Si duhet rishkruar historia e Shqipėrisė?

http://www.sot.com.al/index.php?option=content&task=view&id=39671&lang=

Nga Olsi Jazexhi

- Nė Gazetėn Shqip tė datės 27 janar 2007 nė njė shkrim tė
botuar nga Aleksandėr Meksi me titull ‘Pėrse duhet tė
rishkruhet historia’ janė vėnė nė dukje mangėsitė e mėdha
qė ekzistojnė nė shkollėn e historishkruesėve tanė nė
lidhje me historinė e Shqipėrisė.Problemi qė z. Meksi ngre
ėshtė me vend, pasi tė gjithė nxėnėsit e ri tė historisė
shqiptare ndėrsa lexojnė shumė botime objektive tė tė
huajve mbi kombin tonė, e kuptojnė sesa shumė tė zeza i
janė atribuar historisė dhe kulturės sonė nga regjimet e
ndryshme qė kanė kaluar mbi shqiptarėt. Njė ndėr periudhat
qė Meksi vė nė dukje pėr tu riparė nė historinė e
Shqipėrisė ėshtė ajo e Luftės sė Dytė Botėrore ku siē ai
thotė ‘Enveri dhe kalemxhinjtė e tij…kohė pas kohe i
ndryshonin "faktet" dhe sajonin tjera sipas koniunkturės
dhe ndryshimeve nė nomenklaturė’.

Me gjithė observimin e drejtė qė z. Meksi bėn mbi
rishkrimin e historisė nėpėr tekstlibrat tanė pėr sa i
pėrket periudhės sė historisė moderne, ēka tė bie nė sy qė
nuk preket nė shkrimin e tij ėshtė historia e Shqipėrisė
gjatė kohės sė paraformimit tė shtetit shqiptar dhe njė
seri ndodhishė qė ēuan nė krijimin e tij.

Fjalia e z. Meksi ‘Tashmė ėshtė i njohur dhe i pranuar
fakti se shqiptarėt hyjnė mė vonė se tė gjithė popujt e
tjerė evropianė nė formacionet e reja shoqėrore’ ėshtė
pikėrisht njė nga temat mė tė nxehta qė historiografia jonė
vazhdon tė mohojė nė mėnyrė kėmbėngulėse tė pranojė dhe
dokumentojė edhe nė ditėt tona. Mė saktė, historia e
shqiptarėve nėn Perandorinė Osmane dhe islamizimi ynė masiv
ėshtė njė temė qė vazhdon tė trajtohet me antagonizėm ende
sot e kėsaj dite nėpėr tekstlibrat tanė shkollorė por edhe
nė botime tė ndryshme nė vend. Islamofobia dhe turkofobia
qė shoqėron historinė e projektuar nė Shqipėri gjatė kohės
sė komunizmit, mospjesėmarrjen e shqiptarėve nė formacionet
evropjane tė kohės, e marrin si shkak pėr tė mohuar dhe
fshirė historinė e kombit tonė nė suazat e Perandorisė
Osmane. Kjo llogjikė ka bėrė qė historia e shqiptarėvė tė
jetė ndoshta historia e popullit tė vetėm nė rajon qė
mbaron nė shekullin e XV, pėrmendet disa herė pėrdhunshėm
pėrgjatė shekullit tė XVIII dhe nis tė trajtohet nė mėnyrė
antagoniste apo nėse do tė pėrdornim gjuhėn e Meksit si
‘ndeshje me pushtuesit dhe tė pasurit, nė optikėn e luftės
sė klasave’ vetėm nga shekulli i XIX dhe kėtej. Kjo gjė
vihet re edhe nėpėr pavionet historike nė muzeumėt tanė
kombėtarė, ku dikush gjen pavione mbi historinė ilire,
bizantine, tė Skėndėrbeut, tė LNĒ-sė, biles z. Leskaj para
ca kohėsh foli edhe pėr njė pavion pėr Nėnė Terezėn, por
500 vitet e Perandorisė Osmane mungojnė.

Rezistenca pėr tė pranuar tė vėrtetėn, apo mė mirė tė
faktit qė shqiptarėt kanė qėnė shtyllė e fuqishme e
sundimit osman nė Ballkan dhe biles u bėnė pjesėmarrės nė
ndėrtimin e njė qytetėrimi alternativ pėrreth Stambollit
pėrkundėr atij tė krishterit nė Evropė, lexuesi shqiptar
ėshtė i dėnuar ta gjejė vetėm nga historianė me famė
botėrore si Barbara Jelavich, Stanford Shau, apo edhe nė
punime si ai mė i fundmi i historianit George Gaurych nė
librin ‘Gjysėmhėna dhe Shqiponja: Sundimi Osman, Islami dhe
shqiptarėt.’

Arrogancėn pėr tė pranuar anėsinė islame tė shqiptarėve dhe
pjesėmarrjen e tyre pothuajse totale nė krah tė qytetėrimit
osman, ne fatkeqėsisht e shohim herė pas here tė pėrkthehet
edhe nė zhargonin e politikanėve tanė me pėrkatėsi nė shumė
raste jo-muslimane. Kėshtu ndėrsa disa vite mė parė z.
Fatos Nano zotohej se pasi tė vinte nė pushtet do tė
largonte nga vendi 550 vite histori, ministri aktual i
arsimit Genc Pollo merr qėndrime edhe me skandaloze kur
kėrkon qė nė njė fshat tė humbur tė Tiranės tė largojė
emrin e njė rebeli pro-osman qė njė shkollė mban aty, pėr
arsyen e vetme pse ky kryengritės, (ashtu siē bėn
gjeneratat e shqiptarėve nė kohėn e pushtimit fashist)
kundėrshtoi drejtimin e Shqipėrisė nga Komiteti
Ndėrkombėtar i Kontrollit dhe princin qė fuqitė e mėdha
kėrkuan ti imponojnė popullit shqiptar.

Antagonizmi ndaj pranimit tė identitetit real shqiptar, i
ka bazat e tija nėpėr tekstlibrat e historisė sonė qė u
shkruan gjatė kohės sė komunizmit. Nė kėto libra lexuesi
shpesh pėrballet apo lexon citate tė cilat jo nė pak raste
shtyjnė nė urrejtje etnike dhe racore. Unė nė mė shumė se
disa raste kam vėnė re sesi nė tekslibrat tanė shkollorė,
fėmive ju serviren poezi, apo edhe shkrime pseudohistorike
ku fatkeqėsitė e kombit tonė lidhen me kombin turk, me
mitin e imponimit tė islamin me dhunė dhe ‘braktisjes sė
origjinės kristjane’ tė shqiptarėve dhe kėshtu me radhė.
Kohėt e fundit nėpėr tekstlibrat tanė tė historisė, fėmive
nėpėr shkolla kanė nisur tė ju mėsohen pėrralla tė reja tė
rrezikshme tė cilat nė vend qė tė evitoheshin nga historia
jonė, po pėrforcohen mė shumė dhe me terma fetarė. Kėshtu
psh. imponimi nėpėr tekstlibrat tanė tė figurės sė
shenjtores katolike, Nėnė Tereza si njė heroinė kombėtare
dhe kthimi i ditės sė lumturimit tė saj nė njė festė
kombėtare, apo kristjanizimi dhe kthimi i Skėnderbeut nga
njė hero kombėtar nė njė hero tė krishtėrimit janė dy fakte
qė tregojnė sesi koniukturat dhe interesat vazhdojnė tė
manipulojnė historinė dhe identitetin tonė kombėtar edhe
sot.

Ndėrsa nė kohė tė Enver Hoxhės shqiptarėt bėheshin tė
besonin nė njė histori klasore dhe gjithmonė progresive tė
kombit, e cila niste qė me skllavėrimin e ilirėve nga
skllavopronarėt romakė dhe mė pas kalonte nė
bujkrobėrizimin e tyre nga feudalėt bizantinė dhe turq, pėr
tė dalė nė kohėn e revolucionit proletar kombėtar; sot
tendenca e kohės ėshtė qė nė emėr tė ‘europianizimit’ tė
krishtėrizohet identieti shqiptar dhe historia e tyre. Nė
kėtė mėnyrė ēka kombit tonė po i imponohet sot nuk ėshtė mė
njė histori me tė pasur dhe tė varfėr nė betejėn e madhe tė
luftės sė klasave, por njė betejė e re, betejė pėr
qytetėrimin, ku Evropa dhe krishtėrimi po kanė antagonistin
e tyre Turqinė dhe islamin. Krishterofilia dhe mitologjia
qė e lidh Evropėn dhe modernizmin me krishtėrimin mua mė ka
shqetėsuar ndjeshėm nė njė seri shkrimesh tė shtojcės
‘Ndryshe’ ku njė shkrues shfaq herė pas here tendenca tė
lidhė katoliēizmin e prelatėve tė veriut tė Shqipėrisė
nėpėrmjet Venedikut dhe Skėndėrbeut, me rilindjen evropjane
dhe si pasojė me modernizmin.

Dėshira pėr ti mbajtur shqiptarėt sa mė larg nga historia e
tyre reale mund tė shihet mė mirė se kudo nė tekstlibra si
ai i Historisė sė Shqipėrisė tė botuar nga Akademia e
Shkencave tė Shqipėrisė nė vite tė ndryshme nė Shqipėri,
ekstrakte tė tė cilit i serviren nxėnėsve tė shkollave nė
Shqipėri. Nė njė version tė historisė sė Shqipėrisė qė
dikush mund ta gjejė edhe online nė sajtin:
http://historia.shqiperia.com/ dikush mund tė dallojė lehtė
sesi historishkruesit tanė gjatė kohės sė komunzimit kanė
treguar njė kujdes tė veēantė pėr tė gjetur arsyet e
‘dhunės dhe presionit’ turk mbi islamizimin e shqiptarėve,
kur nė tė njėjtėn kohė pėrhapjen e krishtėrimit e kanė
trajtuar si njė proēes sa tė paqshėm aq edhe apostolik,
duke mos pėrmendur pothuajse askund metodat e dhunshme
romake, bizantine, tė kryqėzatave por edhe serbe pėr
imponimin e fesė sė Kostandinopojės ndaj shqiptarėve, tė
cilat nisėn nga viti 390 dhe mė pas.

Ndėrsa nė shkrimin e tij z. Meksi me tė drejtė thotė qė:
‘Historia ėshtė shkencė dhe ka metodėn e saj, rregullat e
saj dhe kriteret e gjykimit pėr kėto kėrkime. Ajo ka disa
parime qė nuk duhet tė shkelen: duhet thėnė e vėrteta,
vetėm e vėrteta dhe gjithė e vėrteta dhe duhet tė heqim
dorė nga mendimi qė trashėgojmė nga brezi nė brez se fajin
pėr tė zezat qė ka pėsuar kombi ynė e kanė vetėm tė tjerėt’
unė do tė doja tė kujtoja lexuesit se nė fund tė fundit
historia nėpėr akademitė perėndimore shpesh mėsohet nėpėr
departamentet e artit dhe jo ato shkencore. Pse historia nė
fund tė fundit ėshtė njė art qė pėrzihet me shkencėn nė
shėrbim tė politikės dhe interesave tė klasės sunduese pėr
tė ndėrtuar mendimin politikisht korrekt tė masave. Ndėrsa
historia ka tė dhėnat, datat, ngjarjet dhe personazhet e
saj, nė fund tė fundit ėshtė pena e historishkruesit, i
cili ashtu si njė piktor qė me bojrat e tij mund tė
prodhojė njė kryevepėr arti, me tė njėjtat bojra dhe penel
mund tė ndėrtojė edhe njė zhgarravinė. Dhe mua si njė
nxėnės i historisė qė jam, kur krahasoj historinė qė
institut-historianėt tanė i kanė dhėnė kombit tonė, nė
krahasim me atė qė mė bie tė lexoj (fjala bie nė ditaret e
Eqerem Bej Vlorės), zhgarravina jonė mbi historinė e
Shqipėrisė mė bėn pėr tė qarė.





________________________________________________________________________________\
____
Need Mail bonding?
Go to the Yahoo! Mail Q&A for great tips from Yahoo! Answers users.
http://answers.yahoo.com/dir/?link=list&sid=396546091