Shkruan: Hamdi NUHIJU

Krijesat e Zotit kėrkojnė diturinė pasi qė dituria ėshtė rruga e cila ndriēon mendjen e njeriut, drejton zemrat dhe i kreiron dashuritė e njerėzve tė mbuluara mbi vetėdijen njerėzore. Dituria nuk ėshtė zhdukje e tė kotės, por pėrballje me tė dhe fitimi ndaj saj. Nėse njeriu me diturinė nuk e fiton betejėn e pėrbotshme, atėherė ai se ka kuptuar esencėn e tė jetuarit nė kėtė botė. Kjo botė nuk ėshtė vetėm pėrballje, por ėshtė edhe jetė dhe vdekje. Nėse njeriu synon qė tė jetoj pėr Allahun nė kėtė botė, ai kėrkon prej Tij jetėgjatėsinė mbi kėtė synim dhe vepron vepra tė mira, do tė arrijė deri tek njė konto e rėnduar e veprave tė mira. Por, nėse synon vdekjen pėr Allahun nė rrugėn e pėrbotshme tė diturisė, ai e turbullon mendjen e tij, e lidhė pėr emocionet dhe hedhet nė rrugėt qorre. Ndoshta do tė arrijė deri tek synimi i tij final, por gjėrat tjera me vlerė nė jetėn e tij tė pėrditshme do tė ishin hije nėn qėllimin e tij. Nuk gjykojmė synimin e tė vdekurit nė rrugėn e Allahut, por vlerėsojmė peshėn e tė jetuarit nė kėtė botė. Vet akti i vdekjes sė njeriut nė kėtė botė, ėshtė jetesa, jo martirizimi. Esenca e temės tonė nuk fshehėt tek pjesa e dytė e martirizimit tė njeriut nė rrugėn e Allahut. Tek jetesa mė e gjatė nėn urdhrat e Allahut ne gjejmė qėllimet e diturisė. Nė botėn e mėpastajme me ne vijnė veprat tona tė mira ose tė liga, ndėrsa nė kėtė botė na vyen dituria dhe qėllimi i saj. Sytė e zemrės nėse turbullohen nga ashikėt e dashurisė nuk kanė mundėsi qė tė gjejnė rrugėn e vėrtet pa ndihmėn e diturisė. O njeri, shfrytėzo mendjen, logjikėn, tė kuptuarin pėr tė arritur deri tek gjurmėt e jetės tėnde nė kėtė botė.
Mistiku i madh bashkėkohor Osman Nuri Topbash tha:” Tė dish dhe tė njohėsh s`do tė thotė tė vėzhgosh, por tė zgjidhėsh kuptimin, urtėsinė dhe tė fshehtėn!”( Tasavufi ose mistika islame, Stamboll,2006,f.91)
Dallon njeriu i cili di dhe i cili njeh. Njeriu mund tė dijė shumė gjėra nė kėtė botė, mund tė hulumtojė nė brendinė e tyre, tė mėsojė, tė pėrsiat, por jo edhe tė njoh. Ka njerėz tjerė tė cilėt njohin shumė gjėra, duken se vlerėsojnė jetėn mė saktė se ato qė dinė, por nė fakt jetėn e kanė tė turbullt, emocionet i kanė tė ngatėrruara, mendimet i kanė tė pėrēarta dhe arti i tė bashkėjetuarit me tė tjerėt nuk fshehėt tek njohja. Njeriu duhet tė zgjidh kuptimin e tė jetuarit nė kėtė botė , tė dijė tė vlerėsojė fenomenet qė ndodhin rreth e rrotull rruzullit tokėsor dhe t`i nėnshtrohet Krijuesit tė botėve. Tė fshehtėn mos e hulumto nė gjithėsi, por nė veten tėnde. Nuk mundesh tė kėrkosh te Zoti tė fshehtėn, por tė reflektosh nė vetėn tėnde bukurinė e krijimit nė rruzullin tokėsor. Disa gjykuan dijetarin e madh Ibėn Arabiun se ai u humb nė vorbullėn e mendimeve mistike. E gjykuan vetėm se kėrkoi tė fshehtėn nė veten dhe jo tek tė tjerėt, kėrkoi tė fshehtėn nė ndryshimet e tij tė jetės dhe nė fenomenet qė ndodhin nė rruzullin tokėsor. Nėse do tė njohėsh Zotin, shiko krijesat e tij.
Sa bukur qė thotė poeti Junus Emre:
“Qėllimi pėr tė mėsuar dituri
Ėshtė qė njeriu ta njohė tė Vėrtetėn;
Sepse kur s`e di pse di,
Do tė thotė ta ēosh kot jetėn!” (Ibid,f.94)
Junus Emre sqaroi se pse duhet tė jetė qėllimi pėr tė kėrkuar dituri. E Vėrteta ėshtė universale dhe e veēantė, pa tė vėrtetėn njerėzit nuk munden tė jetojnė jetėn. Ėshtė njė botė e pėrbotshme e cila fshehėt para tė Vėrtetės, dhe realiteti i dashurisė sė njerėzve pas tė Vėrtetės ėshtė njė realitet i dyfishtė. Ėshtė e njėjtė sikur njeriu i cili vrapon pas tė Vėrtetės dhe harron vetėdijen e tij karshi vezullimeve pafund. Ndėrsa njeriu qė nuk ka qėllim mos njohjen e tė Vėrtetės, ai nė fakt humbet para botės sė diturisė, verbėrisht dashurohet pas nacionalizmave e patriotizmave, dhe dirigjimeve tė huaja qė bėjnė shpėlarjen e trurit tė njeriut.
Pejgamberi a.s. nė njė hadith tė tij ka thėnė:” O Zot! Kėrkoj nga Ti dije tė dobishme dhe mbėshtetem tek Tij nga dija e padobishme!”( Muslim, Dhikr,73)(Ibid,f.94)