Having problems with message search?
İslam ve Demokrasi (2) / Hilmi Yavuz
| İslam ve Demokrasi ilişkileri konusunda, verili önyargıları bir yana bırakarak, meseleyi yeniden düşünmeye çağıran bir çalışmadan, geçen haftaki yazımda söz etmiştim: -Dr. Fahri Demir'in 'İslam Dini Açısından Din-Devlet İlişkisi' adlı kitabından… | |
| Dr. Demir, Hz. Peygamber'in 'Nübüvvet' ve 'Velayet' kimliklerine atıfta bulunarak 'Nübüvvet'in Din, 'Velayet'in de Devlet işleri ile ilişkili olduğunu belirtiyor. Dolayısıyla, Peygamberimizin 'Nübüvvet' konumuna ilişkin İtikad ve İbadet içerikli hadisleri birer nass'tır ve herhangi bir biçimde değiştirilmeleri asla sözkonusu değildir. 'Velayet' konumuna ilişkin Muamelat içerikli hadislerinin ise, İslam tarihi boyunca 'İhtiyaç' ve 'Maslahat' ('Kamu yararı') gereği değiştiğine işaret eden Dr. Demir, bizzat Hz. Peygamber'in bazı konularda ('Hurma Tozlaşması', 'Bedir Savaşı Stratejisi' vd.) kararını değiştirdiğini belirtiyor. Kaldı ki, mesela Osmanlı'da görüldüğü gibi, Şer'i Hukukun yanı sıra bir Örfi hukukun mevcudiyeti de, 'nizam-i alem' için alınan
Şeriata uygun düşmeyen kararların, 'maslahat' gerekçesine dayandırıldığını ortaya koymaktadır. İslam'la Demokrasi arasındaki ilişkinin en açık ve somut örneği, Hz. Peygamber'in, Devlet Başkanı ('Velayet') kimliği ile, kendisinden sonra ümmeti kimin yöneteceği konusunda halef tayin etmeden vefatları olmuştur. Dr. Demir, 'Ahir Zaman Peygamberi'nin bundan 15 asır önce sergilediği bu örnek uygulama[yı], 'Demokrasi'nin tipik bir örneği sayıyor. Ayraç içinde belirteyim: Bu konuya, ilk dikkati çekenlerden biri Prof. Dr. Şerif Mardin olmuştur. Mardin, Jean-Paul Sartre'ın kurucusu olduğu 'Les Temps Modernes' dergisinin 'Türkiye' özel sayısına (Temmuz-Ağustos 1984) yazdığı 'Le Concept de Société Civile' (Sivil Toplum Kavramı) başlıklı makalesinde bu konuya atıfta
bulunur;-şöyle: 'Paradoxalement, c'est a cause de ce passé islamique et non parce qu'elles auraient lu J.S. Mill que les masses turques soutiennet la démocratie moderne' [Bir paradoks gibi görünür: Ama, Türk halkı, modern demokrasiyi John Stuart Mill'i okudukları için değil, bu İslami geçmişleri nedeniyle desteklemektedir.] Halife seçimi konusunda bana fevkalade ilginç gelen bir uygulama da, Hz. Osman'ın seçimi öncesinde yaşananlardır. Hz. Ömer'in namaz kılarken Ebu Lü'lü'e tarafından bıçakla şehid edilmesinden sonra kimin Halife olacağı meselesi gündeme gelmiştir. Hz. Ömer, ölüm döşeğindedir: Muhacirun gelir ve O'ndan yerine birini seçmesini (istihlaf etmesini) isterler. Bundan sonrasını Dr. Demir'in yayına hazırladığı bir metinden, İbn Kuteybe ed-Dinaveri'nin Hz. Peygamber'in vefatlarından sonra gelişen siyasal olaylar
hakkındaki 'El-İmame ve's Siyase' adlı risalesinden izleyelim: Hz. Ömer, yerine halef tayin etmeyi reddeder, ama altı kişilik bir aday listesi belirler. Daha sonra bu adaylardan üçü feragat edecek ve üç aday kalacaktır: Hz. Ali, Hz. Osman ve Abdurrahman b. Avf… İbn Kuteybe ed-Dinaveri, şöyle devam ediyor: 'Bundan sonra Abdurrahman [b. Avf] 'Ben dönünceye kadar buradan ayrılmayınız.' dedi ve dışarı çıktı. Medine'de tebdil-i kıyafet, halk arasına daldı. Onu kimse tanımıyordu. Muhacirlerden Ensar'a, Zuafa-yı nasdan ileri gelenlere kadar fikrini sormadığı, görüşünü almadığı kimse bırakmadı. Ehl-i rey olanlara danışmak üzere başvurdu; diğerlerine sadece fikrini sordu: Kime danıştı, kime sorduysa, bila istisna herkes, 'Osman!' diyordu'… Abdurrahman b. Avf'ın bu
uygulaması, İslam tarihinde ilk 'Kamu Oyu Yoklaması'dır. Bir adayın belirlenmesi için yapılan bu kamuoyu yoklaması, İslam'da halkın iradesine başvurma konusundaki duyarlığın Hz. Peygamber'e, Hz. Ömer'e ve Abdurrahman b. Avf örneğinde görüldüğü gibi Ashab'a hakim olduğunu gösteren demokratik bir uygulamadır. | |
| 15/10/2006 / Zaman |
Get your email and more, right on the new Yahoo.com
Offline 
Send Email