meedenkers,

       

      In de volkstelling van 1748 Ommen – Den Ham kom ik een echtpaar tegen die knecht en meid zijn op het landgoed Eerde.

       

      De werkzaamheden van een knecht en een meid op een boerderij zijn mij bekend. Zwaar, heel zwaar. Ook laat ik mij vertellen dat zij altijd op het erf woonden, tot hun huwelijk.

       

      Wie kan mij vertellen of de inhoud van een dergelijk beroep op een landgoed ook zo zwaar was. En wat ik ook ontdekte, zij woonden in bij zijn vader. Dus zij moesten dagelijks 5 kilometer lopen om op het werk te komen.

       

      Detail, zij was tijdens de volkstelling zwanger van hun eerste kind.

       

      Dank en groet, Johan.


    • Show all 3 messages in this topic