Yukarıdaki satırlar bir tiyatro repliği değildir, hazin bir ayrılık hikayesinin girizgâhı ise hiç değildir! Bu satırlar aslında hepimizi ilgilendiren ve hepimizin düşüncelerinin bir yeriyle münasebette olduğu sosyal bir hareketin mensuplarının gerçekleştirdiği kaygı dolu monologdan ibarettir.

Buradaki kaygı “gitmek” fiilinin gerçekleşmesinden sonra muhakkak yaşanacak olan bir inkırazdan dolayıdır. Çokça terk edilenler tarafından tecrübeyle sabittir ki, bu acı, “gidenleri” değil, daha çok geride kalanları mecruh(1) ve meftun(2) bırakmaktadır.

Nasıl olsa “gidenler” terk etmenin dayanılmaz hafifliğini yaşayacak ve geride ne varsa bırakarak bir kuş gibi hafifleyeceklerdir. Çünkü statüko, askeri disiplin, emir-komuta ve doktrin gibi bağlayıcı unsurlardan, tabir caizse ayak bağı olan ütopyalardan onlar artık kurtulmuştur.

 

Bunca yıldır saklanan bastırılmış duygular şimdi ortaya çıkacaktır. Çok kısa bir zaman önce muhalefet edilen (aslında gizliden gizliye göz kırpılan) bir hayatla karşı karşıya; tartışılacak yeni konular, ikamet edilecek yeni mekanlar ve meclisler olacaktır bundan böyle. Yeni dostluklar doğacak ve kim bilir belki de “yeninin keyfi için geçmişe kalkıp sövülecektir!!!”(3)

 

Fakat mesele sadece “giden” ile “kalanın” yaşadığı duygu yoğunluğu değildir. Mesele, gitmeyi gerektiren veya kalmayı sağlayan şartlardır. İncelendiğinde anlaşılacaktır ki, “gitmek” sanıldığı kadar kolay gerçekleşen bir hadise ve fazilet değil, “kalmak” da sadece statükocu olmak veya pes paye bir talebin mümessili olmak değildir!!!

 

 Her şeyden önce giden, yani terk eden ardında birilerini bırakmış demektir. Türkçe’mizde “terk etmek” fiili menfi olarak kullanılır. “Eşini terk etti, evini terk etti, çocuklarını terk etti..” gibi. Yani suçtur terk edip bırakıp kaçmak! Cemiyetin uygulayacağı bir müeyyide ile karşı karşıya kalmalıdır terk eden! Ama nedense bizde terk edenlerin bir çoğu “Ne kervan kaldı, ne at, hepsi silinip gitti, İyi insanlar iyi atlara binip gitti.”(4) Diyerek “iyi insan” olarak anılır… Bu anlayışa göre “gidenler iyi” “kalanlar ise kötüdür”.

 

Evet işte bu yazının konusunu oluşturan esas soru budur: Gidenler iyi, kalanlar kötü müdür?(5)

 

Mazeretleri hazırdır nasıl olsa. Burası “yoz, estetikten değerlerden uzak, soğuk savaştan kalma bir işleyişi olan, biraz köylü, biraz gecekondu kültürüne sahip olanların bulunduğu bir yer” dir. Oysa kendileri: “entelektüel kaygılar taşıyan, estetik değerlerle mücehhez, modern ve kentlidirler… iyidirler …” yani çağa uygun, ilerici ve muhalefetlerinde haklı olduklarını ispatlayan birçok fikrin sahipleridirler. Ve bu iş burada olmuyorsa yapılacak en iyi şey bırakıp gitmektir. (!)

 

Gidenler, yani yapılacak hiçbir şey kalmadığı kanaatine vararak “kötü yeri ve kötü öğretiyi” terk edenler en başta tüm birikimlerini ve kazanımlarını hiçe sayanlardır. Gidenler açısından bakıldığında bu durum büyük cesaret gerektiren, bununla beraber -ağır bir tabir olacak ama- bukalemun gibi renk değiştirebilmeyi, dün söylediklerini bugün kabul etmemeyi yani ilkesizliği; baştan kabul etmiş olanlardır.

 

Ayrılmaya ve bırakıp gitmeye karar veren açısından bir başka önemli husus da gidilen yerde nasıl kabul göreceği ve yeni yerinde durumu hem eş-dostuna, hem de kendisine kucak açanlara nasıl anlatacağıdır.

Terk-i mekân eyleyenin buna ek olarak kendisinin cevaplaması gereken çok önemli bir soru vardır: bu soru “eski yerinin ve eski öğretisinin kötülüğünü bilerek; bu kötünün yeni tarafından neden kabul edildiği olacaktır. (!) Değil mi ki, geldiği yer ve o eski öğretisi kötüdür, o zaman kötüyü üzerinde taşıyana niye rağbet edilmektedir?