Vere 2008 ne Shqiperi

~ Mbresa qendrimi disajavor ~

Te dashur miq,

assalamu aleikum

Nga data 25 qershor e deri me 13 gusht te kesaj vere isha ne Shqiperi. Shkova per te mbaruar disa pune personale dhe ne te njejten kohe per tu takuar me miqte dhe vellezerit tane muslimane, me te cilet ne ndajme hallet e islamit ne Shqiperi. Pak dite pas mberritjes ne vend, me 30 qershor u ftova ne nje seminar qe behej per tolerancen fetare, nga Qendra pėr Dialog Ndėrfetar dhe Parandalimin e Konflikteve, nė Universitetin e Sofies, pėrfaqėsuar nga Dr. Ina Merdjanova dhe  Dr. Patrice Brodeur. Ne kete seminar ku kishte afro njėzetė tė rinj, pėrfaqesues tė katėr komuniteteve kryesore fetare (Suni  dhe Bektashi, Orthodoks dhe Katolik) tema e diskutimit ishte “Rinia, dialogu ndėrfetar dhe zgjidhja e konflikteve”. Seminari u zhvillua ne sallen e konferencave tė Hotel Tafaj dhe ēėshtjet e diskutuara nė seminar pėrfshinin historinė e dialogut ndėrfetar nė botė, dhe nė Ballkan.

Megjithate, ēka te bente te te vije keq, eshte se ndersa komunitetet e krishtera ne kete seminar u perfaqesuan me nga 7 deri ne 8 pjesemarres secila, nga ai Musliman Syni dhe Bektashi pati vetem nga 1 pjesemarres. Nga bektashianet ishte nje vajze e cila fliste frengjisht shume mire, ndersa nga KMSH-ja kishte vetem nje pjesemarres, i cili, per fat te keq te komunitetit tone kishte ardhur i vetem dhe qendroi vetem per pak ore, duke mos kontribuar pothuaj aspak ne debatet e seminarit 3 ditor.

Ēfare me beri pershtypje nga komunitetet e krishtera qe moren pjese ne seminar, eshte se perfaqesuesit e tyre ishin njerez te mireshkolluar apo ne shkollim e siper, qe ne te njejten kohe vinin nga struktura te fuqishme te komuniteteve kristjane te Shqiperise. Perfaqesuesit e krishtere punonin ose ne zyrat e marredhenieve me publikun te Kishave, ose ne institucione bamirese te Kishave, ose ne universitete si Zoja e Kshillit te Mire apo Instituti i Shen Vlashit ne Durres ose edhe nga universiteti shteteror i Tiranes. Pjesemarresit e krishtere, ne pergjithesi dinin nga nje gjuhe te huaj, ishin te integruar ne rrjete nderkombetare kristjane dhe shume prej tyre kishin eksperience nderkombetare per tu patur zili nga ana e komunitetit musliman. Per fatin e keq te Islamit dhe muslimaneve shqiptare, Komunitetit Musliman te Shqiperise dhe tarikateve te tjera te Islamit te ne, jo vetem qe i mungojne kesi ekspertesh te rinje dhe strukturash, por per fatin tone te keq, ne kesi seminaresh, muslimanet ose mungojne totalisht, ose kane perfaqesim shume te dobet: dhe katolikeve dhe ortodokseve shpesh ju bie qe te flasin me njeri tjetrin.

Gjate kohes qe isha ne seminar me bente pershtypje numri i madh i strukturave qe Kisha Katolike por edhe ajo Ortodokse kane ngritur ne Shqiperi. Perfaqesuesit tregonin qe Kisha e tyre kishte klinika, universitete, institute, gazeta, radio, seminare, rrjete nderkombetare, shkolla verore, kurse trajnimi qe shkonin nga Kosova e deri ne Korēe: te cilat per perfaqesuesit e Komunitetit tone Islam, duken si tregime nga perrallat e “1000 e 1 neteve”. Ndersa me vinte keq qe Komuniteti yne myslyman eshte ne gjendje kaq te mjeruar dhe te pazhvilluar ne krahasim me te krishteret, nisa te meditoj sesi eshte e mundur qe Islami institucional eshte ne nje gjendje kaq primitive sot ne Shqiperi, kurse te krishteret jo. Ndersa une jam koshient qe KMSH-ja e sotme e cila eshte ne duar te sigurimit te shtetit dhe agjenturave qe operojne ne Tirane, (te cilat kane per mision shkaterrimin e Islamit) synohet qe te mbahet ne pozita primitive, serisht nuk arrija qe te kuptoj sesi eshte e mundur qe ne muslimane te jemi kaq primitive ne krahasim me te krishteret, te cilet edhe pse jane teologjikisht inferior ndaj islamit dhe besojne ne perrallat e Shen Saulit, serisht jane shume te mireorganizuar. Duke medituar dhe kerkuar per arsyet pse Islami te ne ne Shqiperi eshte ne nje gjendje te ketille – arrita te zbuloj ne mesin e kujtimeve te mia qe perpara disa viteve apo me sakte ne vitet 90’te edhe KMSH-ja dhe Islami ne Shqiperi ka qene i mireorganizuar qe mund te krahasohej me Kishat Katolike dhe Ortodokse sot. Duke germuar kujtimet e mia neper mendje, nisa te kujtohem sesi ne fillim te viteve 1990, te parin spital privat qe nisi te ndertohet ne Shqiperi e nisi nje arab me emrin Abdyl Latif. Por Dr. Latifin tone kauret amerikane na e debuan nga Shqiperia ne fundvitet 1990 dhe spitali i tij ende sot e kesaj dite qendron i pambaruar ne hyrje te Saukut. Me pas mu kujtua sesi ne vitet 1990 ne Shqiperi, muslimanet ashtu si te krishteret sot, kishin disa dhjetra seminare, shkolla vere, institute edukuese qe nga Bulqiza, Cerriku, Korca, Kukesi etj; kishin rrjetet e tyre nderkombetare, gazeta etj por qe sot nuk jane me, pasi te gjitha u mbyllen ne Shqiperi pas viteve 1997. Neper mendje me erdhen disa dhjetra misionare muslimane qe kam njohur apo degjuar: arabe, pakistaneze, indiane, britanike, kosovare te cilet jane debuar nga Shqiperia, fondacionet e tyre jane mbyllur ne kete hark kohor prej 10 vjetesh, disa jane vrare, arrestuar dhe keshtu me radhe. Ishin keto ndodhi qe ne shpesh i harrojme, fakti qe ka sjelle situaten qe une konstatova ne seminarin ne fjale.

Ndersa bisedoja me organizatoret e konference, te cilet u deshperuan me nivelin e ulet te perfaqesimit te muslimaneve, une ju propozova atyre mundesine e sponsorizmit te nje studimi mbi “Zhdukjen e Islamit ne Shqiperi” ne keto 10 vitet e fundit, ku paramendoj te dokumentoj dhe rrefej historikun e debimeve, mbylljeve, konfiskimeve, vrasjeve, arrestimeve, keqtrajtimeve te disa qindra misionaresh islame te Shqiperise se viteve te fundit. Duke treguar keto fakte shpresoja qe te isha ne gjendje per te shpjeguar pse Islami sot eshte ne gjendje kaq te mjeruar ne krahasim me Krishterimin. Por organizatoret te cilet ishin ne Shqiperi per te matur tolerancen, mu pergjigjen skeptike per gjetjen e nje fondi per te kryer nje studim te ketille – pasi sic edhe une theksova – perendimi histerik, sot eshte i interesuar per te gjetur xhindin islam brenda shishes dhe jo per te kuptuar hallet e xhindit qe eshte mbyllur ne shishe. Ndersa nga ana e vellezerve tane arabe, ata as qe duan tia dine me sic duket per muslimanet e gadishullit te Ballkanit.

Organizatoret kanadeze dhe bullgare te cilet me kishin ftuar si pjesemarres special ne kete workshop, kur me pyeten sec mendoja per “vehabitet” ne Shqiperi, te cilet, histeriket e krishtere dhe orientaliste i kane shume qejf per ti sulmuar si pasoje e pamjes dhe sjelljes se tyre te ēuditeshme, une ju pergjigja duke ju thene qe Allahu i bekofte ata. Pse nese ne Shqiperine e viteve 1990 nuk do te kishin ardhur vehabitet dhe misionaret e tjere muslimane dhe arabe, ne sot do te ishim te gjithe kristjane apo qafira.

Ne bisedimet qe patem me pjesemarresit e krishtere (ne vecanti ortodokse) ne konference u vu ne pah qe ne Shqiperi, shteti eshte intolerant kunder feve. Une vura ne dukje qe ne Shqiperi ekziston nje intolerance e eger fetare kunder Islamit, por ne shume raste edhe kunder Ortodoksise. Si pasoje e nderhyrjeve shteterore kunder fese, sot KMSH-ja por edhe Kryegjyshata Bektashiane jane kthyer pak a shume ne disa institucione kukulla te politikes, misioni i te cilave nuk eshte progresi i Islamit, por stagnacioni i tij.

Shume pjesemarres ne fillim te workshopit hodhen ne tryeze idene qe ne Shqiperi ka tolerance fetare dhe harmoni ndermjet feve. Megjithate une debatova te kunderten. Duke sjelle rastin e intolerances komuniste kunder fese, ku Shqiperia u be i vetmi vend ne bote i pafe per 40 vjet dhe me pas duke treguar konfliktet qe sot po zhvillohen ne Shqiperi ndermjet te krishtereve dhe muslimaneve, theksova qe ne Shqiperi nuk ka tolerance fetare, por ajo qe ne shohim si tolerance vjen nga fakti qe ne Shqiperi nuk ka fe dhe fetare. Dhe kjo eshte arsyeja pse ne nuk shohim konflikte te gjera sic ndodhin ne pjese te tjera te botes. Dr. Patrice Brodeur rastin e Shqiperise e trajtoi si nje rast ku kemi nje tolerance negative. Dmth jo se te ne ekziston toleranca fetare, por nga qe komunitetet nuk kane rast te perleshen me njeri tjetrin, nga qe jane te dobeta, ekziston nje status quo qe duket si e mire.

Rastet e intolerances fetare qe une vura ne pah, ishin publikimi i romanit te Ben Blushit, vendosja e kryqeve neper Shqiperi, konflikti mbi xhamine e Fatihut ne Shkoder, shkrimet sulmuese qe te krishteret bejne vazhdimisht ne shtyp kunder muslimaneve, ku ketyre ju kerkohet qe te kthehen ne “fene e te pareve” etj. Keto shembuj u ilustruan me pas nga pjesemarresit e tjere edhe me raste te tjera perplasjesh fetare. Nje pjesemarres katolik tregoi rastin e Pukes, ku disa fshatra katolike kishin hyre ne konflikt me nje fshat musliman i cili donte te ndertonte xhami – dhe katoliket i quanin muslimanet turq.

Konkluzioni i workshopit ishte qe ne rrethanat qe Shqiperia ka sot, kėrkohet mė shumė bashkėpunim nė njė sėrė sektorėsh social siē mund tė jetė futja e edukimit tė historisė fetare nė shkolla si dhe reflektimi mė i madh i ēėshtjeve fetare nė media / dhe qe njerezit e fese duhet te mos besojne ne mitin shteteror te tolerances fetare, por te shohin me sy me kritik konfliktet fetare qe po zhvillohen ne Shqiperi.

*          *          *

Gjate bisedimeve mbi origjinen fetare te pjesemarresve ne seminar mua me la shume pershtypje menyra sesi shume pjesemarres kishin marre fene e tyre. Ndersa Komuniteti Musliman ne kete seminar nuk perfaqesohej fare, dhe ai Bektashian kishte vetem nje pjesemarres, shembulli i marrjes se fese nga katoliket dhe ortodokset me la shume pershtypje.

Ne stafet e tyre, katoliket dhe ortodokset qe ishin pjesemarres ne workshop kishin nga nje musliman te konvertuar ne te krishtere. Ortodokset kishin nje djale nga Cerriku i cili dukej te ishte me origjine kopte. Ndersa katoliket kishin nje vajze, mesa duket toske, e cila po ashtu ishte konvertuar ne katolicizem. Menyra sesi vajza me origjine muslimane e shpjegoi konvertimin e saj ishte pak a shume keshtu:

“Mami dhe babi im me kane lene te lire te zgjedh cilen fe te dua une. Prane shtepise sone ne kemi patur disa misionare katolike. Ato me folen per Jezu Krishtin dhe me dhane Biblen. Me pas une u konvertova ne katolike dhe familja ime po ashtu dhe ata nuk e kundershtuan kete konvertim.”

Ndersa ortodoksi qe kishte qene musliman, konvertimin e shpjegoi keshtu:

“Me pare kam shkuar ne xhami dhe lexoja Kuranin, por nuk e kuptoja ate pse ishte arabisht. Me pas shkova ne Kishe, gjeta rrugen e vertete dhe u bera orthodox”.

Ama si muslimani i bere katolik, si ai i bere ortodoks nuk treguan te kene patur ndonje presion familjar apo shoqeror ne konvertimin e tyre ne te krishtere. Por ne te kundert, te krishteret qe kishin zbuluar fene e tyre tregonin qe ne familjet e tyre ishin rritur me fanatizem qe te vegjel ne lidhje me fene. Shembujt e disa ortodoksesh, dhe shumices derrmuese te katolikeve tregonin qe familja e tyre jua kishte lene amanet dhe imponuar qe te mos merrnin asnje fe tjeter, por vetem fene e tyre. Disa prinder kishin dashur te benin femite e tyre prifterinje, por disa jo. Ama ēka dominonte ne mesin e te krishtereve dhe ne veēanti te katolikeve ishte fanatizmi fetar qe ata trashegonin, dhe urrejtja ndaj fese se fqinjit – islam. Ndersa ne anen tjeter familjet e muslimaneve ju linin femive te tyre si opsion qe te marrin fene qe ata duan, lexojne si Biblen ashtu edhe Kuranin; te krishteret ishin intolerante. Nje pjesemarrese nga Mirdita tregoi edhe historine e vrasjes se te krishtereve qe hynin ne Islam ne krahinen e saj.

Nje fakt i cili me la shume mbresa ne workshop, ishte qe si te krishteret ortodokse, ashtu edhe ata katolike qe ndiqnin Kishen, kishin idene qe prinderit e tyre nuk ishin te krishtere te vertete, por vetem pretendonin keshtu. Tamam si muslimanet e devotshem, edhe ne mesin e te krishtereve fe-ndjekes ekzistonte ndasia ndermjet “nesh” – brezit te ri – qe njohim fene – dhe “te vjeterve” tane qe jane gjysem pagane por mendojne se jane te krishtere. Deshmite e te krishtereve ne workshop dhe eksperiencat e mia me Islamin, me sollen ne konkluzion qe ne Shqiperi ka shume “muslimane” dhe “te krishtere” me emer, por pak “muslimane”dhe “te krishtere” sipas librit.

Megjithate mesa kuptova nga workshopi, ne familjet e krishtera, fanatizmi dhe anti-muslimanizmi duket te jete shume i forte dhe i trasheguar. Deshmite e te krishtereve ne seminar tregonin qe feja ne rastin e te krishtereve ishte nje lloj inati i trasheguar familjar dhe jo nje zgjedhje individuale. Kurse me ato familje muslimane qe une njoh ne Shqiperi, por edhe me muslimanet e bere te krishtere qe ishin ne seminar, kuptoj qe muslimanet zakonisht kane vetem nje origjine te mjegullt per fene e tyre, ndersa vuajne nga mungesa e fanatizmit, te cilin te krishteret e kane me doza te medha.

Ky workshop me ndihmoi disi per te kuptuar psikologjine e inatit ndaj Islamit qe te krishteret tane shprehin neper mediat tona perdite / dhe plogeshtine qe muslimanet kane per te ruajtur fene e tyre.

*          *          *

Pas mbarimit te workshopit, ne ditet qe vijuan mu desh te leviz shume neper Tirane dhe Shqiperi per punet e mia personale. Ēfare me ka bere pershtypje gjate qendrimit ne Shqiperi eshte se, siē e kam thene edhe me pare, situata e Islamit ndryshon shume ndermjet Gegerise dhe Toskerise. Ne Gegeri dhe Shqiperine e Mesme, Islami ka njefare stabiliteti ne nivelin popullor. Populli i Gegerise e do apo me mire e njeh Islamin me shume sesa tosket dhe ne fakt ne keto zona eshte punuar shume per te ringjallur fene ne popull ne vitet e paskomunizmit. Nga disa statistika qe me ra rasti te lexoja gjate ketyre ditesh, kuptoj qe qyteti me Islam i Shqiperise duket te jete Dibra, e cila edhe pse ka nje popullsi shume me te vogel se Tirana, ka arritur qe ne keto 18 vitet e fundit te ndertoje rreth 54 xhami, ne nje kohe qe Tirana me katundet e saj ka ndertuar rreth 58. Dibra dhe Tirana, ndiqen nga Elbasani me rrethina i cili ka ndertuar rreth 46 xhami dhe Kavaja qe ka ndertuar 31 xhami. Por ne kundershtim me Gegerine ku Islami ka hedhur rrenje ne popull, ne Toskeri situata eshte tragjike. Ne qytetet e jugut te Shqiperise, si ne Corovode, Kucove, Vlore, Gramsh e Delvine ne vitet pas-komuniste eshte ndertuar vetem nga 1 xhami, ndersa qytete si Memaliaj dhe Kolonja jane ende pa asnje xhami. Pra imagjinoni vete diferencen e madhe qe ekziston ndermjet Gegerise dhe Toskerise, ku ne jug, ne qytete si Delvina, Kolonja, Gramshi e Skrapari ka vetem 1 xhami per te gjithe zonen – duke futur edhe fshatrat ketu, ndersa ne rrethet e veriut qe permenda me larte ka nje dyndje xhamishe si ne qytet ashtu edhe ne fshat.

Me 26 dhe 27 korrik, kur me ra rruga te vizitoj Korcen dhe Devollin, vura re edhe njehere kete realitet tragjik te Islamit ne jug te Shqiperise. Ndersa po vizitoja kusherijte e mi neper fshatra te Devollit, kudo qe shkoja ndeshesha me realitetin e dhimbshem te Islamit ne Shqiperi. Ne fshatin e Cangonjit psh. ku 1 vit me pare pata gjetur nje hoxhe qe hapte xhamine, tashme nuk kishte me njeri. Per sa kohe ndejta aty, nuk degjova as azan dhe as njeri te hapi xhamine e fshatit. Nje vit me pare, hoxha te cilin takova, me tregoi qe do te shkonte ne Greqi pasi nuk kishte ‘leka per te ushqyer femikat’, dhe askush nuk kujdesej qe ai te rrinte ne fshat. Xhamia e Cangonjit pati lulezuar ne fundvitet 1990 kur hoxha i fshatit kishte mesuar per Islamin ne institutin e Cerrikut dhe me pas organizata al-Haramain kishte paguar hoxhen dhe ky u morr me femikat e fshatit. Hoxha kishte patur goxha sukses dhe shume fshatare ne zonen perreth kane filluar te falen, dhe deri sot e kesaj dite, kur ju vjen dikush ne Tirane, shkojne ne xhamia e Sahatit per te blere ca libra per fene, “ne Beni”, shitesi i saj. Por me mbylljen e Cerrikut, Harameinit dhe strukturave te tjera Islame ne Shqiperi nga kauret amerikane dhe zagaret e tyre shqiptare, edhe Islami i jugut te Shqiperise po shkon drejt mbylljes. Kesaj here qe isha ne Cangonj xhamia kishte rene qete. Hoxha ishte zhdukur. Nese komunistet ne vitin 1967 xhamite i mbyllen me pushke, kauret amerikane tani po na i mbyllin me copen e bukes.

*          *          *

Ndersa brodha neper Devoll, shihja me keqardhje qe fshatrat qe dikur kane qene shume muslimane ne kete vend, tani jane ne nje xhahilitet te plote. Askush nuk po interesohet per te ēuar fene te keta njerez, qe edhe pse nuk dine asgje per Islamin, serisht e quajne veten musliman, nuk pranojne te behen kaure dhe ruajne ende ne memorien e tyre kujtimet nga e kaluara islame e gjysherve te tyre. Ne Devoll shume pershtypje me beri fshati Hoēisht, Grace dhe Verlen. Hoēishti eshte fshat kauresh i cili ka nxjerre greke te famshem ne historine e Greqise. Hoēishti eshte komune ne te cilen hyne edhe fshatrat e Graces dhe Verlenit. Mua me ra rasti qe ti vizitoj te 3 keto fshatra. Hoēishti qe lidhej me rruge te mire automobilistike qe nga Bilishti kishte 2 Kisha ortodokse te nje madhesie shume te madhe per nje fshat si ai. Ne Hoēisht, Kisha Ortodokse kishte hapur kurse per te ju mesuar fene besimtareve te saj dhe besimtaret ndiqnin dhe  mesonin fene e tyre. Por ndersa ne fshatin kaur, ortodoksia po ringjallej ne menyre mahnitese, te dy fshatrat muslimane qe jane ne anet e Hoēishtit jo vetem qe nuk kane rruge automobilistike per te te ēuar ne fshat, por nuk kishin as xhami, as hoxhe dhe asnje njeri nuk kishte shkuar ndonjehere per te ju mesuar fene.

Ne Grace dhe Verlen kur i pyesja fshataret nese jane kaure apo muslimane, te pergjigjen muslimane. Por vajzat e fshatit kishin dale pothuajse te gjitha me barkun jashte, pasi hoxha i vetem qe ishte kujdesur per imanin e tyre ishte Top Channeli me degjenerimin qe ai perēon qe nga piramida e Enver Hoxhes ne Tirane. Ne Grace gjeta nje fshatar qe dinte “KulejvAllahun” qe e kishte mesuar nga plaka. Ama as ai dhe askush tjeter nuk e dinte se ēfare eshte “KulejvAllahu”. Ne te dy fshatrat muslimane, edhe pse popullata ndihet Islame nuk ka as xhami, as hoxhe. Perpara se te hyja per ne Verlen lexova nje tabele, rruges qe te shpie per ne Poloske qe tregonte se diku rruges ishte nje vend i shenjte – siē duket ndonje teqe bektashiane – ose ndonje mashtrues qe e quan veten hoxhe. Nga vizitat e mia neper Devoll kuptova qe te gjitha fshatrat kane patur xhami deri ne vitet 1960. Xhamite kane qene ne qender te fshatit. Por ato u prishen nga partia dhe u kthyen ne stalle lopesh apo dyqane. Ne Grace dhe ne Verlen mbi tokat ku kishte qene xhamia, tashme, pas viteve 1990, “xhamite” e dikurshme ishin privatizuar, siē duket me ligjin 7501 dhe kthyer ose ne dyqanin e fshatit (Verlen), ose ne pijetore (ne Grace). Komuniteti Musliman i Selim Muces as qe e ka idene apo deshiren qe te dije sec ka ndodhur me keto xhami te te kaluares te cilat nga stalle lopesh tani jane bere pijetore.

Ne fshatin e Graces qe ndejta pak me shume, dukej sikur populli ishte kujdesur pak me shume per fene. Ne xhamine / magazine te kthyer ne pijetore, fshati kishte caktuar nje dhome te cilen e quante “xhami”. Aty, plakat shkonin dhe ndiznin qiri si duket kur kishin ndonje hall, apo linin ndonje kanatiere dhe bluze per te ju hecur mbare dhe debuar shejtanet. Djalit qe punonte ne pijetoren e Graces dhe shiste birra, i kerkova ēelesin per te hapur dhe pare “xhamine”. Kur hyra brenda pashe nje dhome rreth 4 metra katrore ku kishte thase mielli, ēimentoje dhe mallra te tjera qe dyqanxhiu kishte futur ne “xhami”. Ndersa ne cepin e dhomes qe drejtohej nga Kibla pashe mbeturina qiriu dhe tymi qe kishin nxire faqet e “xhamise”. Njerezit e Graces nuk kishin pare Kuran me sy, edhe pse ne Shqiperi, Islami ka 18 vjet qe eshte lejuar. Dyqanxhiut qe shiste raki i dhashe nje kopje te Kuranit, dhe ky, i lumturuar nisi ta lexoj i habitur duke mbajtur nje gote birre perpara. I tregova qe Kurani lexohej per se prapi dhe jo nga e mengjera per ne te djathte. Mes pijaneceve qe ishin ne dyqan, Kuranin e kishte pare vetem nje burre me mustaqe. Ky dyshonte se kishte djalin me xhinde. Ai dinte ‘KulejvAllahun” dhe disa sure te tjera nga Kurani qe i kishte mesuar nga plaka e tij. Ama kjo ishte e gjitha ēka ai dinte nga Islami, dhe seē kuptonte kendimi i KulejvAllahut as qe e kishte idene. Fshatareve te cileve ju dhashe kopjen e Kuranit me shikonin, sikur te isha ndonje UFO i zbritur nga qielli. Ishin te lumtur por edhe te habitur.

Rasti i Graces, Verlenit etj eshte rasti me tipik i gjendjes se Islamit sot ne Shqiperi, dhe me ne vecanti ne jug te vendit apo neper Toskeri. Popullata fshatare ne pergjithesi e do fene, dhe eshte e etur te mesoje Islamin, ama nuk ka aske qe ta mesoj ate. Xhamite qe kane ekzistuar ne vend deri ne vitet 1960 tashme jane privatizuar nga populli xhahil dhe kthyer ne dyqane dhe mejhane. Ne rastin me te mire, populli shkon prane mureve te tyre per te ndezur ndonje qiri, nga qe Islami ne Shqiperi eshte “pa zot” dhe siē theksova edhe me lart, kunder tij behet nje lufte shume e eger politike. Studiueseve te huaj qe me pyeten ne workshopin me larte, nese vehabizmi eshte problem ne Shqiperi: une, duke qeshur ne menyre te hidhur ju pergjigja qe ne Shqiperi nuk ka vehabi dhe hanefi: por ka nje popull i cili ka nevoje te evangjelizohet: apo me sakte qe duhet te mesoje shehadetin me pare, pasi feja eshte dicka qe mesohet.

Por ndersa Islami ne zonat e jugut te Shqiperise eshte ne zhdukje e siper pasi atij i mungojne misionaret, shume njerez te cilet jane te etur per te gjetur rrugen drejt Allahut, shpesh mesyjne fondacionet dhe Kishat e Krishtera te cilat perveē se jane prezente ne terren, me lluksin e tyre ekonomik dhe mbeshtetjen e Perendimit po arrine qe te evangjelizojne popullata te cilat kane patur nje tradite te madhe islame ne Ballkan. Rasti i fshtatit Hoēisht i cili ka 2 super Kisha dhe Graca dhe Verleni islam qe nuk kane asnje xhami, perseritet edhe kur udhetari del nga zona e Devollit e shkon drejt Prespes, Korēes, Poradecit, Kolonjes dhe me gjere ne jug te Shqiperise. Ne zonen e Prespes misionaret amerikane po ndertojne nje super universitet, ndersa muslimanet qe vuajne per buken e gojes i shohin pushtuesit e rinje si mundesi per te nxjerre ndonje para dhe ngrene buke (shiko ketu shembuj nga puna qe misionaret po bejne ne zonen e Korces: http://www.korcachurchesofchrist.com/). Megjithate, ne Devoll vura re qe te moshuarit, qe kane pare kauret greke dhe italiane te kalojne mbi ta, duken me besnike ndaj islamizmit dhe e dine qe kauret vetem te keqija ju kane sjelle.

Ndersa udhetoja ne zonat e jugut te Shqiperise me makine, degjoja nje radio protestantesh (emri i te ciles nuk me kujtohet), ku misionaret shqipfoles i predikonin popullatave islame, “Lajmin e Mire”. Ndersa hoxhallaret si ne Poradec, Devoll dhe Korēe vuajne per te gjetur buken e gojes, pasi amerikanet shkaterruan infrastrukturen islame ne vend duke ju mbyllur fondacionet dhe shoqatat arabe, te krishteret duken qarte qe qendrojne ne pozita te fuqishme pushtuesish strukturore dhe ekonomik.

*          *          *

Ndersa ne Toskeri, situata e Islamit eshte beterr, ne Shqiperine e Mesme dhe ne veri ku muslimanet, hoxhallaret dhe xhamite jane me te shumta, situata eshte serisht deshperuese. Niveli i xhamive ne veri te Shqiperise eshte shume i dobet. Xhamia me e mire qe pata rastin te shoh gjate vizites sime ne Shqiperi ishte ajo e Parruces ne Shkoder e cila eshte zbukuruar ne menyre te mrekullueshme nga disa restaurues turq. Pershtypje te mire me beri edhe xhamia e Durresit, ku hoxha i ditur, Florian Xhemollari mundohej me mish e me shpirt qe ti ndertoje nje biblioteke. Mesa kuptova une, per Islamin sot, fuqishem sponsorizohet vetem ne Shkoder, ku disa fondacione te huaja kane mesyre qytetin dhe jeta e muslimaneve ndihet disi me e gjalle. Pervec kesaj ne disa qytete si Durresi psh. vura re qe po ndertohen edhe disa hoxhallare te ditur te cilet po rrezatojne islam ne mjedisin e tyre.

Por ne kundershtim me Shkodren dhe Durresin, pershtypja qe mora nga Tirana nuk mu duk aq e mire. Siē e kam permendur edhe ne nje shkrim me pare, qyteti i Tiranes qe ka rreth 10 mesxhide sot po perballet me nje ekspansion strukturor te papare kristjan. Kisha masive katolike dhe ortodokse tashme shihen qe nga sheshi Skenderbej, te Pazari i Ri, Rruga Don Bosko, Piramida, Blloku, Kombinati etj. Nga rastet qe pata te hyje ne disa Kisha Katolike dhe Protestante te Tiranes, vura re qe ne sherbim te ketyre Kishave ka nje personel te specializuar i cili i sherben Kishes Full Time. Nese do te krahasojme ketu Xhamine e Ethem Beut ku roja i saj eshte Naseri paguhet 20 mije leke (20 US) ne muaj, me rojen e Kishes Katolike do te kuptojme diferencen. Ne nje Kishe Protestante qe pata rastin te vizitoj prane Piramides, perballe ambasades iraniane, kuptova qe amerikanet paguanin edhe bibliotekarin e Kishes, perveē pastoreve, rojeve etj. Ndersa muslimanet ne Shqiperi kane vetem 9 shkolla (7 te mesme dhe 2 te uleta) dhe 5 kurse fetare, ortodokset kane 20 shkolla te mesme, te uleta dhe parashkollore dhe 4 shkolla te larta, ndersa katoliket kane 54 te te gjitha niveleve. Nga keto statistika ēdokush mund te kuptoje situaten inferiore te Islamit ne Shqiperi ne krahasim me Komunitetet e tjera. Muslimanet mund te krahasohen per nga infrastruktura e tyre shkollore vetem me protestantet te cilet kane 8 shkolla (fillore, 8 vjecare dhe parashkolla) ne Shqiperi.  Por siē duket edhe protestantet do te jua kalojne me universitetin qe ata po ndertojne ne zonen e Prespes.

Lajmi i vetem i mire qe mesova per Islamin ne Shqiperi kesaj vere ishte ndertimi i nje kompleksi shkollor dhe xhami nga Nurxhite ne Korēe, ku siē ata deklaronin ne Drita Islame do te kushtonte 40 milion dollare. Megjithate, nga disa korēare mesova qe kauret kishin protestuar kunder projektit turk, dhe ne anen tjeter, Nurxhite e kane per huq qe te sjellin jeniēere nga Anadolli per te mbajtur medresete e tyre – dhe hoxhallaret shqiptare i hedhin ne rruge. Kjo strategji nurxhishe do te kete pasoja katastrofike per Islamin ne te ardhmen e afert, kur amerikanet apo evropjanet do ti debojne turqit nga Shqiperia, ashtu siē debuan edhe arabet perpara ketyre. Katastrofa ne kete rast lidhet me faktin se duke hedhur hoxhallaret shqiptare ne rruge, nurxhite qe sot kane lejen e qafireve amerikane, te cilet nuk duan qe Islami ne Shqiperi te mesohet nga hoxhallaret e edukuar ne boten arabe, do te shkaterrojne investimin intelektual qe bota islame ka bere me Islamin te ne, ne keto 18 vitet e fundit ne Shqiperi. Duke hedhur ne rruge hoxhallaret dhe teologet shqiptare, ne vend qe ti integrojne ne institucionet islame te vendit, nurxhite po behen indirekt pale me strategjine kaure per te shuar islamin ne Shqiperi.

Por nje fakt tjeter qe mua me shqeteson shume ne lidhje me te ardhmen e Islamit ne Shqiperi eshte edhe niveli i ulet i hoxhallareve. Shume hoxhallare ne vendin tone, jo vetem qe nuk kane kualifikime te larta por ne shume raste jane pothuaj te paditur per situaten me te cilen islami perballet ne vend. Shume kujtojne se punet jane grure, pasi kenaqen me xhematlijte e tyre te paket te cilet shpesh ju bejne amin. Shumica e xhematlijve nese do te shihen statistikisht jane ose muratore ose bojaxhinje ose bujq, por ky fakt nuk i shqeteson aspak hoxhallaret. Rasti i Tiranes per mua eshte me deshperuesi. Edhe pse Tirana eshte kryeqytet i Shqiperise, vendi nuk ka asnje seminar teologjik per hoxhallaret, asnje institucion shkencor islam, dhe xhamite ne vend qe te behen qendra studimi dhe dijeje, shpesh te japin pershtypjen e disa mesxhideve te harruara provinciale ku xhematlijte mblidhen per te luajtur ndonje ndeshje futbolli apo shkuar sebashku ne plazh. Ne Tirane, vetem Xhamia e Dine Hoxhes me la pershtypje disi me te mire, ku, me gjithe mangesite e saj, xhemati kishte organizuar disa kurse verore per femije dhe gra, ku njerezit mesonin bazat e Islamit. Perreth Xhamise se Dine Hoxhes lulezojne nje numer librarishe, dyqane rrobash, dhe dyqane hallall te cilat formojne nje mehalle mini-islamike ne zemer te kryeqytetit.

Por ndersa selefite perreth Dine Hoxhes kane krijuar nje infrastrukture “Hallalli”, ne xhamite e tjera nuk pashe dicka te organizuar dhe masive, perveē ndonje dersi pas namazit te akshamit. Neper xhami si ajo e Kombinatit vura re te falen te njejtat fytyra qe mbaj mend qe nga viti 1996. Vetem se ketu shejtani i mallkuar ka arritur te krijoje 3 lloje xhematesh dhe hoxhallaresh. Ne njeren ane qendrojne ata qe jane selefi dhe perbejne krahun me ideologjik te islamit ne Tirane, ne tjetren ata qe jane ultra-selefi (apo xhemati i hakut) te cilet nxjerrin te paret nga feja, duke gjetur mekatet, bidatet, sufizmat dhe hanefizmat e te pareve brenda xhamise: dhe ne fund qendron xhemati i te vjeterve, pleqve, hanefive te zamanit te cilet jane rrahur me vaj e me uthull ne kohe te Partise se Punes dhe xhamine e mesyjne per dite te xhuma duke zbritur nga katundet perreth.

Gjendja e dobet e xhamive te Tiranes ndoshta eshte e lidhur edhe me varferine e hoxhallareve te saj te cileve shpesh ju duhet te bejne nga 2 pune per te siguruar jetesen. Problemet e Tiranes lidhen ndoshta edhe me tekat e ndonje hoxhe, qe veren e kalon neper plazhe ne vend qe ti vej mendjen xhematit apo te lexoj per te permiresuar diapazonin e tij. Por mbi te gjitha problemi i Tiranes lidhet me paditurine dhe frikacakerine e muftiut te saj, Shaban Saliut i cili ndersa qytetin e ka lene pa nje xhami te madhe, personalisht eshte i pazote per te ndertuar struktura islame; dhe neper hytbet e xhumase mbron sigurimsin Selim Muēa te cilin e quan kalif te muslimaneve shqiptare, pejgamberin a.s. e quan demokratin me te madh ne botes tamam si Bushi dhe e ben shef te demokracise, NATO-s dhe taguterise nderkombetare.

*          *          *

Me gjithe problemet qe Islami ka ne Shqiperi, nje fakt qe duhet te permendet ketu eshte qe nga ana letrare, muslimanet duket te jene grupi i besimtareve me prodhimtare ne Shqiperi. Ne disa nga librarite islame qe kam patur rastin te vizitoj ne Tirane, jam habitur nga numri i madh i librave fetare qe muslimanet kane prodhuar / perkthyer ne krahasim me komunitetet e tjera ne vend. Kuptohet qe ketu nje rendesi te vecante ka importimi i librave nga Maqedonia dhe Kosova, ku tradita islame eshte shume me e thelle.

Pasi gjate vizites sime pata rastin te vizitoj nje biblioteke protestante dhe Shtepine e Librit Katolik ne Tirane, vura re qe titujt e botuar nga Kishat ne fjale jane shume me te paket ne krahasim me ata islame qe dikush gjen neper librarite muslimane te Tiranes. Librarite muslimane gelojne nga shumesia e titujve por edhe e shitjeve. Megjithate edhe ketu ka nje diference te madhe. Nga librat e krishtere qe prodhohen, te krishteret duket qe prodhojne me shume libra shekullare per fene e tyre. Dmth libra qe flasin per historine e krishterimit, per shenjtoret, per tragjedine e lavdine e Kishes, Papeve etj. Kisha Katolike dhe ajo Ortodokse, flasin per shenjtore “shqiptare”, per vjetersine e Kishave te tyre, per “Arber”, per Kodike, per princa, prifterinje dhe heronje qe ruajne Kishen nga anti-Krishti ne Shqiperi.

Ama librat qe muslimanet prodhojne dhe konsumojne nuk merren pothuaj aspak me te kaluaren e Islamit ne Shqiperi. Ketu ben perjashtim ndonje titull nga Muhidin Ahmeti, Nexhat Ibrahimi, Ali Basha apo ndonje zyrtar provincial nga Dibra apo nga Kosova. Ketu nuk duhet te le pa permendur nje liber qe pashe ne biblioteken e Sahatit me titull (nese nuk gaboj) “Ruzhdi Lata dhe Dibra” dhe me beri te qesh per nje kohe te gjate. Fotoja e mulla Ruzhdiut ishte vene ne kopertinen e librit sikur te ishte fotoja e Moktada al-Sadrit, dhe muftiu i Dibres, tregohej nga patrioti i tij dibran sikur te ishte me i shenjte edhe sesa vete Shen Pali.

Por librat qe flasin per islamet lokale jo vetem qe jane te paket ne librarite islame, por ne pergjithesi as nuk perfillen nga shumesia e besimtareve muslimane te cilet jane konsumues te librave selefi apo edhe atyre me tema te tjera arabe. Shumica e librave qe gjenden ne librarite islame jane prodhim i huaj dhe ne pjesen e tyre derrmuese jane libra spirituale. Nga biseda qe pata me nje librashites kuptova qe disa nga librat me te blere nga lexuesi musliman ishin:

-         Bisede me xhindin musliman

-         Seksualiteti ne islam

-         Mos u trishto

-         Rruget e njerezve te devotshem

Dhe libra qe kane fetva selefite, flasin per Dexhallin dhe Diten e Qametit, Shenjat e Fundit dhe prishjen e Dynjase.

Nga biseda me librashitesin kuptova qe besimtaret muslimane jane ne pergjithesi njerez shume spiritualiste, shpesh supersticioze, qe Islamin e duan me shume per misticizmin e tij sesa per te kuptuar realitetin. Shitesi ne fjale, qe kishte ne vitrinen e tij librin “Nene Tereza, Vendimi Final” me tregonte qe shume “vellezer” bleres i thonin me karshillek:

Pse e ke vene kete liber ketu mor jahu!

Ēna duhet Non’ Tereza ne mor ,“estakfirullah”!

Margjinalizimi kulturor qe politika i ka bere muslimaneve ne Shqiperi dhe per me teper nenvleftesimi qe selefizmi ka per kulturen dhe traditen islame, duket pak a shume edhe ne mendesine e bleresve por edhe ne librat qe botuesit islame prodhojne ne krahasim me te krishteret. Ndersa te krishteret prodhojne libra qe flasin per kete dynja, per herojte e Kishes qe keta e quajne Shqiptare – per princa, per mbrojtes krishterimi, per Papet, Romen dhe Bizantin etj, muslimanet lexojne dhe prodhojne libra qe flasin per xhinde, seks, trishtim, Dexhallin dhe Dynjane matane. Kete dynja, Shqiperine, historine etj, muslimanet jua kane lene kaureve. Librin “Histori e Perandorise Osmane dhe Turqise Moderne” qe une kam perkthyer perpara disa vitesh kuptoj qe me eshte shitur me shume neper librarite laike sesa ato Islame. Pasi vellezerit tane muslimane jetojne akoma ne kohen e Kalifeve Rashidune; ku levrijne xhinde, seks, trishtim dhe Dexhalle.

*          *          *

Per dike qe sheh me vemendje zhvillimet kulturore dhe historike ne Shqiperi e kupton fare lehte qe ndersa ne zonat e Shqiperise se Mesme dhe Gegeni, Islami dhe muslimani ndjehet dhe shihen neper rruge me shume sesa ne jug, kur dikush sheh me vemendje ngrehinen shteterore shqiptare e kupton fare mire qe ajo eshte anti-muslimane ne mos edhe kristjane. Shteti shqiptar qe kur u dizanjua nga Fuqite e Medha ne vitin 1913 u ndertua ne forme te atille qe siē - Harry Lamb – konsulli britanik qe ishte ne Durres – i tregonte ministrit te jashtem britanik Eduard Grey, duhej te kishte ne krye te tij katoliket dhe ortodokset ne menyre qe Shqiperia te mos behej shtet Islam qe do te ishte armiqesor kunder Greqise. Edhe pse muslimanet e Shqiperise se Mesme i rezistuan aparteidit kristian deri ne vitin 1920, me vrasjen e Esat Pashes, Shqiperia Moderne u dizanjua si nje vend ku kultura e larte duhet te jete kristiane: ndersa kultura islame eshte denuar te jete e izoluar neper provinca.

Me renien e komunizmit ne Shqiperi, Krishterimi ka marre nje yrysh te madh. Edhe pse deri ne vitet 1997 si pasoje e parase arabe, Islami morri nje ofensive, me ardhjen e kaur-socialisteve ne pushtet Islami u shkaterrua shume. Sot ne Shqiperi te jesh Islam je nje hasem i pashpallur i regjimit. Kete gje une e pashe kesaj vere kur desha te mar nje dokument nje besimtare islame me shami, apo edhe nga rrefimet e Medat Canit, babait te dy vajzave me shami, te cilat regjimi i perjashtoi nga shkolla vetem pse ato besojne Allahun dhe Diten e Fundit. Ndersa ne Shqiperi regjimi qe ne kemi perjashton nga sistemi muslimanin; te krishterin i cili shpesh perkthehet si Evropa – e ka kthyer ne “zot”. Ketu nuk dua te permend institucionet shteterore te cilat emerohen sa Fan Noli, Lasgush Poradeci, Marin Barleti, Gjergj Kastrioti, Nene Tereza etj, por dua te kujtoj edhe nje “working paper” qe mbarova kur isha ne Shqiperi mbi imazhin e turkut dhe muslimanit ne tekstlibrat shkollore shqiptare. Sipas ketyre tekstesh, Islami ne Shqiperi eshte dicka e huaj, mbeturine e armikut. Armiku eshte turku, i cili, siē tekstet tregojne e ndau shqiptarin nga Evropa dhe Krishterimi dhe e zhyti ne 500 vite mjerim dhe aziatizim. Ideja qe Islami eshte nje poshtersi dhe muslimanet jane e keqja e memedheut, i mesohen njeriut shqiptar neper shkolla qe nga tregimet e Kadarese ku ai tregon kengen e muslimanit shqiptar i cili kendon:

Per ne xhenet u nisem,

mberritem ne xhehenem 

Shqiperi moj kucke

ēna bere verem

E te poezite e Fishtes, Frasherit dhe Arberesheve ortodokse te cilet shajne sa turkun aq edhe shqiptarin musliman. Fishta psh. tregon sesi turku e kishte mbyt Shqiperine dhe la ne gjak:

Pesėqind vjet kishin kalue              

Cėse te buk’rėn kėtė Shqipni

Turku e mbante nė robin     

Krejt tu’e la t’mjerėn nė gjak,

frymėn tue ia xanun njak,    

as tu’e lanė, jo dritė me pa. 

kurrė tė keqen pa ia da        

rrihe e mos e len me kja…

Naim Frasheri turqit i tregon si Bisha qe dalin nga Azia dhe bejne kerdine:

Turqit duall ng’ Azia            

Edhe nė Evropė erdhė         

Rrėmet, posi mizėria                      

E shumė gjakra derdhė

Ndersa Arbereshet ortodokse, muslimanet i tregojne si tradhetare te atdheut:

Muhameti brofi nė kėmbė…                     

Dhe mblodhi trimat…                               

Cilit nga ju ia bėn zemra                            

Tė mė sjellė kėtu Skėnderbenė…             

U pėrgjigj vetėm Ballabani                        

Arbėreshi tradhėtar                                      

Ideja qe Islami eshte i hasmit, ndersa Krishti eshte i yni lexohet edhe kur dikush hyn ne Biblioteken Kombetare ne Tirane, ku drejtori i saj vllah, Aurel Plasari ne vitrinen e librave te rinje qe kishin hyre ne Biblioteke per 2008 ekspozonte libra klerikesh ortodokse dhe katolike qe flasin per Martiret e Kishes, Kishat ne Shqiperi dhe historine e Krishterimit ne Shqiperi. Disa dite perpara se te leshoja Shqiperine, Plasari sebashku me mikun e tij Virgjil Muci dhe Fahri Balliun dhe sponsorizim te ambasades romune ne Tirane botoi edhe nje liber per Janosh Huniadin, mbrojtesin e Krishterimit. Libri eshte fundamentalist kristjan dhe sikur ndonje drejtues shteteror musliman ne Shqiperi te kishte botuar ndonje liber si ky i Plasarit, por me titull: Sulltan Mehmet Fatihu, Mbrojtesi i Islamit, do te ishte perjashtuar nga puna dhe sulmuar nga establishmenti kristjan i Tiranes; ne mos nuk do te ishte ēuar per ne Guantanamo.

Qe Shqiperia po kthehet ne nje vend fundamentalist kristjan dikush mund ta kuptoje duke pare super bunkerin ortodoks ne mes te Tiranes te cilin Janullatosi po nderton pas Partise Socialiste. Apo lexoje edhe shkrime te drejtoresh ne spitalin Nene Tereza ne Tirane si Piro Prifti i cili ne shkrimin “Ri-konvertimi nė fenė e tė parėve, njė opsion i nevojshėm”  

http://www.sot.com.al/index.php?option=content&task=view&id=77512&lang= tregon shqeto ofensiven Kristjane kunder Islamit ne Shqiperi. Kjo ofensive shihet edhe ne simboliken e rrugeve dhe institucioneve te Tiranes. Dikush e kupton kete kur shkon ne Aeroportin e Rinasit ku Libraria Adrion e Piro Mishes shet buste te Nene Terezes dhe Skenderbeut, aeroporti ka emrin e Nene Terezes; dhe ku shoqatat kristjane Karitas dhe Kryqi i Kuq kane vendosur kutira te medha xhami dhe marrin leket e shqiptareve ne emer te bamiresise, per te sponsorizuar projektet e tyre evangjelizuese.

Fondamentalizmi i krishtere eshte bere aq ne mode ne Shqiperi, saqe nje historian nga Petrela me tregoi qe ne nje ceremoni per historine e Petreles, qytezes se 12 xhamive qe Ylli Pango kishte organizuar ne Petrele disa jave me pare, bashkiaku i Petreles qe normalisht i bie te jete nje “gege i forte” dhe muskuloz qe PD-ja ka sjelle ne pushtet, i rrefente banoreve te tij ne prezence te ministrit Pango per rendesine e zbulimit te rrenojave te nje Kishe Bizantine ne qytezen e tyre qe ska njohur Krishterim qe nga koha e sulltan Kanunit. Duke rrefyer per renojat e Kishes Bizantine, katunari i Petreles mundohej te bej Petrelen pjese te kultures superiore ne Shqiperi e cila u dizanjua qe ne vitin 1913 qe te jete kristjane.

*          *          *

Perballe te gjithe ketij proēesi kristjanizues, Islami i Shqiperise duket te jete ne stagnacion te plote. Nga njera ane shumica e xhematit duket e interesuar te merret me xhinde, seks, trishtim dhe Dexhalle. Ne anen tjeter Islami ne vend eshte “pa zot” qe te kujdeset per rritjen e tij. Hoxhallaret braktisin xhamite nga qe nuk kane buke te hane. Te tjere “sajojne” ndonje para nga arabet spurdhjake, per te prodhuar libra me xhinde dhe shejtaner (dhe asnjehere per politike dhe realitetin e sotem islam, pasi i rreh Amerika). Disa ish-hoxhallare, si nje Doktor kosovar qe rri ne Tirane, e kane kuptuar qe kjo puna e Islamit eshte e kote, dhe i kane hyre biznesit duke u bere milionere ne emer te Islamit shqiptar. Nurxhite ne anen tjeter merren me turqizimin e atyre pak besimtaresh qe kane ngelur. Ndersa te Krishteret ndertojne Kisha, per te prodhuar shqiptarin e ri: tashme jo me te realizmit socialist, por te Evropjes Kristjane.

I vetmi lajm i mire ne gjithe kete zallamahi jane haberet qe vine nga Gjeorgjia. Ortodokset po luftojne serisht me kryqtaret. Daje Putini ka ēuar tanket ne Tiblisi dhe po sfidon sorrosistin Shakazhvilli, ndersa kauret e Amerikes jane shtangur nga sfida e rusit atomik dhe duket sikur po harrojne per momentin projektet e tyre per zhdukjen e Islamit. Si do te na shkoje halli ne islameve te Ballkanit Perendimor, vetem Allahu e di. Inshallah behet me mire!