PĖR DEVOLLIN

POEMĖ

* * *

nga Ylber Merdani
Korēė 1999

* * *

Qė Zėmblak e deri tutje…,
Ku fillon Gryk’ e Cangonjit
Vijnė fshatrat pa shkėputje,
Nė dy brigjet e Devollit.

Nėpėr netėt devollite
Tė magjishme sa mė s’ka
Hėna veshur me dimite,
Yjet larė me sėrma.

Natė e qetė, e shėnjtėruar,
Ėmbėlsisht endet mbi lumė.
Si njė nėnė e dhembshuruar
Bijtė e saj iv e nė gjumė.

Thellėsitė e kėtij mali
Mbajnė me mijra thesarė.
Buron ujėt si kristali
Qė zbret tutje …me ujvarė.
.
Pa sa vjen edhe mė shumė
Zgjeron shtatin i hazdisur,
Pėrplas valėt peēeshkumbė
Lumi plak e kokėkrisur.

Gjithsaherė janė pėrpjekur,
Ta dredhojnė shtratin e tij.
Pushkėn gati nėpėr shekuj….,
Pėr ēdo hasėm faqezi.

Nėpėr luftra me Dovlenė,
Me ēdo hasėm kobėzi.
Trimat qė mendueshėm flenė,
Mėma varret s’ua di.

Ikte Nemsja, Frėngu vinte…
Njerzit gjith’ po muhaxhirė.
E sfilitwn ato vite
Gjysėm bardhė e gjysėm nxirė.

Plepi mbetur gjith’ me brengė
Flet pėr Malon e Selmanė…
Trimat mbetur si legjendė
Nėpėr luftra me Junanė.

Ndėnė hijen e Flamurit
Kishin Zot e kishin Fe.
Jepte besėn burri-burrit
Pėr njė Komb, pėr njė Atdhe.

Ilon mik e kish Hyseni,
{Ato vite qė mė s’vijnė}
At Thomai nga Vėrleni,
Kishte mik Hafės Sabrinė.

Nėpėr dasma devollinjtė,
Nėpėr shekuj kordhėtarė.
Me qostekėt e florinjtė,
Gjithnjėsoj qylafebardhė.

Fustanellėn dhe mintanė
Me Tirtir tė zbukuruar
Mėngėt gjithpi me gajtanė,
Kallcat me tirqe shtrėnguar.

Pa kur dredhin atė valle,
Trimėrore sa s’ka mė
Ku rrėmbyer e ku ngadalė,
Duke qeshur ndėnė zė.

I do mjeshtra e muratorė,
Mjeshtra dhe nė bujqėsi.
Gurėt pot ė zėnė me dorė,
I kthejnė nė flori.

Kush pėrhapte diturinė,
Kush me plumba xhamadanė.
Pėr Flamur e Shqipėrinė
SI ZOGJTĖ NĖ TRAMUNDANĖ

Ku s’e gjenje devollinė…!?
Mėrgimtar kėnd e kėnd.
Amerikė e Argjentinė…,
Prej aq kohė sa s’mbahet mend

Nga Vllahija dhe Misiri,
Deri nė Australi…
Pa kur vinin nga mėrgimi
Sillnin kamje e pasuri.

Me mendime perėndimi,
Sillnin plane e kulturė.
Filloi jeta, lulėzimi,
Gjallėri qė s’ish parė kurrė.

Dimrit kėngė e muhabete,
Rrotull vatrave me zjarr.
Kjo raki pėr shtatė qejfe
Dhe tė vdekurin e ngjall.

Me tėrbimin e ciklonit
Fryn Goreni e shkon e vjen.
Fishkėllen Gryk’ e Cangonjit
Merr me vete gjithshka gjen.

Veē dėborė e asgjė tjetėr,
Deri tutje nėpėr shpate.
Vende-vende votrometėr,
Nėpėr rrugė e monopate.

Ngroh tė ftohtit kėtė natė,
Zemra e njer’zve tė mirė.
Porta hapur dy kanatė
Pėr udhėtarė e mysafirė.

Pa tė tregojnė se paska ndodhur,
Qė prej motive tė shkuar….
Shlodhte rrugėtarė tė lodhur,
Ky burim ujėkulluar.

Dhe gojdhėna kėtu niset ,
Mori krah e mori flatra.
Gojė mė gojė endet mbi viset
Gojė mė gojė endet mbi fshatra.

…Pa njė ditė vjen tek burimi
Njė djalosh qė pėrtej mali…
Drobitur nga rrugėtimi….
Djegur zjarr e zhurr nga malli.

Si njė yll shkrepėtimtar,
Vetėtimthi vjen e shkon…
Dimrit odave me zjarr,
Brezi-brezit ia tregon…

O JU MALET ME DĖBORĖ
PSE S’QANI HALLET E MIA….
Trimat kapur dorė pėr dore,
Lot e brengė Shqipėria.

Ndėr limeret e Moravės,
Trimat shkelnin ēdo ferman,
Me dyfek nga anė e anės…,
Pėr Liri e pėr Vatan.

Si pėrflaken nėpėr qiej
Gjithė kometat rrugėtare
Ashtu rrojnė gjithandej
Trimėritė shqipėtare.

Kur Evropa, bushtra plakė
La kuēedrat tė na kafshojnė,
Kur na hapi atė plagė,
Qė ende s’po e shėrojmė.

Batare nė Prroi i Thatė,
Krisi pushka te mulliri
Po luftonte me andartė
Ali Ēaushi dhe i biri.

I ngjitet malit pėrpjetė.
Rreth e qark si nė pėllėmbė.
Ishin vitet trembėdhjetė,
Qė na plagosėn aq rėndė.

Njė dyfeg te Gur’ i Prerė,
Zbraz dhe njė te Lis’ i Gjatė….,
Por ndjen shpatullėn t’i therė
Njė plumb pas i hap njė plagė.

Por nuk jepet Bido trimi,
Zvarrė-zvarrė e ca nga ca…
I flet Sefes tek Burimi ;
‘Krahėt na kanė marrė ata.’

Kėthen kokėn pas Seferi,
Njė andart mbas shkėmbit sheh.
I thėrret; ‘-Mor der pe deri.’
Dhe i zbraz njė batare.

Aqė shpejt sa hap-mbyll sytė…..,
Bidua sheh se pėrkrah tij
Lufton Miti vet i dytė,
Tė dy trima devollinj.

Edhe sot e kėsaj dite
Plagėt tona rrjedhin gjak,
Kėto troje nėpėr vite,
Tokė e qiell u pėrflak.

Karadaku me Sėrbinė,
Pėrtej detit hasmi tjetėr.
Luftė me Junan mavrinė.
S’mbyllet dot plaga e vjetėr.

E nuk shuhet jo, shqiptari,
Se janė trima dhjetėfish.
Tė vdekur ngrihen nga varri
Armėt rrėmbejnė sėrish.

Qiell e tokė oshėtijnė,
Trimėritė rradhė-rradhė.
Bota shtrembėron turinė;
‘-PO ME SE LUFTOJNĖ VALLĖ!!??’

Mijra bij kushdi ku flenė.!!
Gjumė nė pėrjetėsi.
E sterosi Mėmėdhenė
Firauni faqezi.

Mal mbi mal e gur mbi gurė
Shenjtėrohen dhe mė tej.
Trimat qė s’do vdesin kurrė
Enden nėpėr shtatė qiej.

Mbi Devoll, mbi gjithėsinė
Hėna e artė gjithw visit.
Gjithnjėsoj seē ven’ e vijnė,
Gjithnjėsoj secili ndrit.

Dimri plak dhe nėpėr male
Po largohet me sinor.
Vjen Pranvera shtojzavalle
Me kostumin mbetėror.

Ndėr lėndina marrin flakė
Lulet mbushur ngjyra plot.
Porse zemr’ e nėnės plakė,
Do, … por s’mundet, s’gėzon dot.

Nga foleja porpolloku
Jep mesazhe dashurie.
Ligjėrim’ i kėtij zogu
Shkon korije mė korie.

Gurgullima e ujit fliste,
Ēdo pėllėmbė e ēdo ugar.
Shqip bisedat pleqėrishte,
Duke dredhur njė cigar.

Pinin ujė me kristale,
Djemtė lisa gjer nė re.
Zemrėn zjarr si kėta male,
Pėr njė komb, pėr njė Atdhe.

Devolliu duarartė,
Kordhėtar e syrin pishė.
Burrėror e zemėr zjarrtė,
Di t’i flasė dashurisė.

Qė nga Krojet e Kulmakut
Humbet ujėt nėpėr fletė.
Tek Burimi i ēardhakut
Tė pish ujė e tė pish jetė.

Ndėr koriet me dushkerė,
Shpatet bush dhe erė ēaji.
Gjithandej vjen erė pranvere,
Gjithandej fryn erė maji.

Rinė fshehtas ndėr burime,
Djemtė, zemra pėrvėluar.
Ēupat gjith me psherėtimė,
Me bucelat nėpėr duar.

Dikush ēohet, hedh njė fjalė,
Dikush hesht e s’pipėtin.
Ēupkat fshehtas e dalngadalė….
Hedhin sytė me pėrgjėrim.

Malli hesht e prapė flet,
Ėshtė mall’ i dashurisė.
Mbushin ujė e shpejt e shpejt,
Ulin cepat e shamisė.

Gjithandej fle gjithėsia,
Po dremit dhe lumi plak.
Gjithė trevėn…qetėsia…,
Deri tutje….nė Zėmblak.

Ja dhe Babani i lashtė,
Me selishta ēdo shtėpi.
Gjithė vllazėruar bashkė,
Mirėsi dhe mbarėsi.

Kush kish tokė ca mė shumė,
Dikush bagėti mė pak.
Merrnin ujė nga njė lumė,
Qė kalonte nėpėr fshat.

Si nė Baban e nė Ponēarė
Ish bekimi i Perėndisė.
Me zajretė plot hambarė,
Plot zamzanet e rakisė.

Po kėshtu i gjithė Devolli
Nga Hoēishti dhe Sinica.
Zoti mbarėsinė solli,
Gjer nga Dardha e Bradavica.

Se Njazi Agastra vetė
Fis fisnik e mendjehollė
Pėrhapte shqipen me fletė
Dhe shtėpinė e bėri shkollė.

Gjithė komitėt nėpėr mote,
Me dyfek e me Bajrak.
Kur Dovleti i kėrkonte,
Tek kjo kullė gjenin jatak.

Shkollat shqipe rradhė-rradhė,
Si nė Baban e nė Bilisht.
Njėqind e ca vjet mė parė
Progri kish njė shkollė shqip.

Erė dushk e luleshqerė,
Gjithė Devolli shkėlqimtar.
Nė ēdo fshat e nė ēdo derė,
Begati nė ēdo ugar.

Ėngjėjtė flenė por djajtė s’flinin
Rusi dėrgon sėrbit fjalė….
Sėrbi dėrgon Miladinin,
Qė tė mbjellė atė farė.

Shkatėrrimi vjen njė ditė,
Sa njėmijė e njė rrufe.
Vijn’barbarėt komunistė,
S’njohin besė e s’njohin fe.

S’pyesin babė e s’pyesin nėnė, Kish
Dhe femra gjithashtu.
Shkatėrrim qė s’ka tė thėnė…
Endej vendit tutje….tu…

Se atdhe kishin Rusinė,
Shokėt vrasės dhe hajdutė.
Pėr baba kishin Stalinė,
Bijtė doēėr e kopukė.

Kudo shkelnin linin sherr.
Nėpėr fshatra e nė ēdo turmė
Ngjallnin frikė e ngjallnin tmerr.

Kish disa edhe prej tyre
Qė babanė kishin vrarė.
Nė mbarim tė kėsaj mynxyre,
Nėpėr fshat e hiqnin zvarrė.

Si hordhitė me barbarė,
Me dredhi e pabesi,
Qindra, mijra vjet mė parė
Kur hante njeriu-njeri

Bushtra e kuqe, bushtra plakė
Kudo shkelte lot e zi
Kudo shkelte gjak e plakgė,
Kudo shkelte pabesi

Mbledhur odave me zjarr
Burrat flisnin gjithsesi…,
Duke dredhur njė cigar:
‘Ē’qe kjo gjėmė o Perėndi!’

‘Nuk ka besė komunisti’
‘Komunisti ska as fe’
‘Ėshtė i poshtėr si Jeziti’
‘Me motrėn e tija fle’

‘Mirė e thosh Hafėz Aliu’
‘Njėzet e ca vjet mė parė’
‘Kafshė do bėhet njeriu…,’
‘Po na mbiu ajo farė’

Gjithė Devolli suferinė,
Pėr ēdo hasėm faqezi
Flamuri brinjė mė brinjė
Mori plagėt pėrsėri

Iu hoq shenja e Liktorit,
Iu vu ylli komunist
Me Stalinin e Moskovit,
Donin tė flisnim rusisht

S’kith tė thėnė e s’kish tė ngjarė
Vidohovė gjer nė Vranisht,
Nė Kapshticė e gjer matanė
Gjithė Devolli fliste shqip

Nė Qytezė apo nė Sul
Qė nė Ēetė e deri lart…
Shkolla shqipe dhe nė Plur,
Gjuha shqipe nė ēdo fshat,

Fshat mė fshat e kudo vinte
Me Mihalin lavdiplot
Pėr shqipen retė pėrpinte
Et-hem Zhgaba patriot

Pushka, penėn mbante praėn
(Trimat duhen dhe tė ditur)
Gjoksin me dy palė gjerdhane
Nėpėr vitet faqendritur

S’kanė tė shkruar e tė thėnė
Pabesitė komuniste
Tė vriste natėn pa hėnė
Tė qante po asaj dite

Ishin mbledhur tre kukudhė…,
Ylli, drapri dhe ēekani.
Pabesitė udhė e paudhė…..,
Komandant Mugoshė Dushani.

Fill mbas Mukjes vjen njoftimi;
‘-Nė Ziēisht ju presim nesėr!’
‘-Anė e kėnd u bė pajtimi,’
‘Si vėllezėr tė lidhim besėn.’

Ishte Juda i Ziēishtit,
Mihallaqi besėprerė.
Ftonte burrat e Bilishtit
Pabesisht nė pritė t’i zerė.

Nisen bijtė nacionalistė,
Bijtė e shqipes dykrenare.
I besuan pabesisė,
Pjellės sėrbe dhe zuzare.

Pėrmbi trimat bataretė…..,
I qėlluan papandehur.
Vendi rreth fare i shkretė
Mbi njėqind veta tė fshehur.

Feti trimi nga Vėrleni,
Bir i fisit Jazexhi.
Por Tefiku qen bir qeni
E vrau nė pabesi.

Krisi lufta gjer matanė…
Natė cubash, pabesie.
Dhjetra grekė partizanė,
Prisnin fshehur nė korie.

Flet Hilmi Perona, dritė.
Sillte besėn qė nga Suli;
‘-Djema kemi rėnė nė pritė!’
‘-Rroftė Atdheu dhe Flamuri!’

Doktor Hadi Kasimati
Fillon shtije, vetėtimė.
Por njė plumb e merr sėprapi,
Njė tjetėr brinjė mė brinjė.

Zija Gashi pėrbri tij,
Gjoksit dy rėkera gjak.
Ky shqiptar kosovarli,
Mik me Kullajt nė Zėmblak.

Shpirti sa iu regėtinte….,
As rėnkim, as lot nė sy.
I zunė bishat komuniste,
Me thik’i therrėn tė dy.

Hylbi Kulla plagė-rėndė.
Nė Mulli pozicionohet.
U pėrgjigj me zjarr e kėngė,
Kur i thanė tė dorėzohet.

Pabesi, gjak e mynxyrė,
S’kish mė plumba kur hapėn portėn.
I pėrshtyu nė fytyrė
Para se t’ia prisnin kokėn.

Hyn i pari Myzaferi.
Ishin shokė nė Lice.
Me dorėn e tij e therri
Komunisti i pafe

Adil Graca, Kryeplaku…,
Fishekėt i qenė mbaruar.
Vendin rreth e mbuloj gjaku,
Kur me thika e masakruan.

Por nuk vriten trimėritė
As me prita, as me pusira.
Yje qė lėshojnė dritė….,
Mėmėdheu ka me mijra.

Enden qiellit tė malluar
Kurt ė gjithė flenė gjumė.
Shpirti i tyre i etuar,
Natėn ulet pėrmbi lumė.

Shkėlqimtarė si nė legjendė…,
Rrojnė nė pėrjetėsi.
Shpirt’i tyre lot e brengė,
Pėr nėnoken Shqipėri.

Sėrb Dushan Mugosh, lugati,
S’ngopej dot me gjak shqiptari
Njėzet e ca veta mblodhi nga fshati
Ca i therri, ca i vari.

Edhe vetė mėma tokė
Edhe qielli pėrmbi tė,
U rrėqethen nga kjo kobė
Kafshėrore sa s’kish mė.

Njė djalosh ende papritur,
Kur ende luante me shokė.
Nė njė pemė e kishin lidhur
Dhe bėnin copė-copė.

Qetėsisht sheh kėtė gjak
Komunisti i pafe,
Tahiri, vampire plak,
Pjellė e fisit Kadare.

Flet tmerruar partizani,
Qė Mugosha kish pėrbri;
‘-Pse e rrope pėrsėgjalli…??’
‘-Ē’paska bėrė ky fėmi!?’

Flet Mugosha qetėsisht:
- Besa nuk ka ba kurgja
- Por se asht nacionalist
- Ngopje s’kam tė gjallė t’i ha

Ky i vogėl i torturuar
Ishte ende fare fėmi
Kur i prenė kėmbė e duar
Vetėm se ish devolli

Britma e tij aq fėminore
I tronditi malet rreth
Gjysmėhėna si kosore
Nga kjo skenė u rrėqeth

Dhe dėrgoi yjet e artė
Ta shpėtojnė prej mynxyre
Duke rendur nėpėr natė
E bėnė vėllanė e tyre

Nėpėr netėt e florinjta
Yjet derdhin dritėn lumė
Ali Lumi nga Koshnica
Si rubin shkėlqen mė shumė

Dhe kėshtu kjo farė e ndyrė
Pjellė e bushtrės moskovite
Shkatėrrimi si mynxyrė
Shkel zakonet devollite

Nisėn vitet e sterosur
Diellė s’kish, as hėnė s’kish
Nis kalvari i pasosur
Ēdo llahtar fliste sllavisht

Zjarr mbi kishat, mbi teqetė
Zjarr e flakė mbi xhamitė
Shkatėrrim poshtė e pėrpjetė
Vrisnin, prisnin pabesitė

Njerzit merrnin arratinė…,
Dikush ikte, dikush mbeti
Dikujt varrin nuk ia dimė.!!
Merrnin shtigjet pėr sėshkreti.

Kush kish shqipen me dy krerė
Kush kish zemėr prej shqiptari
Bridhte koba derė mė derė
Vriste plumbi dhe litari

Koba ngjitej Trestenik,
Zbriste tutje Sulit plak.
Qė nga Treni nė Vėrnik,
Kudo shkelte, gjėmė e gjak

Lidhur pleq e lidhur plaka,
Gra, fėmijė lebetitur
Pas shtėpitė pėrpinte flaka,
Mall e gjė, gjithēka grabitur

Lot e kuje, e prapė lot,
Nga Kapshtica nė Ponēarė
Derdhej gjaku kot mė kot,
Shqipfolėsit vrisnin shqiptarė.

Patriot Selman Barolli,
Burrė i urtė e fisnik,
E njihte i gjithė Devolli
Kėtė plak nė Trestenik

Para nxėnėsve, tek ky vend,
Oborr’i shkollės fillore.
Ende gjumin jua tremb
Kjo masakėr kafshėrore.

Pushkatuan xha Selmanė,
Se ish fis e gjak shqiptar
Lidhur tok me tė vėllanė
Lidhur tok edhe nė varr.

Klithėn mbeskat, nipėria:
- Gjysh, o gjysh! – Lotėt rrėke,
- Fjala e tij: Rroftė Shqipėria!
- Bėhuni tė mirė san e!

S’kanė tė shkruar e tė thėnė,
Barbaritė komuniste.
Tė zhdukte natėn pa hėnė,
Tė qante po asaj dite.

Lot e tmerr nė Vishocicė,
Me vendim nga gjyq’ i zi.
E varėn po atė ditė
Mendunė fare fėmi.

Menduh Voci foshnjė fare,
Vjeē nuk ish pesėmbėdhjetė.
Dy putana dėshmimtare
Mashtruan se ish njėzetė.

As me zjarr e as me hekur,
Bushtrės si shuhej tėrbimi,
As me mijėra tė vdekur
Nėpėr geto internimi.

Vret kopeja me vandalė,
Nuk njeh komb, nuk njeh atdhe.
Rrėnjėshkulur e rrėnjėdalė,
S’njohin Zot e s’njohin fe.

Nė Bilisht, ja nga kjo derė,
Brez pas brezi e nderuar
Janė me dhjetra shehlerė
Mirėsi kanė predikuar.

Nga kjo derė qė Sheh Qerimi,
Patriot e shenjtėri.
Qe dervish edhe i biri.
Trimi, i miri Sali.

Piluri i Ilirisė,
Qysh nė kohėn e Pirro trimit.
Ēdo pėllėmbė e lashtėsisė,
Rrjedh si ujėt e burimit.

Zunė Eminin, Kryeplak
Donte gjak kolera e kuqe.
Por sa fikej njė zambak,
Ēelnin me dhjetra burbuqe.

Dhjetra bij vrarė nga fshati,
Trima, lisa e furtunė.
Trimin Sehit Bylykbashi
Tradhėtisht nė pritė e zunė

Djegiet, vrasjet, batėrditė.
Burgje, geto internimi.
Nė Devoll ditė pėr ditė
Binte koba e tėrbimi.

Bijtė u rritėn pa baba.
Gjith ende me shpirt tė vrarė.
Por fisnikė si ATA.
Si ATA, po aq shqiptarė.

Natė e qetė e shenjtėruar,
Ėmblėsisht endet mbi lumė
Si njė nėnė e dhemshuruar,
Bijtė e saj iv ė nė gjumė.

Qė Zėmblak e deri tutje…,
Ku fillon Gryk’e Cangonjit
Vijnė fshatrat pa shkėputje
Nė dy brigjet e Devollit

Lumi plak endet me brengė
Duke qarė ndėnė zė.
Shkėlqimtar si nė legjendė
Pėr trimat qė s’janė mė.

Mal mbi mal e gur mbi gurė,
Me flamurin kuq e zi
Trimat qė s’do vdesin kurrė
Gjurmė nė pėrjetėsi.

Gjithandej e ka qyshkur,
Gjithandej ku ATA flenė,
Ēdo pėllėmbė digjet nur,
Shenjtėrisht pėr Mėmėdhenė.

Mal’i Thatė… deri tutje….
Shkėmb e bush gjer mbi Ivan
Tej Morava pashkėputje,
Me Gramozin kapedan.

Vjen Devolli gjith me brengė,
Nėpėr motet qė do vijnė
Nėpėr valle e nėpėr kėngė,
Do kėndojnė trimėrinė.

-------------------------------------------

Tė dhėnat mbi emrat, vendet dhe ngjarjet qė pėrmenden nė
kėtė poemė janė marrė nga artikuj nė gazetėn ‘Liria’,
‘Rilindja Demokratike’ dhe kryesisht libri ‘Ringjallja’ i
Uran Butkės. Janė marrė edhe tė dhėna gojore nga
dėshmimtarėt e ngjarjeve, Feride Qose, Feride Bylykbashi
dhe Hiqmet Ballolli.




________________________________________________________________________________\
____
Moody friends. Drama queens. Your life? Nope! - their life, your story. Play
Sims Stories at Yahoo! Games.
http://sims.yahoo.com/